Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 31 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie przywrócenia stanu wody na gruncie 1. zobowiązuje Wójta Gminy M. do wydania w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku aktu załatwiającego wniosek J. K. z dnia 16 grudnia 2009 roku; 2. zasądza od Wójta Gminy M. na rzecz J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.

Pismami z dnia 16 grudnia 2009 r., 23 marca 2010 r. i 31 maja 2010 r. J. K. wystąpiła do Wójta Gminy M. o interwencję w sprawie "podtapiania" jej nieruchomości przez T. W. , do którego należy nieruchomość sąsiednia.

W odpowiedzi na powyższe wystąpienia Wójt Gminy M. pismami z dnia 12 stycznia 2010 r. znak: [...] oraz z dnia 25 maja 2010 r. znak: [...] poinformował skarżącą, że podczas "wizji nieruchomości w dniach 4 stycznia 2010 r. i 17 maja 2010 r. nie stwierdzono podtapiania budynków ani zastoin wody przy budynkach, w związku z czym brak jest podstaw do wszczęcia postępowania".

W dniu 2 czerwca 2010 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. zażalenie J. K. na niepodjęcie przez Wójta Gminy M. działań związanych z "podtapianiem" jej nieruchomości przez sąsiada.

Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] SKO w P., na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) uznało zażalenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi Gminy M. 30-dniowy termin do załatwienia sprawy, licząc od daty otrzymania postanowienia.

Decyzją znak: [...] z dnia [...] organ gminy odmówił wydania decyzji w prawie przywrócenia stanu na gruncie. Kolegium Odwoławcze decyzją znak: [...] z dnia [...] uchyliło ww. decyzję w całości i przekazało sprawę od ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzję Kolegium organ gminy otrzymał 10 września 2010 r.

W toku prowadzonego postępowania organ I instancji dwukrotnie zawiadomił stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie przewidzianym w Kodeksie postępowania administracyjnego i o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Postanowieniem znak: [...] z dnia [...] wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 10 listopada 2010 r., zaś postanowieniem znak: [...] z dnia [...] wyznaczono termin załatwienia sprawy na dzień 10 grudnia 2010 r.

J. K. wystąpiła do SKO w P. z zażaleniem z dnia 6 października 2010 r. podnosząc, że pomimo upływu 30 dni od otrzymania ww. decyzji Kolegium z dnia [...] Wójt Gminy M. "w mojej sprawie nic nie zrobił ani decyzji nie otrzymałam".

Kolegium postanowieniem znak: [...] z dnia [...] uznało zażalenie za nieuzasadnione wskazując, że w dacie złożenia zażalenia organ I instancji nie pozostawał w zwłoce w załatwieniu sprawy. Kolegium zaznaczyło też, że organ I instancji podjął w sprawie szereg działań i nadal prowadzi postępowanie wyjaśniające, a ponadto, że sam przedłużył termin załatwienia sprawy do 10 listopada 2010 r.

W dniu 12 listopada 2010 r. wpłynęło do Kolegium kolejne zażalenie J. K. na niewydanie przez Wójta Gminy M. decyzji w sprawie. Wobec powyższego SKO w P. postanowieniem znak: [...] z dnia [...] po rozpoznaniu w trybie art. 37 § 2 K.p.a. zażalenia J. K. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiocie wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu na gruncie, postanowiło uznać zażalenie za uzasadnione i wyznaczyło Wójtowi Gminy M. termin do zajęcia stanowiska w sprawie do dnia 20 grudnia 2010 r.

Decyzją z dnia [...] znak: [...] organ I instancji ponownie odmówił wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu na gruncie, a rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez SKO decyzją z dnia [...], znak [...]. Sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji z zaleceniem uzupełnienia postępowania wyjaśniającego.

Organ I instancji kolejnymi zawiadomieniami informował skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 11 kwietnia 2011r., później do 12 maja 2011r.

Z kolei postanowieniem z dnia [...] znak: [...] SKO w P. uznało zażalenie skarżącej na bezczynność organu I instancji za nieuzasadnione, bowiem – w ocenie Kolegium – Wójt Gminy M. uznał, że dalsze prowadzenia postępowania wyjaśniającego wymaga powołania biegłego z zakresu stosunków wodnych.

Następnie w dniu 30 maja 2011r. organ I instancji zawarł umowę zlecenia na wykonanie ekspertyzy przez biegłą z zakresu stosunków wodnych na działce skarżącej. Termin opracowania ekspertyzy określono na cztery miesiące od daty zawarcia umowy. Nadto Wójt powiadomił stronę o nowym terminie załatwienia sprawy – do dnia 31 października 2011r.

