Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 7 maja 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych D. sp. z o.o. w M. oraz M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 162/24 w sprawie ze skarg M. P. oraz D. sp. z o.o. w M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r., nr 1041/2023 w przedmiocie wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu oddala skargi kasacyjne.

Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 162/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi M. P. i D. sp. z o.o. w M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r., nr 1041/2023, którym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", stwierdzono, że zażalenie wniesione przez M. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 72/2023 (wstrzymujące inwestorowi – D. sp. z o.o. prowadzenie robót budowlanych przy realizacji obiektu budowlanego zlokalizowanego w M. gm. L. z powodu prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę) zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 K.p.a.

Sąd I instancji przywołał treść art. 134 i art. 144, a także art. 141 § 2 K.p.a. Wskazał, że ww. postanowienie PINB nr 72/2023 zostało doręczone skarżącemu M. P. w dniu 25 stycznia 2023 r. W ocenie Sądu, doręczenie było prawidłowe i skuteczne w świetle art. 43 K.p.a. i nie było w sprawie kwestionowane. W tych warunkach Sąd uznał, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg 26 stycznia 2023 r., a upłynął 1 lutego 2023 r. Tymczasem zażalenie zostało złożone na dzienniku podawczym organu w dniu 23 lutego 2023 r. Tak więc zażalenie wniesiono po upływie ustawowego terminu, a ustalenia organu II instancji okazały się prawidłowe. Ponadto Sąd wskazał, że kwestia dochowania (lub niedochowania) terminu jest kwestią obiektywną i nie zależy od uznania organu rozpatrującego zażalenie. Wobec przedstawionych okoliczności sprawy WINB zobowiązany był stwierdzić, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu.

Sąd podzielił również stanowisko organu odwoławczego, że podnoszony przez stronę skarżącą argument braku zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami postępowania nie mógł mieć wpływu na zasadność objętego skargą postanowienia. Co więcej, stosownie do art. 73 § 1 K.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy na każdym etapie postępowania.

Odnośnie skargi D. sp. z o.o. Sąd I instancji stwierdził, że z uwagi na brak interesu tego podmiotu w zaskarżeniu postanowienia WINB nr 1041/2023 skarga ta nie podlega odrzuceniu lecz oddaleniu. Sąd miał na uwadze fakt, że Spółka ta była stroną postępowania zakończonego wydaniem ww. postanowienia PINB nr 72/2023, jak również stroną postępowania przed WINB, w którym organ stwierdził, że zażalenie M. P. na ww. postanowienie PINB zostało wniesione z uchybieniem terminu, o jakim mowa w art. 141 § 2 K.p.a. Niezależnie od powyższego ewentualny brak legitymacji po stronie skarżącej Spółki do wniesienia skargi w niniejszej sprawie też skutkować by musiał oddaleniem skargi, a nie jej odrzuceniem (vide: art. 58 p.p.s.a.). Co do merytorycznego odniesienia się do zarzutów skargi wniesionej przez D. sp. z o.o., zachowują w pełni adekwatność rozważania Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu przedstawione przy analizie skargi M. P..

Skargi kasacyjne od powyższego wyroku oparte na przesłance z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli D. sp. z o.o. oraz M. P., wnosząc w obu skargach kasacyjnych o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozstrzygnięć organów obu instancji; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono w obu skargach kasacyjnych naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 K.p.a. przez nieuchylenie "decyzji", pomimo istnienia podstaw do przywrócenia skarżącym terminu do wniesienia zażalenia w postaci niezawinionego przez strony przekroczenia terminu do wniesienia zażalenia oraz pomimo dochowania przez strony żalące się wszelkich czynności wymaganych przez przepisy prawa, a także poprzez stwierdzenie, że zażalenia zostały wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 141 § 2 K.p.a., co wynikało z wcześniejszego wadliwego wydania przez WINB postanowień o numerach 1038/2023 i 1040/2023 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odpowiednio przez skarżącą Spółkę i M. P. zażaleń na "decyzję" organu I instancji;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował Sąd, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżących w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nich uprawdopodobnione, a w konsekwencji brakiem uchylenia zaskarżonej "decyzji";

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. przez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej "decyzji" słusznego interesu skarżących, przejawiające się w zignorowaniu aspektu organizacyjnego przedsiębiorstwa skarżącej Spółki, jak również wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się przez skarżących z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażaleń stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażaleń, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń.

Ponieważ strony wnoszące skargi kasacyjne zrzekły się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargi kasacyjne nie zasługiwały na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.

Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargami kasacyjnymi wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami obu skarg kasacyjnych.

Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznały zarzutu obu skarg kasacyjnych naruszenia prawa procesowego. Przede wszystkim obie skargi kasacyjnej nie mają związku z istotą sprawy, ponieważ sformułowane w nich zarzuty nie dotyczą zagadnienia prawnego na tle art. 134 K.p.a. – "stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia", jak i tego, że w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej D. sp. z o.o. nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia postanowienia WINB nr 1041/2023. Zamiast tego w skargach kasacyjnych zarówno zarzuty, jak i argumentacja dotyczą kwestionowania legalności "odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażaleń", które to zagadnienie prawne w ogóle nie było przedmiotem merytorycznej oceny Sądu I instancji, jak i nie wykazano aby skarżący skutecznie podważyli legalność postanowień o odmowie przywrócenia im terminu do wniesienia zażaleń.

Należy skarżącym wskazać, że w granicach sprawy, o jakich mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd I instancji kontrolował wyłącznie legalność postanowienia WINB nr 1041/2023 stwierdzającego, że zażalenie M. P. na postanowienie PINB z dnia 20 stycznia 2023 r., nr 72/2023, zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 K.p.a. To właśnie w granicach tak zakreślonej sprawy Sąd I instancji ocenił, że ww. postanowienie PINB nr 72/2023 zostało doręczone skarżącemu M.P.w dniu 25 stycznia 2023 r., a doręczenie to było prawidłowe i skuteczne w świetle art. 43 K.p.a. i nie było w sprawie kwestionowane. W tych warunkach Sąd uznał, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął bieg 26 stycznia 2023 r., a upłynął 1 lutego 2023 r. To zaś było podstawą do oceny, że zażalenie M. P. zostało złożone na dzienniku podawczym organu w dniu 23 lutego 2023 r., a więc po upływie ustawowego terminu. W ocenie Sądu I instancji, ustalenia organu II instancji okazały się prawidłowe. Ponadto na tle powyższego zagadnienia prawnego dotyczącego wyłącznie tego, czy zażalenie M. P. zostało wniesione terminowo, Sąd I instancji wskazał, że kwestia dochowania (lub niedochowania) terminu jest kwestią obiektywną i nie zależy od uznania organu rozpatrującego zażalenie. Należy przypomnieć też, że Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, iż podnoszony przez stronę skarżącą argument braku zawiadomienia o możliwości zapoznania się z aktami postępowania nie mógł mieć wpływu na zasadność objętego skargą postanowienia.

Żadna ze skarg kasacyjnych tej oceny, a dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu nie podważa skutecznie, jak i w ogóle pomija problematykę prawną, z jakich względów Sąd I instancji stwierdził, że skarżącej Spółce nie przysługuje interes prawny w zaskarżeniu postanowienia WINB nr 1041/2023.

Dlatego wszystkie zarzuty obu skarg kasacyjnych, a dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 134 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 141 § 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.