Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 350/24 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 13 maja 2024 r. odrzucił wniosek E. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 16 lutego 2024 r. E.S. wniosła skargę na ww. decyzję Kolegium z dnia 18 lipca 2017 r. Wcześniejszym pismem z dnia 2 lutego 2024 r. skarżąca wniosła zaś o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi, wskazując, że podczas przeglądania dokumentów na początku lutego br. dostrzegła, iż istniała możliwość odwołania się od tej decyzji. Zawarta w pouczeniu decyzji informacja o tym, że decyzja jest ostateczna, w ocenie skarżącej, daje odbiorcy przekaz, "że już nic z tym nie da się zrobić, ewidentnie wprowadzając w błąd". (...). Skarżąca podała też, że "Dziś analizując ten fałszywy "wpis" zupełnie bez emocji, śmiem twierdzić, że to celowy zabieg socjotechniczny, który miał na celu – wywołał określone skutki i zachowanie". Z uwagi na powyższe, w ocenie skarżącej, uchybienie terminu na złożenie skargi nie powstało z jej winy i prośba o jego przywrócenie zasługuje na uwzględnienie.

Odnosząc się do powyższego wniosku, Sąd Wojewódzki wskazał w pierwszej kolejności, że z akt sprawy wynika, iż termin do wniesienia skargi upływał 11 września 2017 r., zaś skarżąca wniosła skargę w dniu 17 lutego 2024 r., poprzedzając ją wnioskiem o przywrócenie terminu z dnia 10 lutego 2024 r. (data nadania przesyłek pocztowych). Mając zatem na względzie upływ czasu od uchybionego terminu, Sąd dokonał oceny wniosku w kontekście treści art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a.") - zgodnie z którym po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych - i uznał, że w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją nadzwyczajną w rozumieniu tego przepisu. Sąd zauważył bowiem, że skarżąca podnosiła jedynie, iż nie złożyła skargi w terminie z powodu błędnego zrozumienia pouczenia zawartego pod zaskarżoną decyzją Kolegium z 18 lipca 2017 r. Sąd zwrócił jednak uwagę, że została ona prawidłowo i w sposób wyczerpujący pouczona przez organ odwoławczy o terminie i sposobie wniesienia skargi (s. 3 zaskarżonej decyzji). Nadto, zdaniem Sądu, nawet brak pouczenia (czy też błędne pouczenie) o trybie zaskarżenia nie stanowi "wyjątkowego przypadku", o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., natomiast zgodnie z orzecznictwem - błędne zrozumienie pouczenia przez stronę skarżącą, na jaką to okoliczność powołuje się skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu, wskazuje na zaniedbanie samej skarżącej. Brak winy strony nie oznacza wyłącznie winy umyślnej, ale oznacza także winę nieumyślną w działaniu, jaką jest lekkomyślność czy niedbalstwo. Z uwagi zatem na powyższe okoliczności, Sąd odrzucił wniosek jako spóźniony.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E.S., wnosząc o jego zmianę. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o przywrócenie terminu odnoszącą się do błędnego jej zdaniem pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 lipca 2017 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 87 § 5 p.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Z powołanych przepisów wynika zatem, że jeżeli od uchybionego terminu upłynął rok, to co do zasady wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny bowiem w takiej sytuacji przywrócenie terminu jest możliwe "tylko w przypadkach wyjątkowych". W orzecznictwie przyjmuje się, że zwrot "tylko w przypadkach wyjątkowych" należy odnosić do nadzwyczajnych sytuacji uniemożliwiających działanie strony w normalnym trybie, tj. z zachowaniem terminów do dokonywania czynności procesowych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lipca 2011 r., sygn. akt II GZ 273/11, z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt I OZ 991/11 oraz z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt II OZ 109/13).

W szczególności może to dotyczyć nieprzewidywalnych okoliczności takich jak: długotrwała poważna klęska żywiołowa, czy inne nie dające się przewidzieć wydarzenia. Za wyjątkowy przypadek należy więc uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia – tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe – nie należą do zdarzeń codziennych (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r. sygn. akt I OZ 1906/17 oraz z dnia 23 października 2023 r. sygn. akt I OZ 450/23).

W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływie roku od uchybienia temu terminowi. Stąd też Sąd I instancji słusznie wskazał, że dokonując oceny dopuszczalności złożonego przez skarżącą wniosku, należało wziąć pod uwagę treść art. 87 § 5 p.p.s.a., który – jak wyżej wskazano – w takich sytuacjach dopuszcza przywrócenie terminu tylko w przypadkach wyjątkowych.

Sąd Wojewódzki zasadnie też stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie taki wyjątkowy przypadek nie wystąpił. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącej, zaskarżona decyzja Kolegium zawierała prawidłowe i wyczerpujące pouczenie o trybie oraz sposobie wniesienia skargi. Zawierała również prawidłowe – odpowiadające treści art. 16 § 1 k.p.a. – stwierdzenie o jej ostateczności. Subiektywna ocena strony o błędnym i niezrozumiałym dla niej pouczeniu nie mogła więc stanowić w tym przypadku okoliczności, która wskazywałaby, iż doszło do nadzwyczajnej sytuacji, uzasadniającej przywrócenie terminu w oparciu o art. 87 § 5 p.p.s.a.

Zatem wniosek o przywrócenie terminu - jak spóźniony- podlegał odrzuceniu

stosownie do treści art. 88 p.p.s.a.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.