Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 14 lipca 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 31 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 979/19 o odrzuceniu skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 31 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Ke 979/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Kielcach odrzucił skargę M. W. na decyzję Wojewody [...] z [...] września 2019 r. znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów.

W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem z 26 listopada 2019 r., doręczonym 9 grudnia 2019 r. B. W. – pełnomocnik skarżącego M. . została wezwana w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi do:

a) złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu M. W. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi i wykazanie, że spełnia wymogi z art. 35 § 1 p.p.s.a.,

b) podania numeru PESEL M. W.,

c) złożenia 8 odpisów skargi.

W wykonaniu powyższego wezwania w zakreślonym terminie adw. P. B. złożył pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego M. W. oraz pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego jego matce B. W., a także osiem kserokopii skargi i podał numer PESEL skarżącego.

Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie zostało złożone osiem egzemplarzy kserokopii skargi, które nie zawierały ani własnoręcznego poświadczenia skarżącego za zgodność z oryginałem, ani takiego poświadczenia złożonych przez pełnomocników procesowych skarżącego. Niewątpliwie zatem, w odniesieniu do wniesionej skargi, skarżący nie wypełnił wymogu formalnego, o jakim jest mowa w art. 47 § 1 w zw. z § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., Ppsa).

Z uwagi na powyższe sąd wojewódzki uznał, że skoro złożone na wezwanie tegoż sądu, jako odpisy skargi jej komputerowe wydruki nie zostały ani własnoręcznie podpisane ani też uwierzytelnione, złożona skarga podlegała odrzuceniu, o czym WSA orzekł na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. W. (a sporządzone przez jego matkę B. W.), zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 47 § 1 Ppsa poprzez uznanie, że złożenie odpisów skargi niepotwierdzonych za zgodność z oryginałem stanowi podstawę do odrzucenia skargi, podczas gdy przepisy te nie stawiają wymogu podpisania odpisu pisma procesowego ani poświadczania go za zgodność z oryginałem, a zatem nie było przesłanek do odrzucenia skargi.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Jednocześnie, mając na uwadze oczywistą zasadność niniejszego zażalenia, poddaje pod rozwagę sądu pierwszej instancji uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli, stosownie do art. 195 § 2 Ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa. Przepis ten stanowi, że sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Stosownie do treści art. 57 § 1 Ppsa skarga winna odpowiadać wszelkim wymaganiom, jakie muszą spełniać pisma w postępowaniu sądowym.

Art. 47 § 1 Ppsa stanowi, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Odpisami w rozumieniu § 1 mogą być także uwierzytelnione fotokopie bądź uwierzytelnione wydruki poczty elektronicznej (art. 47 § 2 Ppsa).

Zgodnie z treścią art. 49 § 1 Ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Jak już wyżej wskazano, w przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi ustawodawca w art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa przewidział rygor odrzucenia skargi.

W niniejszej sprawie WSA wezwał pełnomocnika – matkę skarżącego B. W. do:

a) złożenia dokumentu pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu M. W. przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi i wykazanie, że spełnia wymogi z art. 35 § 1 p.p.s.a.,

b) podania numeru PESEL M. W.,

c) złożenia 8 odpisów skargi.

Zwrócić należy uwagę, że odpisem pisma jest każdy jego dalszy egzemplarz zgodny z jego oryginałem. W orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że za odpis pisma uznać można zarówno jego kopię opatrzoną własnoręcznym podpisem, jak i jego kopię nie zawierającą podpisu, ale poświadczoną za zgodność z oryginałem.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że przedmiotowe wezwanie było sformułowane w sposób nieprecyzyjny, bowiem jego treść, tj. pkt c) niewątpliwie mogła być uzupełniona o stwierdzenie "poświadczonych za zgodność lub własnoręcznie podpisanych".

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji winien był zadbać, aby wystosowane do strony wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi było pełne i precyzyjne, żeby nie budziło żadnych wątpliwości. Uchybienie w niniejszej sprawie wymogom w zakresie prawidłowego (zgodnego z art. 49 § 1 Ppsa) wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w postaci złożenia odpisów skargi skutkuje uznaniem, że termin do wykonania czynności przez skarżącego nie rozpoczął biegu. Przy wskazanym uchybieniu w zastosowaniu w sprawie art. 49 § 1 Ppsa nie można więc było przyjąć, że istniały podstawy do odrzucenia z tego powodu złożonej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 Ppsa, tym bardziej, że strona skarżąca w sposób prawidłowy nadesłała pozostałe braki formalne skargi.

Ponadto sąd pierwszej instancji z uwagi na to, że nadesłane brakujące odpisy skargi nie zawierały ani własnoręcznego poświadczenia skarżącego za zgodność z oryginałem, ani takiego poświadczenia złożonych przez pełnomocników procesowych skarżącego, winien był ponownie w takiej sytuacji wezwać pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wskazanych braków, sporządzając wezwanie w sposób precyzyjny i kompletny, aby nie budziło tym razem żadnych wątpliwości.

Nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2013 r. II OSK 1656/11, LEX 1323655). Koresponduje z tym także dorobek orzeczniczy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w świetle którego sądy muszą, stosując przepisy proceduralne, unikać zarówno nadmiaru formalizmu, który mógłby podważyć rzetelność postępowania, jak i nadmiernej elastyczności, która prowadziłaby do zniesienia wymogów proceduralnych ustanowionych przez prawo (zob. wyrok ETPC z 11 października 2018 r. w sprawie Parol przeciwko Polsce, pkt 38 i przytoczone tam orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.