Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 700/17 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie

H. S. (dalej jako skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak [...]

w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału II na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej jako P.p.s.a) oraz stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193, dalej jako rozporządzenie) skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.

Skarżący złożył zażalenie na powyższe zarządzenie. Zażalenie to zostało odrzucone postanowieniem WSA w Krakowie z dnia 16 stycznia 2018 r. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia poprzez nadesłanie jednego odpisu tegoż zażalenia w wyznaczonym do tego terminie.

Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego na postanowienie o odrzuceniu zażalenia NSA postanowieniem z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 576/18, uchylił zaskarżone postanowienie bowiem stwierdził, że skoro zażalenie na zarządzenie Sądu dotyczące wysokości wpisu sądowego w sprawie sądowoadministracyjnej przysługuje wyłącznie skarżącemu to błędne było żądanie przez Sąd aby skarżący złożył zażalenie na zarządzenie o wpisie wraz z jego odpisem dla strony przeciwnej. Uczestnikom postępowania nie przysługuje bowiem prawo wniesienia zażalenia na wpis sądowy.

W uzasadnieniu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z dnia 6 czerwca 2017 r. dotyczące wpisu sądowego skarżący poza wskazaniem okoliczności faktycznych odnoszących się do zaskarżonej decyzji SKO w K. poddał w wątpliwość dostępność polskiego emeryta i rencisty do podstawowych czynności wymiaru sprawiedliwości jeśli wpisowe 500 zł to połowa średniego emeryckiego miesięcznego uposażenia. Uważa, że wpis w takiej wysokości stanowi dla niego zaporę w prowadzeniu niniejszej sprawy zwłaszcza, że musi liczyć się jeszcze z ewentualnymi kosztami sądowymi, które obecnie nie są mu znane. Mając to na uwadze zwrócił się do NSA o kasację lub redukcję wysokości wpisu sądowego w ww. sprawie oraz o wskazanie mu "innych możliwości odwoławczych wyciągnięcia konsekwencji prawnych wobec urzędników SKO w K., którzy w swojej decyzji podważyli jego własność hipoteczną".

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że NSA rozpoznając zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego bada zgodność z prawem takiego zarządzenia. Ocenia czy były podstawy do żądania od skarżącego uiszczenia wpisu sądowego oraz czy wysokość takiego wpisu została określona w prawidłowej wysokości. Sąd nie jest władny badać czy sytuacja skarżącego, w szczególności jego stan majątkowy pozwala mu na uiszczenie wpisu. Okoliczności związane z sytuacją majątkową strony zobowiązanej do poniesienia kosztów sądowych, do których zalicza się między innymi wpis sądowy mogą być rozpatrywane w odrębnym postępowaniu jakim jest udzielenie zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy. Tylko w tym ostatnim postępowaniu bada się sytuację osobistą, rodzinną i majątkową skarżącego pod kątem jego możliwości poniesienia kosztów sądowych.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja zawarta w zażaleniu nie wskazuje w jakikolwiek sposób, że zarządzenie Przewodniczącego Wydziału dotyczące uiszczenia wpisu sądowego jest wadliwe.

Artykuł 199 P.p.s.a. stwierdza, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie ulega wątpliwości, że wpis sądowy zalicza się do kosztów sądowych (art. 212 w zw. z art. 211 P.p.s.a.). Jak stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Opłatę sądową ( w tym wpis) należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie (art. 219 § 1 P.p.s.a). Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). W przypadku braku wpisu Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Wówczas Sąd wzywa stronę do jej uiszczenia, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.)

Z powyższego wynika, że strona wnosząc skargę do sądu administracyjnego i inicjując tym samym postępowanie sądowoadministracyjne obowiązana jest uiścić wpis od skargi w określonej wysokości. W razie uchybienia temu obowiązkowi Sąd w osobie Przewodniczącego Wydziału kieruje do strony zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu w określonej w nim wysokości. Właśnie taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Zasady popierania i wysokość wpisu określa wydane na mocy art. 233 P.p.s.a. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193).

W niniejszej sprawie, która dotyczy kwestii ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego czyli zagadnienia z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego, gdzie przedmiotem zaskarżenia nie są należności pieniężne, należało pobrać wpis stały (art. 231 P.p.s.a), w wysokości określonej w § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia tj. 500 zł. Jak wynika z zaskarżonego zarządzenia Przewodniczący określił wpis w prawidłowej wysokości.

Należy podkreślić, że P.p.s.a. przewiduje zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w określonych sytuacjach procesowych, w określonych sprawach oraz dla wskazanych w przepisach podmiotów. Warunki zwolnienia od kosztów sądowych wskazano w art. 239 P.p.s.a. Zakres przedmiotowy ani zakres podmiotowy wskazany w tym przepisie nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Inaczej sprawa dotycząca zagospodarowania przestrzennego nie została wymieniona w zakresie spraw korzystających ze zwolnienia a skarżący nie należy do osób uprawnionych do skorzystania ze zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów.

Podkreślić należy, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 4 nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Z akt sprawy wynika, że skarżący występował z wnioskiem o prawo pomocy lecz jego wniosek zarządzeniem z dnia 27 lipca 2017 r. (k. 55 akt) został pozostawiony bez rozpoznania bowiem skarżący nie nadesłał wypełnionego formularza wniosku w wyznaczonym do tego terminie.

Argumentacja zażalenia odnosząca się do trudnej sytuacji materialnej skarżącego nie mogła stanowić uzasadnienia dla uchylenia zarządzenia o wpisie. Stan majątkowy skarżącego co najwyżej może stanowić podstawę do wystąpienia przez niego z wnioskiem o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania przy spełnieniu wymogów określonych przepisami art. 243- art. 262 P.p.s.a.

Na marginesie podkreślić należy, że zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Wynika z tego, że skarżący nadal może ubiegać się o zwolnienie od kosztów postępowania z uwagi na swoją trudną sytuację materialną, kierując w tym zakresie wniosek do WSA w Krakowie. W razie pozytywnego rozpatrzenia tego wniosku będzie możliwe zwolnienie z kosztów postępowania w całości albo w części.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.