Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Rowiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędzia WSA Anna Sękowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 14 października 2020 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółki Wodnej "[...]" z siedzibą w [...] na bezczynność Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę

Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej "Prezes PGWWP") decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku J. H., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...], (dalej "decyzja z [...] września 2017 r.") o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], o umorzeniu postepowania w sprawie nałożenia na [...] S.A. Oddział Kopalnia [...] obowiązku wykonania ekspertyzy i opracowania uaktualnienia instrukcji gospodarowania wodą i instrukcji obsługi urządzeń wodnych węzła "[...]".

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w piśmie z dnia 15 października 2018 r. wniosła Spółka [...] z siedzibą w S. (dalej "skarżąca").

Prezes PGWWP decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], umorzył postępowanie z wniosku Spółki [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., znak : [...].

Wyrokiem z dnia 13 listopada 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 1213/19 uchylił zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nr [...] z dnia [...] września 2018 r.

Akta wraz z wyrokiem wpłynęły do Prezesa PGWWP w dniu 7 lutego 2020 r.

W dniu 21 lutego 2020r. wpłyneło do Prezesa PGWWP ponaglenie skarżącej.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...], znak: [...] Prezes PGWWP odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 2017 r.

W dniu 25 marca 2020 r. Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i przewlekłego załatwienia sprawy z rażącym naruszeniem art.20 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. z 2020, poz .256 t.j, dalej "k.p.a.") oraz art.10§2 k.p.a i art.35 k.p.a., zobowiązanie organu wyższego stopnia do załatwienia zagadnienia wstępnego w ciągu do dwóch miesięcy od daty zwrotu akt oraz zarządzenia wyjaśnienia przyczyn i ustalenia osób winnych bezczynności i przewlekłości w załatwianiu z urzędu zagadnienia wstępnego.

Uzasadniając skargę spółka [...] podniosła, że ustalenia właściwości organów administracji państwowej przez organ wyższego stopnia w oparciu o zmienione ( nieaktualne ) przepisy, może spowodować konieczność wznowienia wszystkich wymienionych w skardze postępowań administracyjnych na podstawie art.145 §1 pkt 4 lub stwierdzeniu ich nieważności na podstawie art.156 §1 pkt 1-7 Kpa. Niezbędne jest w ocenie skarżącej załatwienie we własnym zakresie przez organy Wód Polskich zagadnienia wstępnego, które stanowi istotna zmiana sposobu funkcjonowania instalacji wprowadzania wód kopalnianych, pochodzących z odwadniania Zakładu [...] do rzeki [...] powyżej km 37+690 w S.. Istotna zmiana tej instalacji powoduje bowiem znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływanie na środowisko oraz szkody w mieniu [...] o wielkiej wartości. Od dokonania wymaganych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek oraz zmiany sposobu użytkowania budowli oględzin stanu technicznego urządzeń wodnych węzła "[...]" przez właściwe organy nadzoru gospodarki wodnej oraz nadzoru budowlanego uchylają się co najmniej od 2011 r. Utrzymywanie tego stanu zagrożenia środowiska, powoduje narastanie wartości szkód w mieniu Spółki [...] oraz zrzeszonych w niej gospodarstw rolnych. Dalej skrażąca podniosła, że skarżony organ może załatwić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 100 §2 k.p.a z zastosowaniem uproszczonego trybu określonego art. 10 §2 Kpa w związku z art.3 ust.7 i 11 ustawy Prawo ochrony środowiska - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy w oparciu o dane zawarte w Systemie Informacyjnym Gospodarowania Wodami. Skarżąca podejrzewa możliwość umyślnego przewlekania przez skarżony organ Wody Polskie załatwienia zagadnienia wstępnego, którego utrzymywanie jest czynem niedozwolonym, ściganym w trybie postępowania karnego lub dyscyplinarnego. Celem tego działania może być uniknięcie odpowiedzialności karnej lub dyscyplinarnej funkcjonariuszy tego organu po ich przedawnieniu. Wreszcie skarżąca podniosła, że ustalenie osób winnych bezczynności oraz przewlekłości załatwienia zagadnienia wstępnego co najmniej od 2012 r. winno wynikać z treści dowodów z dokumentów urzędowych, których autorami byli funkcjonariusze organu skarżonego, co można ustalić na podstawie dat wydania tych dokumentów urzędowych oraz ich znaków. Skarżąca podkreśliła, że przewlekłośc postępowania jest następstwem pozorowanego przez organ sporu kompetencyjnego

