Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia V. S. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1564/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi V. S. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 18 marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2010 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 1564/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił V. S. Sp. z o.o. w W. (zwanej dalej: "spółką") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych spółka wyjaśniła, iż znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Z oświadczenia strony wynikało, że w ubiegłym roku poniosła stratę w wysokości 3.627.945,39 zł, jej kapitał zakładowy wynosi 1.117.500 zł, zaś wartość środków trwałych kształtuje się na poziomie 21.546.013,40 zł. Skarżąca posiada zadłużenie na rachunku bankowym w wysokości 20.955,90 zł. Uzasadniając zgłoszone żądanie spółka podniosła, że w wyniku wprowadzenia nowych regulacji prawnych w zakresie stawek podatku od gier nie była w stanie uiszczać w terminie powstałych zobowiązań podatkowych, co spowodowało wszczęcie w stosunku do niej postępowań egzekucyjnych, w ramach których dokonano zajęcia rachunków bankowych oraz udziałów w innej spółce. Strona przedstawiła wyciąg bankowy, bilans na dzień 31 grudnia 2010 r. oraz rachunek zysków i strat.

W toku postępowania spółka argumentowała, że jej realną sytuację ekonomiczną obrazuje wyciąg z rachunku bankowego, który wykazuje saldo ujemne. Ponadto wywodziła, że majątek w postaci środków trwałych nie może zostać spieniężony, gdyż w przeważającej części stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, na które popyt jest zerowy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, powołując się na regulację zawartą w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał żądanie strony za nieuzasadnione. Sąd zwrócił uwagę, że pomimo poniesienia straty skarżąca prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co potwierdzają przede wszystkim dane dotyczące wysokości przychodów za 2010 r. – 223.516.354,06 zł oraz wysokości kosztów działalności za ten okres – 226.176.510,60 zł, jak również informacje o wysokości przychodów netto ze sprzedaży – 222.493.220,10 zł i wysokości kosztów działalności operacyjnej – 225.916.611,62 zł. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2010 r. wynikało, iż spółka posiadała należności krótkoterminowe o wartości 14.187.659,63 zł.

Odnosząc się do argumentacji strony dotyczącej debetu na koncie bankowym, Sąd podkreślił, że skarżąca ujawniła tylko jeden rachunek bankowy, podczas gdy chociażby z uwagi na posiadanie zobowiązań z tytułu kredytów musiała posiadać jeszcze inne rachunki je obsługujące.

Mając na względzie powyższe ustalenia Sąd doszedł do przekonania, że wartość środków jakimi dysponowała spółka w ostatnim okresie, w porównaniu z wysokością należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w kwocie 16.702 zł, czyni zgłoszony przez nią wniosek nieusprawiedliwionym.

W zażaleniu na powyższe postanowienie V. S. Sp. z o.o. w W. wniosła o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych i odmowę udzielenia tego zwolnienia w jakiejkolwiek części.

Spółka podniosła, że decyzjami z dnia 7 października 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. cofnął w całości zezwolenia udzielone jej na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach gier na terenie województwa [...]. Strona powtórzyła ponadto, że posiadany przez nią majątek nie może być spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na które aktualnie nie ma popytu. Co więcej zbycie rzeczowych składników majątku doprowadziłoby – zdaniem strony - do niewypłacalności spółki, uniemożliwiając dalsze prowadzenie działalności, zaś sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny. Skarżąca wskazała, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 389/11 uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 września 2001 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania.

W świetle przytoczonych unormowań Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności dostrzec należy, że wykazana przez stronę strata nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, które na danym etapie postępowania obejmują wpis od skargi w kwocie 16.702 zł (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11 – treść postanowień dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Trafnie argumentował w tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazując przede wszystkim na skalę prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, której przychody i koszty sięgały wielomilionowych kwot (przychody za 2010 r. - 223.516.354,06 zł, koszty za 2010 r. - 226.176.510,60 zł).

Istotna dla rozstrzygnięcia pozostaje także wartość należącego do spółki majątku trwałego – 21.546.013,40 zł. Nawet jeżeliby przyjąć, – jak twierdzi strona – że automaty do gier stanowiące znaczną część jej majątku nie mogą zostać spieniężone z uwagi na brak popytu na tego rodzaju ruchomości, to nie można tracić z pola widzenia, że skarżąca posiada również inne składniki majątku o znacznej wartości np. środki transportowe o wartości przekraczającej milion złotych (por. bilans na dzień 31 grudnia 2010 r.). Zasadnie wskazano również w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że strona posiadała należności krótkoterminowe w wysokości ponad 14 milionów zł. W takiej sytuacji trudno podzielić argumentację strony, że nie posiada ona możliwości uzyskania jakiegokolwiek dochodu z posiadanego majątku, zaś sprzedaż należących do spółki dóbr (w tym nieruchomości) groziłaby jej niewypłacalnością czy też likwidacją.

Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że przedstawione przez stronę informacje nie dawały pełnego obrazu jej kondycji finansowej. W szczególności strona ograniczyła się do przedstawienia wyciągu z jednego rachunku bankowego, mimo iż z przepisów dotyczących reguł prowadzenia działalności gospodarczej, a także faktu obciążenia spółki kredytem, wynikało, że posiadała również inne rachunki bankowe. Na tym tle podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest – podzielany przez skład orzekający w niniejszej sprawie – pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. m. in. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, LEX nr 479142). W tego typu sytuacjach sąd jest bowiem zmuszony do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niekompletny materiał dowodowy przedłożony przez stronę.

Skarżąca nie ustosunkowała się również w treści zażalenia w jakikolwiek sposób do stawianego wobec niej zarzutu wybiórczego przedstawiania informacji dotyczących jej sytuacji majątkowej. Spółka nie zakwestionowała między innymi podnoszonych w zaskarżonym orzeczeniu wątpliwości co do ilości posiadanych przez nią kont bankowych.

W świetle opisanych okoliczności za usprawiedliwioną należało uznać ocenę Sądu pierwszej instancji, że przedstawione przez stronę dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania wynoszą 16.702 zł (wpis do skargi).

O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał także fakt przyznania spółce prawa pomocy w innej sprawie toczącej się przed sądem administracyjnym. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe na gruncie rozpatrywanej sprawy, okoliczności.

Nie sposób również odnieść się do podniesionych w zażaleniu twierdzeń dotyczących cofnięcia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 172 punktach na terenie województwa [...]. Ogólne twierdzenia spółki, że z tego powodu "przychody spółki drastycznie zmalały" nie mogą wpłynąć na zmianę oceny jej sytuacji finansowej.

Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.