Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Sędziowie WSA Anna Mierzejewska Ewa Pisula-Dąbrowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na odmowę Burmistrza Miasta [...] w przedmiocie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do szkoły 1) stwierdza bezskuteczność czynności Burmistrza Miasta [...] określonej w pismach z dnia [...] sierpnia 2013 r. i [...] września 2013 r. w przedmiocie odmowy zapewnienia małoletniemu B. P. bezpłatnego transportu i opieki do Szkoły Podstawowej – specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego [...] w [...] i z powrotem; 2) uznaje, że małoletniemu B. P. urodzonemu [...] października 2004 r. przysługuje uprawnienie do bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do placówki umożliwiającej mu realizację obowiązku szkolnego określonego w punkcie pierwszym wyroku; 3) zasądza od Burmistrza Miasta [...] na rzecz skarżącej M. P. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskiem z [...] lipca 2013 r. M. P. zwróciła się do Burmistrza Miasta [...] o zapewnienie synowi – B. P. (niepełnosprawnemu uczniowi z rozpoznaniem [...]), bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły zapewniającej odpowiednie kształcenie, tj. do Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Z..

Pismem z [...] sierpnia 2013 r. Burmistrz Miasta [...] poinformował stronę, że gmina zapewnia bezpłatny transport tylko do najbliższej szkoły, którą jest Zespół Szkół Specjalnych w L.. Ewentualnie zaproponował zawarcie umowy na zwrot kosztów przejazdu realizowanego we własnym zakresie.

Następnie, odpowiadając na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa, pismem z [...] września 2013 r. Burmistrz Miasta [...] podtrzymał wcześniejsze twierdzenia. Podniósł nadto, że Zespół Szkół w L. jest w stanie zapewnić synowi wnioskodawczyni warunki nauki odpowiednie do rodzaju i stopnia jego niepełnosprawności.

Nie czując się usatysfakcjonowana ofertą organu M. P. wywiodła skargę do tutejszego Sądu. Powołując się na orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jej syna wskazała, iż najbliższą szkołą, do której dowóz bezpłatny winna zapewnić gmina, jest Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy [...] w Z..

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w pismach stanowiących odpowiedzi na wniosek strony.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonych działań organów administracji. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Nadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

Analizując przedmiotową sprawę według powyższych kryteriów tutejszy Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.

Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni

art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2013 r., poz. 87).

Spór pomiędzy stronami postępowania dotyczył zaś użytego w wyżej powołanym przepisie sformułowania "najbliższa szkoła podstawowa".

Zgodnie z treścią przywołanej regulacji prawnej, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21 roku życia.

Przytoczony przepis zawiera w sobie odwołanie do kwestii niepełnosprawności dzieci realizujących obowiązek szkolny. Zamieszczenie powyższego odwołania wskazuje na to, że intencją ustawodawcy było to, aby odkodowywania omawianej normy dokonywać w odniesieniu do rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że dzieci, do których odnosi się przedmiotowy przepis, mogą różnić się rodzajem posiadanej niepełnosprawności, a także jej zakresem.

Dowodzenia nie wymaga również twierdzenie, że nie każda placówka szkolna posiada warunki odpowiednie do kształcenia dzieci obciążonych wszelkiego rodzaju niepełnosprawnościami. Tak więc dla każdego indywidualnego przypadku, należy dokonywać wykładni sformułowania "najbliższa szkoła".

Tak więc, na przedmiotową "bliskość" składać się będzie zarówno element położenia geograficznego (odległość szkoły od miejsca zamieszkania), jak też element – posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności.

Podobny sposób rozumienia omawianego sformułowania "najbliższa szkoła", prezentuje doktryna – m.in. w komentarzu Mateusza Pilicha do ustawy o systemie oświaty (lex omega 01/2014), stwierdzając, że " pojęcia tego nie powinno utożsamiać się w prosty sposób z geograficzną bliskością szkoły w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka. Należy mieć na uwadze szczególne okoliczności danego przypadku, a ściślej – jeżeli najbliższa szkoła nie może zapewnić dziecku odpowiednich metod pracy i nauki, dostosowanych do stopnia jego niepełnosprawności, to uczeń oraz jego rodzice mogą mieć interes nie tylko faktyczny, ale i prawny w tym, aby dziecko uczęszczało do innej szkoły".

