Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 20 października 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego J. P. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. przyznaje adwokatowi G. K. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 732 (siedemset trzydzieści dwa) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 29 czerwca 2005 r., Nr [...] odmówił przyznania J. P. uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z dnia 23 lipca 1996 r. Nr 87 poz. 395 ze zm.).

W piśmie z dnia 23 stycznia 2009 r., skierowanym do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, J. P. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Odwołujący się wskazał, iż w okresie odwoławczym poważnie rozchorował się na przewlekłą chorobę, która trwała niemal do dnia sporządzenia wniosku, i która poważnie obciążyła jego budżet rodzinny.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 1 i 2 k.p.a., postanowieniem z dnia 3 marca 2009 r., nr [...] odmówił J. P. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ stwierdził, iż wniosek J. P. z dnia 23 stycznia 2009 r. zawiera prośbę o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kierownika Urzędu z dnia 29 czerwca 2005 r., która doręczono stronie w dniu 12 lipca 2005 r. Strona jako przyczynę uchybienia podała przewlekłą chorobę. Na tę okoliczność strona nie nadesłała żadnych dowodów. W związku z tym organ Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że w okresie ustawowego biegu terminu stan zdrowia lub inne przyczyny uniemożliwiały mu sporządzenie wniosku osobiście bądź przez wyznaczonego pełnomocnika.

J. P. wniósł skargę na powyższe postanowienie. Skarżący w celu udokumentowania swojej przewlekłej choroby uniemożliwiającej mu dokonanie czynności w terminie dołączył do skargi zaświadczenie lekarskie z dnia 11 marca 2009 r., stwierdzające przebytą resekcję żołądka, operację przepukliny pachwinowej lewostronnej, przewlekłe zaburzenia nerwicowe neurasteniczne, nadciśnienie tętnicze i gruczolak prostaty.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo organ wskazał, iż wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że w okresie ustawowego biegu terminu stan zdrowia lub inne przyczyny uniemożliwiły mu sporządzenie wniosku osobiście bądź przez wyznaczonego pełnomocnika a dołączone do skargi zaświadczenie lekarskie z dnia 11 marca 2009 r. o stanie zdrowia i związanym z tym systematycznym leczeniem pozostaje bez wpływu na rozstrzygniecie sprawy.

W piśmie procesowym z dnia 1 października 2010 r., skarżący wskazał, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności uzasadniających uchybienie terminu, uznanie, że podane przez skarżącego powody nie uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaniechanie wyjaśnienia, czy po stronie skarżącego zachodzą okoliczności uzasadniające brak winy w uchybieniu terminu. W piśmie wskazano, iż na przewlekłą chorobę skarżący zachorował w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Długotrwały i przewlekły charakter choroby utrudnia skarżącemu normalne funkcjonowanie, w szczególności z uwagi na podeszły wiek, w trakcie choroby skarżący stracił chęć do życia, z uwagi na obciążenia psychiczne nie rozumiał nawet treści kierowanych do niego pism. Skarżący nie był w stanie w tym okresie prowadzić normalnego trybu życia, a tym bardziej nie był w stanie sporządzić pism procesowych. Skarżący nie mógł również liczyć na pomoc i opiekę rodziny. Zdaniem skarżącego, w niniejszej sprawie organ nie podjął żadnych działań mających na celu wyjaśnienie sprawy, naruszając ogólne zasady postępowania administracyjnego, wyrażone w art. 7 – 11 k.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

Stronie, która uchybiła terminowi do dokonania czynności procesowej, zgodnie z art. 58 k.p.a. przysługuje prawo złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. (§ 1) Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. (§ 2)

Z unormowania tego wynika, iż strona jest obowiązana uprawdopodobnić okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu oraz okresem trwania tej przyczyny. Strona winna zatem uprawdopodobnić fakt wystąpienia przyczyny uchybienia terminu (w tym przypadku choroby uniemożliwiającej dokonanie czynności procesowej), okoliczność daty zaistnienia przyczyny uchybienia terminu, jak i daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Data ustania przyczyny uchybienia zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. stanowi bowiem początek biegu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności dotyczących przyczyny uchybienia terminu, nie uprawdopodobnił on również daty zaistnienia oraz daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Przyczyna uchybienia terminu jak i okres jej trwania została bowiem przez skarżącego we wniosku opisana bardzo ogólnikowo, a okoliczność jej wystąpienia nie została przez skarżącego w żaden sposób uwiarygodniona, przykładowo poprzez przedłożenie zaświadczenia lekarskiego.

W takiej jednak sytuacji organ, do którego skierowano wniosek winien był uwzględnić charakter dokonywanej czynności oraz zasady wyrażone w art. 7 i 9 k.p.a. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. W niniejszej sprawie czynnością tą jest złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z dnia 23 lipca 1996 r. Nr 87 poz. 395 ze zm.). Wniosek został złożony przez skarżącego działającego bez pełnomocnika. W tej sytuacji organ administracji winien postąpić zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Organ wbrew treści art. 7 k.p.a. nie zażądał od skarżącego szczegółowych informacji o tym, kiedy powstała przyczyna uchybienia terminu, ani kiedy przyczyna ta ustała, co ma znaczenia dla oceny zachowania terminu do złożenia wniosku przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a. Nadto wbrew treści art. 9 k.p.a. organ nie pouczył skarżącego o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na rozpatrzenie jego wniosku, w tym o obowiązku uprawdopodobnienia okoliczności stanowiących podstawę wniosku o przywrócenie terminu oraz możliwych sposobach spełnienia tego wymogu, i nie zakreślił mu terminu na spełnienie tego obowiązku. To naruszenie przepisów postępowania niewątpliwie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku otrzymania stosownego pouczenia, skarżący mógł bowiem uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a., co uzasadniałoby uwzględnienie złożonego wniosku.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni wskazane wyżej wytyczne odnośnie dalszego toku postępowania.

Na podstawie art. 200 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania – uiszczonego wpisu sądowego.

Pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, według norm prawem przepisanych, oświadczając jednocześnie, iż koszty te nie zostały w jakiejkolwiek części zapłacone. W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 250 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b i d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznał na rzecz pełnomocnika kwotę 732 zł tytułem wynagrodzenia za postępowanie przez sądem I instancji, sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej i dwukrotne postępowanie zażaleniowe, wraz z podatkiem VAT (240 +120+120+120 + (240 +120+120+120) x 22%).