III SA/Wr 291/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2025-07-23	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Barbara Ciołek /sprawozdawca/
Katarzyna Borońska
Magdalena Jankowska-Szostak /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenie społeczne	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	*Oddalono skargę w całości	
Powołane przepisy	Dz.U. 1998 nr 137 poz 887;  art. 28 ust. 3 i 3a; Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska Sędzia WSA Barbara Ciołek (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 19 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 maja 2025 r. nr UP-327/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
T. W. (dalej: skarżący, strona skarżąca) wnioskiem z dnia 23 lutego 2025 r. (data wpływu do organu) zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ, ZUS, Zakład) o umorzenie odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 2.880,00 zł, w tym na:

- ubezpieczenie społeczne – za okres od października – grudnia 2016 r. oraz grudzień 2019 r. w łącznej kwocie 1770,00 zł,

- ubezpieczenie zdrowotne – za okres od października – grudnia 2016 r. oraz grudzień 2019 r. w łącznej kwocie 955,00 zł,

- Fundusz Pracy – za okres sierpień 2016 r., od października – grudnia 2016 r. oraz grudzień 2019 r. w łącznej kwocie 155,00 zł.

W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że w 2016 r. był zatrudniony na kontrakcie zagranicznym, który był objęty zwolnieniem ZUS. Wskazał, że był zwodzony przez pracodawcę, który nie zapewnił skarżącemu mieszkania, co zmusiło go do spędzenia tygodnia w samochodzie. Skarżący dodał, że po powrocie do kraju w październiku 2016 r. nie posiadał żadnych oszczędności, ponieważ wszystkie środki przeznaczył na życie i pokrycie kosztów związanych z tą trudną sytuacją. Dalej skarżący podniósł, że od 2017 r. nie posiada stałego adresu zamieszkania, co tylko pogłębiło trudną sytuację życiową i finansową. Natomiast w grudniu 2019 r. skarżący zawiesił działalność gospodarczą, a 6 października 2024 r. ją zlikwidował. Końcowo wskazał, że w grudniu 2019 r. wykonał jedną usługę i całe otrzymane wynagrodzenie z tego tytułu przeznaczył na spłatę innych zadłużeń.

Pismem z 24 lutego 2025 r. ZUS poinformował skarżącego o możliwości złożenia dokumentów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie, a także o ustawowych przesłankach umożliwiających umorzenie należności w sprawach składek oraz o możliwości skorzystania z prawa czynnego udziału w postępowaniu w czasie jego trwania.

W dniu 26 lutego 2025 r. (data wpływu) skarżący złożył do Zakładu oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wraz z uzasadnieniem wniosku. Argumentacja uzasadnienia powielała argumenty zawarte w pierwotnym wniosku dodając, że odsetki stanowią dominującą część jego zadłużenia, przez co jego spłata w obecnej sytuacji nie jest możliwa. Natomiast naliczanie, zdaniem skarżącego, jest nieproporcjonalne do jego sytuacji i powoduje dodatkowe trudności finansowe.

W złożonych oświadczeniach skarżący wskazał, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodów z innych źródeł, w tym z prac dorywczych oraz nie pobiera świadczeń emerytalnych bądź rentowych. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jednak nie wykazano wysokości ponoszonych wydatków ani nie wskazano osoby, która ponosi te koszty za skarżącego oraz w jaki sposób strona uzyskuje środki na utrzymanie. Oświadczył, że nie korzysta z zasiłku dla bezrobotnych, pomocy społecznej ani innych form pomocy. Nie posiada innych zobowiązań pieniężnych oprócz tych posiadanych wobec Zakładu, a także nieruchomości, ruchomości, wierzytelności ani innych praw majątkowych. Dalej wskazał, że nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Strona stwierdziła także, że planuje aktywnie poszukiwać pracy i podejmować dostępne formy zatrudnienia lub działalności, co pozwoli stopniowo poprawić jej sytuację finansową.

Decyzją z 14 kwietnia 2025 r. (nr 658/2025) Zakład odmówił skarżącemu umorzenia składek wskazanych we wniosku.