Dla rozstrzygnięcia przedmiotowego sporu istotnym było także wyjaśnienie okoliczności takiej, w oparciu o jakie dane należy ustalać to, która placówka szkolna będzie właściwa dla zapewnienia opieki stosownej do stopnia i rodzaju niepełnosprawności konkretnego dziecka.

W ocenie tutejszego Sądu, powyższej kwestii nie sposób pozostawiać uznaniu administracyjnemu organu, na którym spoczywa obowiązek, o jakim mowa w art. 17 ust. 3a pkt 1ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2013 r., poz. 87), czy też uznaniu kierownictwa placówki szkolnej. Należy bowiem mieć na względzie to, że powyższy przepis obejmuje swym zakresem odbiorcę ze wszech miar wyjątkowego i szczególnego. Odbiorcą uprawnień opisanych w omawianej regulacji prawnej są bowiem dzieci niepełnosprawne, zarówno w zakresie ruchowym, jak też w zakresie upośledzenia umysłowego. Ocena potrzeb i możliwości takich osób powinna więc być dokonywana w sposób szczególnie wnikliwy, roztropny i delikatny, a przede wszystkim z wykorzystaniem wiedzy fachowej. Tylko bowiem opinia lekarza stosownej specjalności, wrażona w omawianym zakresie, będzie posiadała walor bezstronnego i rzetelnego dowodu.

Taką zaś opinię znajdziemy m.in. w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Jest w nim przecież opisany m.in. rodzaj niepełnosprawności (szczegółowa diagnoza), a także zalecenia dotyczące dalszego sposobu postępowania z dzieckiem (w tym także dotyczące dalszego kształcenia) wraz z uzasadnieniem.

W ocenie tutejszego Sądu, powyższe orzeczenie winno wiec stanowić dla organu punkt odniesienia przy dokonywaniu wykładni sformułowania "najbliższa szkoła".

Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, że okolicznością niesporną jest to, że syn wnioskodawczyni posiada orzeczenie nr [...]

z [...] czerwca 2013 r., wystawione przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], o potrzebie kształcenia specjalnego.

Poza sporem pozostaje też fakt, że w powyższym orzeczeniu znajduje się ustalenie, iż uprawniony uczęszcza do Specjalnego Ośrodka Szkolno- Wychowawczego [...] w Z., a także znajduje się zalecenie, by kontynuacja kształcenia dziecka odbywała się w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym.

Nadto, sama sentencja powyższego orzeczenia zawiera w sobie stwierdzenie o potrzebie kształcenia specjalnego B. P. w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w Z..

W świetle treści wyżej powołanego orzeczenia, nie może budzić żadnych wątpliwości, iż w ocenie psychologa wydającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego B. P., najbliższą szkołą, do której gmina powinna zapewnić bezpłatny transport dziecku skarżącej (zgodnie z wymogiem przepisu art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2013 r., poz. 87), jest szkoła podstawowa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w Z.. Tę bowiem placówkę oświatową lekarz sporządzający przedmiotowe orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, uznał za najodpowiedniejszą dla uprawnionego, z punktu widzenia posiadanej przez niego niepełnosprawności. Określił ją bowiem szczegółowo w samej sentencji orzeczenia, jak również w uzasadnieniu orzeczenia podkreślił potrzebę kształcenia dziecka w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, a nie w innej placówce szkolnej.

W tym stanie sprawy, w ocenie tutejszego Sądu, organ nie miał podstaw ku temu, aby odmówić skarżącej uwzględnienia jej wniosku. Pismo z [...] października 2013 r. dyrektora Zespołu Szkół Specjalnych w S., informujące o możliwości objęcia syna skarżącej opieką i kształceniem, nie posiada bowiem waloru dowodu równoważnego dowodowi jakim jest orzeczenie nr [...] z [...] czerwca 2013 r., wystawione przez Poradnię Psychologiczno-Pedagogiczną w [...], o potrzebie kształcenia specjalnego.

Tak więc w realiach faktycznych sprawy, szkołą najbliższą dla syna skarżącej (zgodnie z wymogiem przepisu art. 17 ust. 3a pkt 1ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty - Dz. U. z 2013 r., poz. 87), jest szkoła podstawowa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym [...] w Z..

W związku z powyższym, uznając badaną skargę za zasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 i 2 wyroku, na podstawie art. 146 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.