Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Przemysław Iżycki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt II SAB/Go 109/25 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 23 października 2025 r. sygn. akt II SAB/Go 109/25, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w [...] na bezczynność Burmistrza [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zobowiązał Burmistrza [...] do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia [...] w [...] z dnia 7 lipca 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności (pkt I), stwierdził, że Burmistrz [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II), a także zasądził od Burmistrza [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] w [...] kwotę 100 złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt III).

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 7 lipca 2025 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] (dalej: "wnioskodawca", "skarżący", "Stowarzyszenie") zwróciło się za pośrednictwem poczty elektronicznej (z adresu e-mail: [...]) do Urzędu Miasta i Gminy w [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci treści czynności prawnych oraz danych zawartych w aktach notarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych dokonywanych przez Gminę [...] lub jej jednostki organizacyjne w okresie od 1 września 2024 r. do 6 lipca 2025 r. obejmujących: oznaczenie stron czynności prawnych (imiona, nazwiska lub nazwy stron), przedmiot czynności (np. sprzedaż, zakup darowizna, ustanowienie służebności, pełnomocnictwo), wartość majątkową czynności, jeśli została określona, datę dokonania czynności, oznaczenie nieruchomości (numer działki, numer księgi wieczystej), jeśli dotyczy, osobę działająca w imieniu Gminy lub jednostki organizacyjnej, cele i podstawę prawną czynności (np. uchwała rady miejskiej, zarządzenie burmistrza, ustawa, inny akt prawny).

We wniosku skarżący zwrócił się także o podanie informacji czy dla wskazanych działek wydano decyzję o pozwoleniu na budowę (jeśli tak przesłanie kopii tych decyzji), czy dla wskazanych działek toczyły się postępowania administracyjne dotyczące innych decyzji związanych z zagospodarowaniem terenu (np. decyzje środowiskowe, zgody wodnoprawne). Skarżący zwrócił się ponadto o podanie informacji czy dla wskazanych działek obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (jeśli tak – przesłanie wyciągu z planu) oraz czy dla wskazanych działek istnieje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (jeśli tak skarżący wniósł o przesłanie odpowiedniego fragmentu).

Skarżący wskazał, że preferowaną formą udostępnienia powyższych informacji będzie forma elektroniczna na adres e-mail: [...].

Z akt sprawy wynika, że:

Skarżący w krótkim odstępie czasu złożył siedem wniosków o udostępnienie informacji publicznej kolejno w dniach 27 czerwca, 1 lipca, 2 lipca, 4 lipca, 7 lipca, 8 lipca i 9 lipca 2025 r.

W dniu 10 lipca 2025 r. Burmistrz [...] (dalej: "organ") w jednym piśmie odnoszącym do powyższych wniosków wezwał skarżącego, powołując się na przetworzony charakter żądanej informacji publicznej do wykazania w terminie 7 dni w szczególnej istotności dla interesu publicznego w zakresie pozyskania wnioskowanych informacji publicznych. Jednocześnie organ wezwał do podania danych adresowych strony postępowania dla celów dokonania skutecznego doręczenia w przypadku konieczności wydania decyzji

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 21 lipca 2025 r. wyjaśnił, że wnioskowane informacje stanowią informację prostą i dotyczą gospodarowania środkami publicznymi (bieżących wydatków i czynności majątkowych). Obejmują również informację o przegranych sprawach sądowych, co pozwala ocenić efektywność działania władz gminy, koszty nieprawidłowych decyzji oraz ewentualne straty finansowe.

Skarżący w dniu 24 lipca 2025 r. przesłał prośbę o niezwłoczne załatwienie wniosków o udostępnienie informacji publicznej z okresu 27 czerwca - 9 lipca 2025 r.