Skarżący złożył 20 kwietnia 2025 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na naruszenie art. 28 ust. 3a ustawy z 13 października 1988 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 250 ze zm.), dalej: u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365) dalej: "Rozporządzenie", a także art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 poz. 572 ze zm.) – dalej: k.p.a., poprzez przypisanie mu pasywnej postawy bez podania pełnych danych oraz realnych możliwości ich ustalenia. Uzasadniając wniosek skarżący przyznał, że ZUS nie posiadał informacji pozwalających rzetelnie ustalić sytuację majątkową i materialną skarżącego, co w takim przypadku – zgodnie z zasadą wzajemności w relacjach administracyjnych z obywatelem – organ nie powinien arbitralnie podważać treści złożonych oświadczeń ani sugerować domniemanego działania lub pasywności. Dalej skarżący podniósł, że w sytuacji nieostrego przepisu oraz niepełnego materiału dowodowego organ powinien zastosować zasadę pogłębionej analizy sytuacji oraz – w przypadku wątpliwości – rozstrzygnąć je na korzyść obywatela. Skarżący podkreśla, że organ pominął obiektywne przeszkody, które mają wpływ na jego sytuację życiową, tj. brak stałego zameldowania od 2017 r., brak stałego źródła dochodu, brak ubezpieczenia zdrowotnego i dostępu do publicznej opieki medycznej, oraz że decyzja pomija fakt, że w okresie zawieszenia działalności gospodarczej skarżący był zatrudniony na umowę o pracę, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w rejestrach ZUS.

Decyzją z 15 maja 2025 r. (nr UP-327/2025) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Zakład utrzymał w mocy decyzję z 14 kwietnia 2025 r. (nr 658/2025).

W uzasadnieniu Zakład stwierdził, że w decyzji poprzedzającej prawidłowo stwierdzono, że należności figurujące na koncie skarżącego nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne.

Organ streścił informacje podane przez skarżącego w złożonych do sprawy oświadczeniach i dokumentach. Przeprowadził analizę przesłanek całkowitej nieściągalności należności z art. 28 ust. 3 pkt 1-6 u.s.u.s. wskazując, że podnosząc, że z przyczyn oczywistych nie zachodzi przesłanka z pkt 1, ponieważ skarżący żyje. Nie zachodzą przesłanki z pkt 2, pkt 4, pkt 4b i pkt 4c ponieważ nie uzyskano dokumentów, z których wynikałoby, ze wobec skarżącego toczyło się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne. Zadłużenie nie jest wyższe niż koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 4a). Wobec należności przed Dyrektorem ZUS w Wałbrzychu zostało wszczęte w 2018 r. postępowanie egzekucyjne. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego lub Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zakład podkreślił, że wobec zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej oraz spełnione jest jednocześnie kryterium braku majątku podlegającego egzekucji i kryterium braku następców prawnych sprawie zachodzi przesłanka wymieniona w pkt 3 tego przepisu, jednak w ramach uznania administracyjnego oraz w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego Zakład postanowił odmówić umorzenia należności wskazanych we wniosku.

Argumentując powyższe stanowisko ZUS wskazał, że odmowa wynika z młodego wieku skarżącego oraz jego zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, co świadczy o tym, że skarżący wyraził chęć i gotowość do podjęcia pracy. Ponadto z oświadczeń skarżącego wynika, iż nie wykazuje on problemów zdrowotnych uniemożliwiających mu podjęcie pracy oraz nie posiada innych zobowiązań finansowych, wobec czego w przypadku podjęcia pracy mógłby spłacić zadłużenie w całości wraz z odsetkami. Zdaniem Zakładu wskazuje to na fakt, iż możliwa jest poprawa sytuacji finansowej skarżącego w przyszłości.

W dalszej kolejności Zakład wskazał, że w sprawie nie ma podstaw do umorzenia należności, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności określonych w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanym na tej podstawie Rozporządzeniem.

