Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi K.O. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] działający z upoważnienia Starosty Kierownik Działu ds. informacji ewidencji i świadczeń Powiatowego Urzędu Pracy uchylił decyzję Starosty z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] o uznaniu z dniem [...] października 2010 r. za osobę bezrobotną K.O. oraz orzekł o odmowie uznania jej za osobę bezrobotną z dniem [...] października 2010 r.

Decyzja wydana została na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 1 kpa oraz art. 104 kpa,

W uzasadnieniu organ wskazał, że w związku z zaistnieniem nowych okoliczności sprawy nie znanych w dniu wydawania decyzji, postanowieniem z dnia

[...] czerwca 2014 r. wznowiono z urzędu postępowanie administracyjne.

Na podstawie przedstawionych przez K.O. dokumentów oraz złożonych oświadczeń Starosta wydał decyzję o uznaniu jej z dniem [...] października 2010 r. za osobę bezrobotną. W dniu 9 lutego 2011 r. strona otrzymała kolejną informację o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej, z której treści wynikało, że status bezrobotnego przysługuje osobie która nie jest zatrudniona i nie wykonuje żadnej pracy zarobkowej. O zapoznaniu się przez stronę z treścią powyższej informacji świadczy złożony przez nią podpis. W dniu 24 maja 2012 r. strona złożyła w siedzibie organu oświadczenie, w którym podała że od [...] października 2010 r. nigdzie nie pracowała, ani nie osiągała przychodów. Jest pracownikiem w Centrum [...], a wynikające stąd obowiązki wykonuje bez umowy o pracę i bez wynagrodzenia. Dalej podała, że reprezentuje firmę w ramach pełnomocnictwa do podpisywania umów .

W dniu 17 kwietnia 2014 r. na adres urzędu wpłynął wniosek o zawarcie umowy na zorganizowanie stażu dla bezrobotnych w NZOZ [...], w którym

jako opiekuna stażu wskazano K.O..

Organ wskazał, że uzyskane informacje oraz posiadane dokumenty mogły wskazywać, że strona podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową. Wobec powyższego Urząd zwrócił się do Państwowej inspekcji Pracy z informacją o podejrzeniu wykonywania pracy bez umowy w trakcie rejestracji jako osoba bezrobotna. Wystąpił również do Urzędu Miejskiego z prośbą o podanie okresów zatrudnienia K.O. lub wykonywania przez nią innej pracy zarobkowej. Z uzyskanych informacji wynika, że strona wykonywała pracę na umowę zlecenia od dnia [...] stycznia 2010 r. do dnia [...] grudnia 2010 r. oraz od dnia [...] stycznia 2011 r. do dnia [...] grudnia 2011 r. Z ustaleń PIP wynika, że K.O. świadczy usługi psychologiczne na rzecz NZOZ [...] W.K. w ramach firmy Centrum [...], usługi świadczy na podstawie umowy zlecenia, bez wynagrodzenia.

W tym stanie sprawy organ uznał, że strona zarejestrowała się jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku, w okresie kiedy wykonywała inną pracę zarobkową.

W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (DZ.U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) -

dalej zwana ustawą, wykonując pracę w ramach umowy zlecenia, to jest inną pracę zarobkową w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. strona w dniu rejestracji, tj. [...] października 2010 r. nie spełniała warunków do posiadania statusu osoby bezrobotnej. W związku z powyższym uwzględniając stan faktyczny i prawny należało orzec o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia [...] października 2010 r.

Od powyższej decyzji K.O. wniosła odwołanie. Strona podniosła, że wykonywane przez nią usługi psychologiczne świadczyła bez wynagrodzenia, na podstawie umów zlecenia zawartych z Centrum [...]. Podała, że od 2013 r. do [...] czerwca 2014r. wykonywała usługi psychologiczne zlecone przez D Ltd., również na podstawie umów zlecenia i bez wynagrodzenia.

Decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, iż w okresie posiadania statusu osoby bezrobotnej, tj. od [...] października 2010r. do [...] lipca 2014 r. strona nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego oraz ubezpieczeń społecznych. Strona przełożyła umowy zlecenia zawarte z Centrum [...] oraz z D Ltd., obejmujące okres od [...] października 2010 r, do [...] grudnia 2012 ( do odwołania ), na wykonywanie usług psychologicznych bez wynagrodzenia. Z informacji uzyskanej z Urzędu Miejskiego wynika, że w okresie od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r., a następnie od [...] stycznia 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. strona była zatrudniona jako konsultant, psycholog w Punkcie Konsultacyjno - Informacyjnym Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.