W związku z powyższym organ pismem z dnia 4 sierpnia 2025 r. wysłał zawiadomienie, że działając na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a.") informuje, iż w związku z wezwaniem do wykazania w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, że udostępnienie informacji publicznej objętej wnioskami z dnia 27 czerwca 2025 r., 1, 2, 4, 7, 8, 9 lipca 2025 r. jest szczególnie istotne dla interesu publicznego oraz do podania dokładnych danych adresowych poinformował, że w wyznaczonym terminie braki te nie zostały uzupełnione, zatem w ocenie organu zobowiązanie nie zostało wykonane. W związku z powyższym wnioski zostały pozostawione bez rozpoznania.

Pismem z dnia 31 lipca 2025 r. skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga była zasadna i zasługiwała na uwzględnienie.

Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji wskazał, że niesporne w kontrolowanej sprawie było, że organ jako organ władzy publicznej (art. 163 i nast. Konstytucji) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej: "u.d.i.p."), a żądane przez skarżącego informacje - dotyczące czynności cywilnoprawnych dokonywanych przez Gminę - stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze u.d.i.p.

Oceniając przebieg postępowania Sąd uznał, że błędne jest działanie organu polegające na pozostawieniu bez rozpoznania wniosku z dnia 7 lipca 2025 r. z uwagi na uznanie, że wnioskowane przez stronę skarżącą informacje mają charakter przetworzony, a strona skarżąca, zdaniem organu, nie wykazała, że ich udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przy czym w niezrozumiały sposób organ przyjął, że wezwanie przesłane przez organ do strony skarżącej zwykłą pocztą elektroniczną (e-mail) zostało przez nią odebrane w dniu jego wysłania tj. 11 lipca 2025 r., choć brak jest w tym zakresie potwierdzenia odbioru tego wezwania (co jest oczywiste w przypadku korespondencji prowadzonej za pośrednictwem zwykłej poczty elektronicznej). Na podstawie powyższego organ przyjął zatem, że termin na udzielenie odpowiedzi upłynął Stowarzyszeniu w dniu 18 lipca 2025 r., a w konsekwencji uznał, iż strona skarżąca nie wykazała, że otrzymanie żądanych przez nią informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ pominął w tym zakresie całkowicie zawartą przez stronę skarżącą informację w piśmie do organu z 21 lipca 2025 r., że wezwanie zostało przez nią odebrane dopiero w dniu 21 lipca 2025 r.

W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, iż w sytuacji stwierdzenia przez organ, że wnioskodawca nie wykazał - pomimo wezwania - szczególnej istotności dla interesu publicznego, to powinien o tym rozstrzygnąć w decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że z kolei co do danych adresowych skarżącego, o których podanie zwrócił się organ do strony skarżącej w wezwaniu z dnia 10 lipca 2025 r., Sąd uznał także w tym zakresie stanowisko organu za nieuprawnione. Po pierwsze należy zwrócić uwagę, iż w tym zakresie w istocie organ nie wezwał skarżącej w piśmie z dnia 10 lipca 2025 r. do usunięcia braków formalnych wniosku z 7 lipca 2025 r. w trybie art. 64 § 2 k.p.a., gdyż nie wskazano ani na podstawę prawną w tym względzie, ani też nie sformułowano wezwania do usunięcia braku formalnego, jak również nie wskazano na konsekwencje, tj. nie pouczono skarżącej, że nieusunięcie tego braku skutkować będzie pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Sąd uznał, iż także w powyższym zakresie pozostawienie wniosku strony skarżącej bez rozpoznania, ze wskazaniem na ww. argumentację, pozbawione było podstaw prawnych. Na marginesie jedynie Sąd zwrócił uwagę, iż mając na uwadze liczną korespondencje jaką organ prowadzi ze skarżącym, na co wskazuje treść akt administracyjnych w niniejszej sprawie (a także w innych sprawach, których jest kilkadziesiąt w tutejszym Sądzie), można domniemywać, iż znany jest organowi adres skarżącego, na który można kierować korespondencję, co jedynie dodatkowo przemawia za uznaniem pozostawienia wniosku bez rozpoznania za pozbawione podstaw.