Zakład odnosząc się do treści § 3 ust. 1 pkt 1-3 Rozporządzenia wyliczył, że pkt 2 nie ma w przypadku skarżącego zastosowania, ponieważ nie prowadzi on działalności gospodarczej. W zakresie pkt 3 Zakład podkreślił, że skarżący nie powołał problemów zdrowotnych, nie przedłożył żadnej dokumentacji medycznej oraz nie powołał się również na sprawowanie opieki nad ciężko chorym członkiem rodziny, wobec czego brak jest podstaw, aby uznać, że skarżący nie może podjąć pracy, z uwagi na stan zdrowia. Dalej ZUS stwierdził, że nie zachodzi także przesłanka z pkt 1, bowiem wprawdzie skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, ale jest on zarejestrowany jako bezrobotny niepobierający zasiłku. Nie wykazał też skąd czerpie środki pieniężne na utrzymanie, jednocześnie skarżący nie wskazał, by posiadał zaległości w opłacaniu opłat związanych z utrzymaniem. Zakład wskazał na wątpliwość dot. źródła utrzymania skarżącego, a z uwagi na brak wiedzy w podstawowych kwestiach związanych z utrzymaniem skarżącego, zdaniem organu, nie miał on możliwości dokonania rzetelnej analizy sytuacji strony. Zakład podkreślił także specyfikę postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, wskazując, że to wnioskodawcę wiąże powinność udowodnienia faktów, które przemawiałyby za umorzeniem.

Końcowo ZUS wskazał, że strona ma [...] lat, zatem jest w wieku największej aktywności zawodowej, a do uzyskania przez niego wieku emerytalnego zostało mu jeszcze kilkadziesiąt lat aktywności zawodowej.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie powyższej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z 14 kwietnia 2025 r. (nr 658/2025). W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację powołaną w odwołaniu, dodał że ZUS nie wziął pod uwagę, że trudna sytuacja finansowa skarżącego wynikała z okoliczności niezależnych od niego, w tym oszustwa ze strony zagranicznego pracodawcy, co doprowadziło do utraty oszczędności i konieczności pokrycia nieprzewidzianych kosztów po powrocie do kraju. Ponadto skarżący podniósł, że uzasadnienie decyzji opiera się na przypuszczeniach i domysłach bez przedstawiania konkretnych dowodów, co narusza zasadę rozstrzygnięcia wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.), a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 k.p.a.). Skarżący wskazał także na naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na mocy art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) dalej "p.p.s.a.", uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a–c), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca stronie skarżącej umorzenia odsetek od nieopłaconych składek za osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek.

Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji ZUS stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając sprawę, organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego.

Sąd jako uzasadnione ocenia stanowisko organu o braku przedawnienia przedmiotowych należności z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Przechodząc do rozpoznania sprawy, należy wskazać, że jedną z podstaw prawnych zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z treścią art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym także odsetek) mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W myśl ust. 3 art. 28 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy:

1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;

2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;

3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;

4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;

4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;

4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe;

5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;

6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.

W przedmiotowej sprawie zastosowanie miał także przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 ust. 1 Rozporządzenia, zgodnie z którym ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:

1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;

2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;

3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającej opłacenie należności.

Wskazać należy, że powyższe wyliczenie przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 Rozporządzenia jest wyliczeniem przykładowym i podstawą umorzenia zadłużenia w oparciu o ten przepis mogą być również inne okoliczności, które będą stanowiły podstawę do uznania, że dłużnik ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

Z treści powyższych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek został wyraźnie określony i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07 - wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, ewentualnie czy zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały wszechstronnie rozważone i zbadane (art. 7, art. 11 k.p.a.).

Ocena, czy przesłanki umorzenia występują w konkretnej sprawie (art. 80 k.p.a.) może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Dopiero wówczas organ jest uprawniony do wyboru określonego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności. Zarówno poczynione ustalenia w sprawie oraz ich analiza z punktu widzenia przesłanek umorzenia, jak i motywy wyboru rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności, powinny przy tym znajdować pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Powyżej wymienione przepisy art. 7 i art. 77 k.p.a. nie mogą być jednak rozumiane jako regulacje zwalniające stronę z obowiązku wykazywania inicjatywy dowodowej w tym zakresie (wyrok NSA z 8 sierpnia 2018 r. sygn. I GSK 1830/18). To bowiem strona występująca o umorzenie swoich zaległości składkowych jest w posiadaniu najpełniejszych i najdokładniejszych informacji o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i zdrowotnej, tak więc wywodząc w oparciu o te okoliczności fakt spełnienia przez siebie przesłanek zwolnienia winna je przedstawić organowi. Sam Zakład, z przyczyn obiektywnych, a więc bez udziału strony, bez jakiejkolwiek pomocy z jej strony, nie jest w stanie pozyskać wszystkich tych danych we własnym zakresie. Zatem innymi słowy każda osoba występująca o przyznanie jej ulgi, chociażby w zakresie umorzenia zaległości publicznoprawnych, musi nie tylko współpracować z właściwym w sprawie organem, celem wyjaśnienia istotnych z tego punktu widzenia okoliczności, a zwłaszcza tych, odnośnie których tylko ona posiada stosowną wiedzę, ale również wykazać się w tym zakresie inicjatywą, jeżeli chodzi o udowodnienie twierdzeń, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne..

