Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) Sędziowie Jan Kacprzak NSA Jan Grabowski Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 4 października 2006 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.W. "C." M. G., G. M. Spółka jawna w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 948/05 w sprawie ze skargi P.W. "C." M.G., G.M. Spółka jawna w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w K. z dnia 25 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie udzielenia koncesji na wydobywanie kopalin oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 948/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P.W. C. M. G., G. M. spółka jawna w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 25 maja 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy P., znak [...] z dnia 24 marca 2005 r. w zakresie odmowy uzgodnienia treści zmiany decyzji Wojewody S., nr [...] z dnia 30 września 1998 r., udzielającej koncesji na wydobywanie kopalin ze złoża surowców ilastych "P." na działce nr [...] w obrębie P.

Postanowienie Wójta Gminy P. z dnia 24 marca 2005 r. zostało doręczone Spółce w dniu 1 kwietnia 2005 r. Powyższe postanowienie zawierało pouczenie o możliwości jego zaskarżenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia stronie.

Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, które nadała listem poleconym w urzędzie pocztowym w dniu 11 kwietnia 2005 r., tj. z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego złożenia (termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 8 kwietnia 2005 r.). Organ wskazał, że zażalenie wniesione po upływie ustawowego terminu jest prawnie bezskuteczne i nie może być merytorycznie rozstrzygnięte.

W skardze P.W. C. M.G., G.M. spółka jawna w O. wskazano, że złożenie zażalenia w dniu 8 kwietnia 2005 r. było niemożliwe, bowiem był to dzień pogrzebu papieża. Wójt Gminy P. zarządził, że ten dzień będzie dniem wolnym od pracy, wobec czego urząd gminy został zamknięty. Podobna sytuacja zaistniała w urzędach pocztowych. Zdaniem skarżącego, w zaistniałej sytuacji ma zastosowanie art. 57 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., zgodnie z którym jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy dzień powszedni, czyli dzień 11 kwietnia 2005 r. (dzień złożenia przez spółkę zażalenia). Na poparcie swoich twierdzeń strona przytoczyła uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. FPS 7/00, OSNA 2001/4/149.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że dzień 8 kwietnia 2005 r. nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, a jedynie dniem dodatkowo wolnym. Ponadto w dniu 8 kwietnia 2005 r. Spółka mogła złożyć zażalenie w urzędach pocztowych umiejscowionych przy dworcach PKP, które czynne są przez całą dobę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że 8 kwietnia 2005 r. (piątek), który był ostatnim dniem do złożenia zażalenia przez stronę, był dniem szczególnym. Odbywał się wówczas w Watykanie pogrzeb Papieża Jana Pawła II i w wielu instytucjach oraz zakładach pracy w Polsce zarządzeniem kierowników tychże jednostek wprowadzono dzień wolny od pracy, co spowodowało ich zamknięcie. Dzień ten nie był jednak dniem ustawowo wolnym od pracy, w związku z czym w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 57 § 4 k.p.a. W ocenie Sądu przywołanie przez skarżącego uchwały 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. na poparcie zasadności skargi jest nietrafne, ponieważ dotyczyła ona innej sytuacji niż zaistniała w przedmiotowej sprawie.

Sąd podkreślił, że argumenty podniesione w skardze mogłyby być rozpatrywane przez organ administracji w toku postępowania związanego z wnioskiem strony o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, lecz z akt administracyjnych nie wynika, by skarżąca z takim wnioskiem wystąpiła.

W skardze kasacyjnej P.W. C. wniosło o uchylenie powyższego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał to orzeczenie oraz o zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem poniesionego nakładu pracy.

Jako podstawy kasacyjne - art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - wskazano naruszenie prawa materialnego, tj. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego - art. 57 § 1 i 4 k.p.a., polegające na błędnej wykładni tego przepisu, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 134 k.p.a.

W uzasadnieniu stwierdzono, że złożenie zażalenia w dniu 8 kwietnia 2005 r. było niemożliwe z uwagi na obowiązującą w Polsce w dniach 2 – 8 kwietnia 2005 r. żałobę narodową. Wójt Gminy P., podobnie jak władze samorządowe pozostałych jednostek samorządu terytorialnego, zarządził - na mocy udzielonych mu przez ustawę kompetencji – że 8 kwietnia 2005 r. (piątek) jako dzień pogrzebu Papieża jest dniem wolnym od pracy, wskutek czego Urząd Gminy P. został zamknięty, a biuro podawcze było nieczynne. W następstwie odgórnych zarządzeń Dyrekcji Centralnej państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" placówki pocztowe na terenie kraju również zostały na ten dzień zamknięte.