Natomiast w dniu 19 kwietnia 2011 roku J. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na bezczynność Wójta Gminy M. w sprawie "nawadniania" jej nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, iż w trakcie prowadzonego postępowania podejmowane są na bieżąco czynności mające na celu załatwienie powyższej sprawy. W toku prowadzonego postępowania zasięgano opinii innych organów tj.: Nadzoru Budowlanego w P., Wydziału Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego w P., Ośrodka Dokumentacji Geodezyjne Kartograficznej w P. oraz Gminnej Spółki Wodnej w M. Ponadto zlecono wykonanie mapy sytuacyjno-wysokościowej działki nr [...] obręb R., przesłuchano świadków oraz przeprowadzono szereg wizji lokalnych. Podczas prowadzonego postępowania wydano decyzje odmawiające wydania decyzji w sprawie przywrócenia stanu na gruncie. W związku z koniecznością uzyskania ekspertyzy z zakresu stanu wody na gruncie obrębu R. ustalającej wpływ podwyższenia terenu na zmiany stanu wody na gruncie oraz wpływ istniejących studni na zawilgocenie budynku mieszkalnego należącego do J. K., powołano biegłego. Postępowanie administracyjne w sprawie trwa, czynności podejmowane są na bieżąco. Wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie będzie możliwe, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...], dopiero po uzyskaniu ekspertyzy biegłego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanego aktu).

Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Zgodnie natomiast z art. 149 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, czy też stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa.

Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 kwietnia 1998 r. (I SAB/Gd 8/97) "stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy o NSA jednym z koniecznych warunków dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków odwoławczych w postępowaniu administracyjnym. Takim środkiem w przypadku skargi na bezczynność organu będzie zażalenie z art. 37 K.p.a." (vide: postanowienie NSA z 17 października 1997 r., IV SAB 31/97, OSP 1998 nr 10, poz. 185 oraz postanowienie NSA z dnia 5 marca 1997 r. III SAB 47/96). Orzecznictwo to, wobec obecnego brzmienia nowych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)., zachowuje nadal swoją aktualność z tym, że obecnie zażalenie z art. 37 K.p.a. jest środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. ( por.: J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi", Warszawa 2004, s. 100 ), a nie jak w poprzednim stanie prawnym, środkiem odwoławczym w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy o NSA.

W rozpoznawanej sprawie, skarżąca skierowała do Samorządowego kolegium Odwoławczego w Ł. zażalenie na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiotowej sprawie. Należy zatem przyjąć, że wyczerpała tryb postępowania przewidziany w art. 37 K.p.a., którego zachowanie warunkuje dopuszczalność skargi na bezczynność organu.

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wszczęte postępowanie administracyjne musi być zakończone załatwieniem sprawy (art. 104 § 1 K.p.a.). Kodeks postępowania administracyjnego dopuszcza zaś zakończenie wszczętego postępowania wyłącznie w formie decyzji (vide: wyrok NSA z 11 stycznia 1994 r., SAB/Wr 31/93, publ.: ONSA 1995 nr 1 poz. 29; wyrok NSA w Warszawie z 2 lutego 2001 r., I SA 2046/99 ; publ.: LEX nr 54126).

Przepis art. 35 § 1 K.p.a. stanowi, że organy administracji obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). O każdym zaś przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.).

Z akt postępowania administracyjnego prowadzonego w niniejszej sprawie wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] odmawiającą nakazania T. W. przywrócenia stanu na gruncie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Do chwili obecnej postępowanie to nie zostało jednak zakończone.

Podnoszone przez organ okoliczności związane z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego sprowadzającego się do konieczności wykonania wytycznych zawartych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, w tym powołania biegłego z zakresu stosunków wodnych, w ocenie Sądu w żaden sposób nie usprawiedliwiają zaistniałego opóźnienia. Bezczynność organu w tej sprawie jest oczywista, zaś organ nie może zasłaniać się skomplikowanym charakterem sprawy, czy też odległym terminem sporządzenia opinii przez biegłą.

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że Wójt Gminy M. w dniu 30 maja 2011 r. zawarł umowę z biegłą M. K. na opracowanie ekspertyzy określając 4-miesięczny termin jej sporządzenia od dnia podpisania umowy. Oznacza to, iż biegła może wydać opinię do dnia 30 września 2011r. Jednocześnie organ nie przedstawił jakichkolwiek argumentów, które uzasadniałyby zawarcie umowy z biegłą dopiero 30 maja 2011r., jak też ustalenie tak odległego terminu opracowania opinii, a w konsekwencji opóźnienie w załatwieniu sprawy.

Skarżąca zaś ma prawo oczekiwać załatwienia jej w terminie przewidzianym przepisami prawa tym bardziej, że postępowanie w tej sprawie toczy się od grudnia 2009 r.

Faktem jest, że Wójt gminy M. wielokrotnie przekroczył już ustawowy dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy szczególnie skomplikowanej. Opóźnienie to obliguje Sąd do podjęcia działania dyscyplinującego organ, co jest równoznaczne z nałożeniem obowiązku wydania aktu merytorycznie rozstrzygającego złożony przez skarżącą wniosek.

Wydanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. w dniu [...] postanowienia uznającego za nieuzasadnione zażalenie J. K. na bezczynność Wójta Gminy M. w przedmiotowej sprawie nie stanowi przeszkody do uwzględnienia skargi. Sąd dokonuje bowiem własnej oceny w zakresie bezczynności organu i może być ona odmienna od stanowiska organu II instancji.

Skargę na bezczynność należało zatem na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględnić zobowiązując organ do wydania we wskazanym terminie aktu załatwiającego złożony wniosek.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 powołanej ustawy.