Wbrew stanowisku strony skarżącej, w postępowaniu o udzieleniu ulgi w spłacie zobowiązania z tytułu składek (odsetek) modyfikacji podlega zatem reguła dowodzenia. Jakkolwiek bowiem to na organie ciąży obowiązek dokonania wszystkich niezbędnych ustaleń stanu faktycznego i dokonania ich oceny (inaczej naraziłby się na zarzut dowolności), to jednak oferentem znakomitej części dowodów jest strona, w interesie której leży pozytywne rozstrzygnięcie o wniosku. To ona bowiem posiada wiedzę na temat swojej sytuacji materialnej, zdrowotnej i rodzinnej, majątku, dochodach, źródłach utrzymania, wydatkach, jest też w dyspozycji dowodów (zasadniczo dokumentów) na tę okoliczność. Winna ona zatem współpracować z organem, szczególnie gdy ten adresuje do niej określone wezwania. Zaniechania strony, ale też niepełność przedstawionych danych lub też ich wadliwość (niezgodność z rzeczywistym stanem rzeczy) obciąża w takim wypadku każdorazowo osobę wnioskującą o ulgę. Zatem w tym postępowaniu ograniczeniu podlega także zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony (art. 7a k.p.a.).

W realiach sprawy wobec złożenia wniosku przez skarżącą w celu ustalenia istnienia przesłanek umorzenia należności składkowych niezbędnym było zbadanie sytuacji finansowej, określenie dochodów i wydatków, relacji pomiędzy tymi wielkościami oraz sytuacji rodzinnej i zdrowotnej osoby zobowiązanej. Ustalając istnienie przesłanek organ bierze przy tym pod uwagę aktualną sytuację życiową i majątkową osoby wnoszącej o umorzenie zaległości.

Mając na względzie tak przedstawione kryteria oceny przesłanek umorzenia, Sąd wskazuje, iż organ skrupulatnie i wyczerpująco odniósł się kolejno do poszczególnych przesłanek z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., które ustawodawca uznaje za świadczące o całkowitej nieściągalności składek. Sąd ocenę tą w pełni podziela.

Za uzasadnione i pozostające w granicach uznania administracyjnego uznaje również stanowisko Zakładu, iż pomimo, że w sytuacji skarżącego zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności z art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., to argumentacja decyzji dostarcza podstaw do stwierdzenia, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący nie daje podstaw do stwierdzenia, że zaległości nie mają szansy na zaspokojenie w przyszłości.

W tym miejscu warto wskazać na informacje wynikające z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W momencie wydania zaskarżonej decyzji skarżący był w wieku [...] lat. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej wynika bowiem, że skarżący nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodów z innych źródeł, w tym z prac dorywczych oraz nie pobiera świadczeń emerytalnych bądź rentowych. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz nie posiada stałego zameldowania od 2017 r. Nie wykazał wysokości ponoszonych wydatków ani nie wskazano osoby, która ponosi te koszty za skarżącego oraz w jaki sposób strona uzyskuje środki na utrzymanie. Strona skarżąca oświadczyła także, że nie korzysta z zasiłku dla bezrobotnych, pomocy społecznej ani innych form pomocy. Nie posiada innych zobowiązań pieniężnych oprócz tych posiadanych wobec Zakładu, a także nieruchomości, ruchomości, wierzytelności ani innych praw majątkowych. Dalej wskazała, że nie posiada ubezpieczenia zdrowotnego. Dodatkowo skarżący nie wykazał aby cierpiał na jakiekolwiek schorzenie uniemożliwiające mu podjęcie pracy. Strona stwierdziła także, że planuje aktywnie poszukiwać pracy i podejmować dostępne formy zatrudnienia lub działalności, co pozwoli stopniowo poprawić jej sytuację finansową.

Gromadząc materiał dowodowy w sprawie Zakład skorzystał również z danych pozyskanych z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Ksiąg Wieczystych ustalając, że 20 grudnia 2019 r. skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej, z dniem 29 kwietnia 2025 r. jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego przez Powiatowy Urząd Pracy w Jeleniej Górze jako osoba bezrobotna niepobierająca zasiłku dla bezrobotnych, oraz że skarżący nie jest właścicielem żadnego pojazdu ani nieruchomości.