Wnoszący skargę kasacyjną nie zakwestionował, że 8 kwietnia 2005 r. (piątek) nie był - jak zauważył WSA w Szczecinie - dniem ustawowo wolnym od pracy. Literalna wykładnia Sądu była zatem - zdaniem strony - co do zasady prawidłowa. Skarżąca wyraziła jednak pogląd, że w tej szczególnej sytuacji powinna zostać zastosowana wykładnia celowościowa wskazanego wyżej przepisu, podobnie jak dokonał tego Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale 7 sędziów z dnia 25 czerwca 2001 r. Przedmiotem jego rozważań była kwestia zaliczenia sobót do dni ustawowo wolnych od pracy. NSA podkreślił, iż soboty - podobnie jak dzień 8 kwietnia 2005 r. - nie mają charakteru dni ustawowo wolnych od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. i art. 57 § 4 k.p.a., jednak uwzględniając wykładnię funkcjonalną tych przepisów organ powinien ustalić, czy w dany dzień strona miała możliwość nadania pisma w urzędzie pocztowym.

W konkluzji wnoszący skargę kasacyjną stwierdził, że jedynie wykładnia funkcjonalna, a nie literalna i formalna użytego w art. 57 § 4 k.p.a. (i analogicznie art. 115 k.c.) zwrotu "ustawowo wolny od pracy" pozwala na stosowanie tego przepisu w sposób zgodny z konstytucyjnym prawem do sądu (art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 w związku z art. 2 Konstytucji RP).

Ponadto strona wskazała, że w konsekwencji przyjęcia błędnej wykładni przepisów prawa niewłaściwe zastosowano art. 134 k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Nie można bowiem podzielić zarzutu skargi kasacyjnej, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 57 § 4 k.p.a. poprzez błędną wykładnię tego przepisu. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień powszedni.

W sprawie było bezsporne, że ostatni dzień terminu do złożenia przez stronę zażalenia przypadał na piątek dnia 8 kwietnia 2005 r. Nie był to dzień ustawowo wolny od pracy, gdyż w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu ustawy, który uznawałby ten konkretny dzień – określony datą lub jako dzień tygodnia albo w innych sposób – jako dzień "wolny od pracy". Przepis art. 57 § 4 k.p.a. ma charakter odsyłający do całego systemu prawnego, należałoby zatem wskazać przepis ustawy (aktu równorzędnego), który uznawałby ten dzień za dzień wolny od pracy. Aktem prawnym dotyczącym problematyki dni wolnych od pracy jest Kodeks pracy, a zwłaszcza jego przepisy dotyczące norm pracy.

Zgodnie z art. 138 § 1 k.p. niedziele i święta określone odrębnymi przepisami są dniami wolnymi od pracy. Przepis ten odsyła więc do ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. Nr 4, poz. 28 ze zm.) jako przepisów odrębnych, a w tej ustawie piątek 8 kwietnia nie został wskazany jako święto.

Okoliczność, że 8 kwietnia 2005 r. był dniem szczególnym, gdyż odbywał się wówczas w Watykanie pogrzeb Papieża Jana Pawła II i z tego powodu zarządzeniem kierowników różnych pracodawców wprowadzono dzień wolny od pracy, co spowodowało również zamknięcie placówek pocztowych, nie daje podstaw do przyjęcia, iż ten dzień był dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu powołanych na wstępie przepisów. Zarządzenia kierowników różnych jednostek organizacyjnych mają charakter przepisów wewnętrznych i obowiązują tylko w tych jednostkach. Nie można ich w żadnym przypadku traktować jako równorzędne z ustawami, skoro nie są źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. W konsekwencji zwolnienia od pracy udzielone na mocy powyższych zarządzeń nie mogą być uznana za dni ustawowo wolne od pracy.

Powyższy pogląd nie pozostaje w sprzeczności z powołaną w skardze kasacyjnej uchwałą składu 7 sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2001 r. sygn. akt FPS 7/00, w której stwierdzono, że jeżeli dzień wolny od pracy w pięciodniowym tygodniu pracy przypada w sobotę, to dzień ten należy uznać za równorzędny z dniem ustawowo wolnym od pracy. Uchwała ta dotyczyła bowiem wyłącznie tzw. "wolnych sobót" wynikających z pięciodniowego tygodnia pracy, o jakich mowa w art. 128 § 1 i art. 1297 k.p.

Ubocznie tylko zauważyć należy, iż Sąd Najwyższy w uchwale składu 7 sędziów SN z dnia 25 kwietnia 2003 r. III CZP 8/03 (OSNC, 2004, z.1, poz. 1), której nadał moc zasady prawnej stwierdził, iż sobota nie jest dniem uznanym ustawowo za wolny od pracy w rozumieniu art. 115 k.c. w związku z art. 165 § 1 k.p.c.

Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 184 ustawy p.p.s.a.