Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr) Sędzia del. WSA Joanna Skiba Protokolant: Sekretarz sądowy Dominik Kozarski po rozpoznaniu w dniu 30 października 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. i H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 1026/20 w sprawie ze skargi J. B. i H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 12 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt II SA/Ke 1026/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. B. i H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 12 października 2020 r. w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. art. 262 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i jednocześnie bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istniały podstawy dla obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego skarżących w sytuacji, gdy to nie skarżący kwestionowali przebieg granicy, nie byli inicjatorami postępowania rozgraniczeniowego, w toku tego postępowania to wnioskodawca nie zgodził się na proponowany przez geodetę przebieg granicy, o "nowym" przebiegu granicy skarżący dowiedzieli się z decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej sąsiadce A. S., zaś skarżący dysponują dokumentami z lat 60 - tych XX wieku potwierdzającymi prawny przebieg granicy.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący kasacyjnie wnieśli o:

1) wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania skargi;

2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;

3) zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżących kosztów postępowania za obie instancje.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zaskarżonym wyrokiem z dnia 11 lutego 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę J. B. i H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 12 października 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy B. z dnia 15 lipca 2020 r., na podstawie którego orzeczono o:

1) ustaleniu kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonych numerami działek [...] i [...] położonymi w miejscowości P., gmina [...], w wysokości 4.444 zł;

- zobowiązaniu A. S. do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1 – w kwocie 2.222 zł;

- zobowiązaniu J. B. i H. B. do uiszczenia kosztów określonych w pkt 1 – w kwocie 2.222 zł.

W ocenie Sądu I instancji, który odwołał się m.in. do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, organ miał prawo do obciążenia skarżących jako właścicieli jednej z rozgraniczanych nieruchomości połową kosztów tego postępowania. Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa, w szczególności art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 152 K.c. i właściwie je zastosował. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności w postępowaniu rozgraniczeniowym, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania. Dlatego, zdaniem Sądu, obowiązkiem ich uiszczenia prawidłowo obciążono po połowie zarówno A. S. jak i małżonków J. i H. B. Koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony, a więc w przypadku kosztów rozgraniczenia koszty te obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 K.c. We właściwy sposób organ ustalił więc, że również skarżący powinni uiścić te koszty w części odpowiadającej połowie ich wysokości, tj. w kwocie 2.222 zł.

Z tym stanowiskiem nie zgodzili się skarżący kasacyjnie, którzy zarzucili naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. art. 262 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi i jednocześnie bezzasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie istniały podstawy dla obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego skarżących.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Zgodnie z art. 262 K.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony; 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W myśl zaś art. 264 § 1 K.p.a., jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia.

Mając na uwadze powyższe wskazać trzeba, że postanowienie Wójta Gminy B. z dnia 15 lipca 2020 r. utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach o ustaleniu kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zostało wydane w związku z decyzją Wójta Gminy B. z dnia 15 lipca 2020 r. kończącą postępowanie, prowadzone w trybie administracyjnym, w sprawie rozgraniczenia nieruchomości położonej w obrębie geodezyjnym [...], gmina [...], oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków numerem działki [...] stanowiącą własność A. S. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną numerem działki [...] stanowiącą własność J. B. i H. B. Decyzją tą organ zatwierdził przebieg granicy pomiędzy ww. nieruchomościami, zgodnie ze szkicem graficznym, stanowiącym załącznik do protokołu granicznego, przyjętego do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego Starostwa Powiatowego w Kielcach w dniu 5 czerwca 2020 r., a zatem prawidłowo Wójt Gminy B. orzekł w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego, z uwagi na treść art. 264 § 1 K.p.a.

Podkreślić przy tym należy, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest wyłącznie postanowienie ustalające koszty dokonanego rozgraniczenia, które wyniosły 4.444 zł i wynikały z podjętych w sprawie czynności przez geodetę, nie zaś kontrola prawidłowości decyzji o rozgraniczeniu. Nie ulega wątpliwości, że na koszty postępowania rozgraniczeniowego składały się czynności geodety Ł. B. ustalone na podstawie zawartej w dniu 3 grudnia 2019 r. umowy pomiędzy Gminą B. a geodetą. Niekwestionowane także jest, że prace wynikające z tej umowy zostały wykonane, a określone wynagrodzenie zostało zapłacone przez Gminę B.

Prawidłowo także Sąd I instancji odwołał się do uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06, w której stwierdzono, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (art. 152 K.c.), a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W rozważaniach przedmiotowej uchwały, odnosząc się do zagadnienia obciążania kosztami stron, uczestniczących w postępowaniu rozgraniczeniowym prowadzonym przed organem administracji publicznej, przyjęto że w tego rodzaju postępowaniu istnieje możliwość obciążenia kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony, będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego. Pogląd ten ma oparcie w unormowaniach, zawartych w art. 152 K.c. i jest związany z faktem istnienia interesu każdego z właścicieli nieruchomości w ustaleniu przebiegu granic, które stały się sporne.

W związku z powyższym, skoro skarżący kasacyjnie są współwłaścicielami działki nr [...] położonej w miejscowości P., gmina [...], która była objęta przedmiotowym postępowaniem rozgraniczeniowym, to organ mógł nałożyć na nich obowiązek pokrycia odpowiedniej części kosztów tego postępowania. Skarżący kasacyjnie mieli bowiem w postępowaniu rozgraniczeniowym interes prawny (art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 152 K.c.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny jest bowiem kategorią obiektywną. Twierdzenie, że ma go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2688/18).

Właściwie zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ocenił, że organ administracji publicznej orzekając o kosztach rozgraniczenia uprawniony był obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 K.c. Jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach postępowanie rozgraniczeniowe zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 15 lipca 2020 r., a to oznacza, że właściciele obu rozgraniczanych nieruchomości mieli w tym postępowaniu status strony z uwagi na swój interes prawny. Koszty postępowania, na które składało się wynagrodzenie geodety upoważnionego do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych, poniesione zostały w interesie stron tego postępowania, dlatego obowiązkiem ich uiszczenia prawidłowo obciążono po połowie zarówno współwłaścicieli działki nr [...] proporcjonalnie do ich udziałów, jak i właścicielkę działki nr [...].

Istotne jest także, że żądanie wszczęcia postępowania w celu jednoznacznego ustalenia granic nieruchomości przez A. S., tj. właścicielkę działki nr [...] nie było bezzasadne, a przebieg granic ustalono w oparciu o dokumentację z wykonanych przez uprawnionego geodetę czynności rozgraniczeniowych, zweryfikowaną i przyjętą do Państwowego Zasobu Geodezyjnego i Kartograficznego. W sprawie tej nie zapadła wcześniej stosowna decyzja administracyjna (art. 33 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne) ani orzeczenie sądu powszechnego (art. 36 ustawy), które regulowałyby wspomnianą kwestię. Wystąpienie z żądaniem przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego zainicjowało spór o granice, co świadczy o wątpliwościach w tym zakresie. Rozwiązanie tych wątpliwości leżało więc również w interesie skarżących kasacyjnie, które z kolei determinowało obciążenie ich, w odpowiedniej części, kosztami postępowania rozgraniczeniowego.

W świetle przedstawionej argumentacji za chybiony należało uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. art. 262 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine P.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.