Wobec tak nakreślonej sytuacji życiowej, trudno było zatem dojść Sądowi do wniosków odmiennych, niż te poczynione przez Zakład w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący jest bowiem w młodym wieku ([...] lat) i podkreślał wielokrotnie w składanych przez siebie pismach gotowość do podjęcia pracy. Nie wykazuje także problemów zdrowotnych, które miałyby uniemożliwiać mu podjęcie zatrudnienia. Sąd podziela stanowisko organu, iż w przypadku podjęcia zatrudnienia sytuacja skarżącego uległaby znaczącej poprawie, w stosunku do tej przedstawionej przez skarżącego w oświadczeniu.

. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo ocenił możliwości zastosowania w sprawie art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 Rozporządzenia.

Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (§ 3 ust. 1 pkt 2 ww. Rozporządzenia). Skarżący nie wykazał bowiem, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej. Nie wskazał też żadnego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Poza tym skarżący nie prowadzi już działalności gospodarczej.

Organ prawidłowo też uznał, że w przedmiotowej sprawie nie została dowiedziona przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia). Skarżący nie wykazał bowiem w złożonych oświadczeniach, aby cierpiał na jakiekolwiek problemy zdrowotne, a okoliczność taką neguje także w skardze.

Przechodząc do kontroli stanowiska organu w zakresie przesłanki wymienionej w pkt 1 analizowanego przepisu, wskazać należy, że Zakład dysponował określonym materiałem dowodowym zaoferowanym przez skarżącego, uzupełnionym również o informacje wynikające z ogólnodostępnych rejestrów centralnych i systemu ZUS. Podkreślenia przy tym wymaga, że organ przed wydaniem decyzji umożliwił skarżącemu zapoznanie i wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego, a w toku postępowania informował go o możliwości dołączenia do akt dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej.

W ocenie Sądu analiza zgromadzonego w aktach materiału dowodowego świadczy o niepełnym przedstawieniu przez skarżącego swej sytuacji materialnej, co uniemożliwiało rzetelne zbadanie okoliczności istotnych z punktu widzenia przesłanek zawartych w § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Przede wszystkim organ nie dysponował jakimikolwiek informacjami dot. źródła oraz wysokości dochodów, z jakich skarżący finansuje swoje potrzeby życiowe, bowiem skarżący oświadczył, iż źródła takiego nie posiada, a kosztów nie ponosi. Zgodzić się należy z organem, iż trudno uznać za wiarygodne oświadczenie skarżącego, aby prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe – nawet nie posiadając stałego miejsca zamieszkania – nie ponosił on kosztów swojego utrzymania oraz nie posiadał żadnego źródła dochodu. Jak już wcześniej Sąd podkreślił w uzasadnieniu w postępowaniu o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek dostatecznego uzasadnienia wniosku oraz udokumentowania sytuacji osobistej i finansowej, bowiem to na tej podstawie organ będzie opierał decydującą część materiału dowodowego pozwalającego ocenić czy sytuacja skarżącego spełnia którąś z przesłanek wynikających z przepisów stanowiących podstawy zastosowania wnioskowanej ulgi.

W konsekwencji skoro strona skarżąca nie współpracowała z organem, w zakresie wyjaśnienia swojej sytuacji bytowej w sposób pełny i wyczerpujący, nie przedstawiając danych o które zwracał się organ, a które były niezbędne przy ocenie spełnienia przez nią przesłanek umorzenia - to uniemożliwiła dokonanie ich oceny w zakresie § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. Tak więc ZUS zasadnie stwierdził niespełnienie przez stronę skarżącą przedmiotowej przesłanki. Wobec takiej postawy skarżącego trudno byłoby wymagać od organu, aby opierał się wyłącznie na - ogólnikowych - twierdzeniach strony skarżącej o braku zarówno źródła utrzymania, jak i jego kosztów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd nie dopatrzył się, żeby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszyło przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Dokonując analizy zarówno akt sprawy, jak i samej zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dopuścił się także naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. W szczególności podniesionych w zarzutach skargi art. 107 § 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 7a k.p.a., albowiem w toku postępowania wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonały całościowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.