W tym stanie sprawy, w ocenie organu drugiej instancji, należało zgodzić się ze stanowiskiem Starosty Powiatu, że z uwagi na fakt podjęcia przez stronę zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia z dnia [...] stycznia 2010 r., która w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna tj. [...] października 2010 r. obowiązywała, nie zostały spełnione warunki do uznania strony za osobę bezrobotną. O negatywnej przesłance do posiadania statusu osoby bezrobotnej, strona została we właściwy sposób pouczona. W sprawie doszło do wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że pojawiła się nowa istotna okoliczność istniejąca w dniu wydania decyzji o uznaniu za osobę bezrobotną, a nie znana organowi, który wydał powyższą decyzję. Organ pierwszej instancji trafnie stwierdził, że K.O. w trakcie rejestracji w Urzędzie Pracy wykonywała pracę z tytułu umowy zlecenia. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy organ stwierdził, że pod pojęciem innej pracy zarobkowej należy rozumieć wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło, albo w zakresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych. Wykonywanie umowy zlecenia stanowi negatywną przesłankę do nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnego. Nie ma znaczenia faktyczny czas świadczenia pracy oraz wysokość osiąganego z tego tytułu dochodu . Przepisy nie uzależniają możliwości nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej tylko od faktu nie pozostawania w zatrudnieniu, ale również od nie wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych. Dalej organ podniósł, że ustawa nie wyjaśnia wprost pojęcia "gotowości do pracy", ale kierując się wykładnią funkcjonalną, celowościową i systemową zapisu tego nie można utożsamiać wyłącznie z samą potencjalną chęcią podjęcia przez zainteresowanego pracy. Strona przedłożyła dwanaście umów zlecenia, co oznacza że nie była osobą bezrobotną. Z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy wynika istotny warunek bycia osobą bezrobotną tj. gotowość do podjęcia pracy, chodzi przy tym o możliwość podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasy pracy.

Strona świadczyła usługi jako psycholog w ramach zawartej umowy zlecenia, pomimo tego że za czas świadczenia pracy nie osiągnęła wynagrodzenia, to przepisy nie uzależniają możliwości nabycia i posiadania statusu osoby bezrobotnej w związku z wykonywaniem pracy na podstawie umów cywilnoprawnych.

Na powyższą decyzję Wojewody K.O. wniosła skargę. Skarżąca przytoczyła argumentację podniesioną w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga była zasadna.

Zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] października 2010 r. o uznaniu K.O. za osobę bezrobotną z dniem [...] października 2010 r. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania organ przyjął art. 145 §1 pkt 5 kpa. W myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, (art. 149 § 1 i 2 kpa).

Organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:

1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art, 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo

2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 kpa ).

W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 ).

Z przytoczonego przepisu art. 145 § 1 pkt 5 kpa wynika, że wznowienie postępowania administracyjnego może nastąpić jedynie w sytuacji ujawnienia przez organ istotnej okoliczności faktycznej lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej, ale nie były organowi znane. Aby nastąpiło wznowienie postępowania administracyjnego okoliczność stanowiąca podstawę uruchomienia tegoż nadzwyczajnego trybu weryfikacji decyzji ostatecznej, powinna zatem łącznie spełniać wszystkie wymienione cechy, tj. powinna to być okoliczność istotna dla sprawy, istniejąca w dniu wydania decyzji oraz nie znana organowi, który wydał decyzję.

W analizowanej sprawie postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r.,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 §1 i art. 150 kpa, organ pierwszej instancji wszczął postępowanie wznowieniowe dotyczące uznania K.O. za osobę bezrobotną z dniem [...] października 2010 r.