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organ pozostawiając wniosek strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej z dnia 7 lipca 2025 r. bez rozpoznania, nie rozpoznał w istocie w sposób prawidłowy wskazanego wniosku, czyniąc tym samym podniesiony w skardze zarzut bezczynności uzasadnionym. Sąd uznał jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Burmistrz [...], zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."):

1) rażące naruszenie przepisu prawa procesowego i materialnego, tj. art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez ich błędną wykładnię, jak i zastosowanie, polegającą na wadliwym przyjęciu, iż niewskazanie przez wnioskodawcę przesłanki istotności udzielania informacji dla interesu publicznego, pomimo bierności wnioskodawcy, nie daje organowi podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania, lecz czyni koniecznym wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, nie zwalniając tym samym organu od załatwienia sprawy, podczas gdy podmiot zobowiązany na gruncie u.d.i.p. (w sprawie niniejszej - organ) zmierza do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej obowiązany jest do stosowania przepisów k.p.a., w tym zobowiązany jest do zbadania czy żądanie wnioskodawcy czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 63 § 2 k.p.a. in fine), stąd też totalna bierność wnioskodawcy w zakresie wezwania organu stanowi o możliwości pozostawienia wniosku bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a., co jawi się, jako bezsporne, z uwagi na obowiązek stosowania przepisów k.p.a. w tymże zakresie;

2) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 63 k.p.a., mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnie dokonanej uprzednio subsumpcji, podczas gdy z istoty sprawy, a przede wszystkim właściwego zastosowania instytucji z art. 64 § 2 k.p.a., wobec konieczności stosowania przepisów k.p.a., mając na względzie zamiar wydania decyzji odmownej przez organ, nie zachodziła podstawa do stwierdzenia bezczynności Burmistrza [...] oraz zobowiązania skarżącego kasacyjnie do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, wraz z aktami sprawy;

3) rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 1 i 2 k.p.a. mające istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku błędnie dokonanej uprzednio subsumpcji, podczas gdy z istoty sprawy, a przede wszystkim właściwego zastosowania instytucji z art. 64 § 2 k.p.a., wobec konieczności stosowania przepisów k.p.a., mając na względzie zamiar wydania decyzji odmownej przez organ, nie zachodziła podstawa do stwierdzenia bezczynności Burmistrza [...], kwestionując zarazem prawidłowość postępowania organu w zakresie przesłania do strony wezwania na adres e-mail podany uprzednio przez stronę (strona wskazała, iż jest to preferowana forma komunikacji; z tego adresu e-mail wpłynął również wniosek), powołując się jednocześnie na konieczność odwołania się przez organ do domniemania faktycznego (?) w zakresie adresu Stowarzyszenia, na który można kierować korespondencję, mając na względzie fakt, iż wnioskodawca nie ma obowiązku posiadania stałego (fizycznego) adresu korespondencyjnego, a organ ma obowiązek dokonać ustalenia właściwego adresu, a nie opierać się na domniemaniu, które nie ma żadnego oparcia ustawowego - w zakresie doręczeń - na gruncie polskiego porządku prawnego, stąd też ustawodawca skonstruował normę, której literalne, jak i funkcjonalne brzmienie zawiera się w art. 64 § 1 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.;

4) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., mające istotny wpływ na treść skarżonego wyroku, poprzez nieodniesienie się przez Sąd I instancji do wszystkich zarzutów podniesionych na łamach odpowiedzi na skargę, podczas gdy obowiązkiem Sądu jest konieczność odniesienia się do wszystkich stanowisk stron, jak i kwestii prawnych wynikających z tychże wyjaśnień, czy też oświadczeń podniesionych (zgłoszonych) przez skarżącego kasacyjnie na łamach stanowiska procesowego w formie odpowiedzi na skargę, czego Sądu I instancji nie dokonał, a co uzasadnia eliminację zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał zaskarżony wyrok, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie, z uwagi na fakt, iż podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na zasadzie art. 179a p.p.s.a.

Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] wniosło o jej oddalenie oraz odstąpienie od obciążania Stowarzyszenia kosztami postępowania, także w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej. Nadto Stowarzyszenie oświadczyło, że zrzeka się rozprawy i nie sprzeciwia się rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w razie nieuwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny żądania przeprowadzenia rozprawy zgłoszonego przez organ.

Pismem z dnia 18 maja 2026 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] zgłosiło swój udział w niniejszym postępowaniu sądowym oraz wniosło "o uwzględnienie wniesionej skargi". Postanowieniem z 28 maja 2026 r., sygn. III OSK 49/26 Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...] do udziału w postępowaniu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu sprawy na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania w wypadkach określonych w § 2, z których żaden w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten, w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego, nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.

Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Przez błędną wykładnię należy rozumieć niewłaściwe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, natomiast przez niewłaściwe zastosowanie, dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. – naruszenie przepisów postępowania – może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w wypadku oparcia skargi kasacyjnej na tej podstawie skarżący powinien nadto wykazać istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Istota stanowiska prawnego wyrażonego przez jej autora sprowadza się do założenia, iż brak wskazania przez wnioskodawcę przesłanki uregulowanej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w postaci szczególnej istotności dla interesu publicznego uprawniał organ do zastosowania art. 64 § 2 k.p.a. i pozostawienia wniosku dostępowego bez rozpoznania (zarzuty 1-2). Zarzut 3 dotyczy prawidłowości postępowania organu w zakresie skierowania wezwania o uzupełnienie braków formalnych wniosku przez podanie adresu siedziby Stowarzyszenia na adres mailowy bez wskazania podstawy prawnej wezwania, bez sformułowania żądania uzupełnienia braków formalnych oraz bez pouczenia o skutkach prawnych niewykonania zobowiązania. Zarzut 4 dotyczy odrębnego problemu odnoszącego się do poprawności uzasadnienia pisemnego zaskarżonego wyroku.

Zarzuty 1-3 zostaną rozpoznane łącznie. Zarzuty te są nieuzasadnione.

Ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera autonomicznie uregulowany sposób procedowania w przypadku żądania udostępnienia informacji publicznej, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego do tego postępowa stosuje się jedynie w przypadkach wskazanych w tej ustawie. Rozwiązania prawne Kodeksu postępowania administracyjnego w tym postępowaniu znajdują odpowiednie zastosowanie zatem jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji, co wynika wprost z art. 16 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (por. np. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2433/18; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 4287/18; wyrok NSA z dnia 19 września 2019 r., sygn. akt I OSK 525/18 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym w drodze zastosowania rozumowania a contrario należy przyjąć, że ustawa o dostępie do informacji publicznej, odsyłając do przepisów tego Kodeksu jedynie w tym zakresie, wyłącza jego stosowanie do faz poprzedzających wydanie decyzji oraz do innych sposobów rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej niż wydanie decyzji odmownej.