Jako okoliczność faktyczną, stanowiącą w myśl art. 145 §1 pkt 5 kpa przesłankę wznowienia, organ przyjął fakt wykonywania przez skarżącą w dniu rejestracji pracy zarobkowej, co w myśl obowiązujących przepisów prawa stanowi przeszkodę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że na podstawie umów zlecenia obejmujących okres od [...] stycznia 2010 r. do [...] grudnia 2010 r. oraz od [...] stycznia 2011r. do [...] grudnia 2011 r. skarżąca świadczyła usługi psychologiczne na rzecz Gminy w Punkcie Konsultacyjno - Informacyjnym Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz w okresie od [...] października 2010 r. do odwołania na rzecz D Ltd.. W toku postępowania skarżąca konsekwentnie twierdziła, że usługi psychologiczne wykonywała na podstawie umowy zlecenia, ale bez wynagrodzenia, a prezentowane przez nią stanowisko ma oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Stosownie do treści art. 2 ust. 1. pkt 2 ustawy ( w wersji obowiązującej na dzień wydania decyzji o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną) bezrobotny - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, jt I, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

Z przytoczonego powyżej przepisu ustawy wynika, że jednym z warunków uzyskania statusu osoby bezrobotnej jest nie pozostawanie w stosunku zatrudnienia i niewykonywanie innej pracy zarobkowej.

Z akt sprawy wynika, że w dacie rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna skarżąca świadczyła usługi psychologiczne w ramach umowy zlecenia, przy czym usługi te wykonywała bez wynagrodzenia.

Błędnie zatem przyjęły organy obydwu instancji, że powyższa okoliczność stanowiła przeszkodę do uzyskania statusu osoby bezrobotnej ze względu na niespełnienie wszystkich przesłanek wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Z ustawowej definicji bezrobotnego wynika, że aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie, lub inna praca zarobkowa skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego, albo też stanowi przesłankę utraty tego statusu. Element uzyskiwania zarobków z tytułu świadczonej pracy lub świadczonych usług ma zasadnicze znaczenie, w rozumieniu cytowanego przepisu ustawy, dla określenia czy danej osobie przysługuje status bezrobotnego. Słusznie jest natomiast stanowisko, zgodnie z którym nie tylko wykonywanie pracy na podstawie umowy o pracę, ale również świadczenie pracy na podstawie umów o charakterze cywilnoprawnym, może stanowić podstawę utraty statusu bezrobotnego. Jednakże nie można pominąć, że ustawa w sposób jednoznaczny i kategoryczny wymaga, aby wykonywanie pracy miało charakter zarobkowy, czego w niniejszej sprawie nie dowiedziono. Zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca świadczyła usługi psychologiczne bez wynagrodzenia, tym samym nie naruszyła przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy.

W swoich rozważaniach organ odwoławczy podniósł nadto, że ze względu na obowiązki wynikające ze świadczenia usług psychologicznych w ramach umów zlecenia skarżąca nie spełniała również innej przesłanki wymienionej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj. nie była zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. Stwierdzenie to nie jest poparte żadną analizą, jak również nie ma oparcia w aktach sprawy. Zwrócić trzeba uwagę, że postępowanie wyjaśniające nie było prowadzone w kierunku spełnienia przez skarżącą omawianej w tym miejscu przesłanki. Nie wiadomo (materiał dowodowy nie daje podstaw do czynienia ustaleń w tym zakresie) w jakim zakresie czasowym skarżąca udzielała konsultacji i porad w ramach umów zlecenia, na czym praktycznie polegało świadczenie przez nią usług psychologicznych i na ile absorbujące czasowo były to obowiązki.

Zdaniem sądu błędne jest przyjęte a priori w sprawie założenie, że ze względu na zawarte umowy zlecenia skarżąca nie była zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. W sprawie brak jest jakichkolwiek danych do ustalenia tej okoliczności, a przyjęte przez organ twierdzenie, na obecnym etapie postępowania wyjaśniającego, uznać należało za przedwczesne.

Z powyższych względów decyzje organów obydwu instancji podlegały uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracyjny przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia czy skarżąca spełniała przesłankę z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, tj czy była zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Należy zatem ustalić zakres obowiązków oraz koniecznego zaangażowania czasowego skarżącej wynikające z umów zlecenia, nadto - czy skarżącej w ogóle proponowano podjęcie zatrudnienia w ramach statusu osoby

bezrobotnej.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" oraz lit. "c",

art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) decyzje obydwu instancji zostały uchylone. Na podstawie art. 152 tej ustawy sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.