Zastosowanie tej ogólnej reguły postępowania ma takie konsekwencję, że m.in. terminy rozpoznania wniosku dostępowego określone w art. 13 u.d.i.p. obowiązują w każdej sytuacji, również wtedy, gdy w toku procedowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej organ dojdzie do przekonania, że żądanie dotyczy informacji przetworzonej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ kwalifikując żądaną informację jako informację przetworzoną, o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W tym zakresie w kontrolowanej sprawie organ prawidłowo poinformował stronę, iż kwalifikuje żądaną informację jako przetworzoną, do czego był uprawniony, lecz błędnie przyjął, że nie wskazanie przez stronę szczególnej istotności dla interesu publicznego stanowi brak formalny wniosku dostępowego i w tym zakresie zastosował przepisy k.p.a., do czego zgodnie z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. był nieuprawniony. Brak formalny pisma inicjującego postępowanie w rozumieniu przepisów art. 64 § 1 i 2 k.p.a. to niewskazanie adresu wnoszącego lub inne braki w zakresie wymaganej prawem treści pisma skutkujące niemożnością nadania mu dalszego biegu. Braki formalne uniemożliwiają zatem poznanie osoby wnioskodawcy lub stanowiska wnioskodawcy. Z kolei interes, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest interesem, który przesądza o ocenie merytorycznej wniosku dostępowego, a więc o sposobie jego załatwienia. Oznacza to, że interes z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. nie może być traktowany jako brak formalny wniosku, a do jego uzupełnienia nie znajduje zastosowania przepis art. 64 § 2 k.p.a. Prawidłowy tok postępowania wynikający z przepisów u.d.i.p. nakazywał organowi wydanie w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. decyzji odmownej, jeśli doszedłby on do przekonania, że strona nie wskazała interesu, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Podobny pogląd prawny wyrażony został przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 maja 2024 r., sygn. III OSK 1408/22, w uzasadnieniu którego wskazano, że "Wykazanie (lub brak wykazania) szczególnej istotności wnioskowanej informacji publicznej dla interesu publicznego nie ma znaczenia dla dopuszczalności procedowania w sprawie, lecz dla oceny dopuszczalnego zakresu udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, a zatem dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Zatem bierność wnioskodawcy we wskazaniu okoliczności, które potwierdziłyby istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu takiej informacji, może być uzasadnioną podstawą do wykazania przez organ braku takiego interesu tylko w drodze decyzji. Podnoszona przez skarżącą kasacyjnie kwestia wykazania istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego może być dopiero przedmiotem oceny sądu kontrolującego zgodność decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.". Stanowisko to podziela Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż stwierdzenie przez organ w toku postępowania, iż nie dysponuje adresem siedziby Stowarzyszenia, które skierowało wniosek dostępowy, obligowało organ do konsekwentnego stosowania przepisów k.p.a. Jeśli organ zamierzał skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 64 § 1 k.p.a., to musiał po jednoznacznym ustaleniu, że nie ma możliwości ustalenia adresu Stowarzyszenia na podstawie posiadanych danych, stosować przepisy k.p.a. konsekwentnie. Wezwanie do uzupełnienia braków formalnych pisma winno było wskazywać swoją podstawę formalnoprawną określoną w przepisie art. 64 § 2 k.p.a., zawierać wyraźnie sformułowane żądanie usunięcia skonkretyzowanego braku formalnego oraz pouczenie o skutkach prawnych jego niewykonania w zakreślonym terminie. Winno ono być sporządzone w danej sprawie. Niedopuszczalne było więc skonstruowanie jednego wezwania obejmującego wiele spraw. Brak dopełnienia tych wymogów uprawniał sąd pierwszej instancji do odmowy potraktowania tego pisma jako wywołującego skutki prawne, o których mowa w art. 64 § 1 i 2 k.p.a.

W związku z tym, że nie została wydana decyzja administracyjna, a organ bez podstawy kompetencyjnej zastosował przepis art. 64 § 2 k.p.a. słusznie Sąd I instancji uznał, że organ pozostaje w bezczynności. Z tych względów zarzuty 1-3 są nieuzasadnione.

Także zarzut 4. jest nieuzasadniony. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. O naruszeniu tego przepisu można mówić w przypadku, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia jednego z ustawowych, wymienionych w jego treści warunków. Wyrok sądu pierwszej instancji nie będzie poddawał się kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia 15 czerwca 2010 r., II OSK 986/09; z dnia 12 marca 2015 r., I OSK 2338/13, publik. CBOSA). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z wywodów Sądu wynika, dlaczego w jego ocenie doszło do naruszenia prawa wskazanego szczegółowo w pisemnym uzasadnieniu i jaki stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy prawne podjętego rozstrzygnięcia. Sąd ten nie ma obowiązku szczegółowego odnoszenia się do każdego zarzutu wyrażonego w stanowiskach stron. Jego obowiązkiem jest rozpoznanie istoty sprawy, co bez wątpienia Sąd I instancji uczynił Polemika z ustaleniami Sądu pierwszej instancji i oceną prawną dokonaną przez Sąd nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Tym samym zarzut w zakresie naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. należało uznać za niezasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.