W odpowiedzi na skargę Prezes PGWWP wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 1213/19 uchylający decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nr [...] z dnia [...] września 2018 r. wpłynął do organu w dniu 7 lutego 2020 r. Z uwagi na stopień skomplikowania sprawy, od tej daty liczy się dwumiesięczny termin na jej załatwienie. Ponaglenie Spółki [...] w niniejszej sprawie wpłynęło już w dniu 21 lutego 2020 r. W dniu 8 marca 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. Z 2020 r. poz. 374, dalej "ustawa COVID-19") . Na mocy jej art. 15zzs ust. 1 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID- 19 bieg terminów procesowych postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Natomiast zgodnie z art. 15 zzs ust. 11 ustawy COVID - 19 zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzące odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Tym niemniej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., znak: [...] Prezes Wód Polskich zakończył merytorycznie postępowanie pierwszoinstancyjne. Z tego względu żądanie skarżącej o wyznaczenie Prezesowi Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie terminu na wydanie rozstrzygnięcia w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia [...] września 2017 r., znak: [...] jest bezprzedmiotowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 z późn.zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wynika, że kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Środki dyscyplinujące, którymi dysponuje sąd w razie uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, określa w pierwszej kolejności art. 149 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art.149 § 1a p.p.s.a.).

Przepis art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu rozpoznanie sprawy ze skargi na bezczynność organu w trybie uproszczonym, tj. na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga była niezasadna.

Prezes PGWWP nie pozostawał w bezczyności, ani też nie prowadził postępowania w sposób przewlekły. Organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 k.p.a.). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. (art. 35 § 3 k.p.a.). Należy wskazac, że termin do załatwienia przedmiotowej sprawy administracyjnej zaczął biec organowi w dniu zwrotu akt z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co miał miejsce w dniu 7 lutego 2020r. Ze względu na stopień skomplikowania sprawy sprawa zgodnie z art. 35 § 3 kpa winna zostać załatwiona najpózniej w ciągu dwóch miesięcy, co oznaczało, że zgodnie z tym przepisem sprawa winna zakonczyć się najpózniej w dniu 7 kwietnia 2020r. Jednak zgodnie z art. 15zzs ust. 1 pkt 6 ustawy COVID - 19 w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych w postępowaniach administracyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Z kolei w art. 15zzs ust. 10 ustawy COVID-19 postanowiono, że: pkt 1 w okresie, o którym mowa w ust. 1 przepisów o bezczynności organów oraz o obowiązku organu i podmiotu, prowadzących odpowiednio postępowanie lub kontrolę, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; pkt 2 organom lub podmiotom prowadzącym odpowiednio postępowanie lub kontrolę nie wymierza się kar, grzywien ani nie zasądza się od nich sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Natomiast zaprzestanie czynności przez sąd, organ lub podmiot, prowadzący odpowiednio postępowanie lub kontrolę, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 15 zzs ust. 11 ustawy COVID-19). Wprawdzie przytoczony przepis został wprowadzony do ustawy COVID-19 w dniu 31 marca 2020 r., niemniej skoro ustawodawca wskazał w nim wprost, że normuje on bieg terminów nie tylko w stanie epidemii, lecz także w stanie zagrożenia epidemicznego, uznać należy, że jego skutki obejmują również sytuacje występujące w okresie od 14 marca 2020 r. do 31 marca 2020 r. Należy też odnotować, że art. 15 zzs ustawy został uchylony z dniem 16 maja 2020 r. przez art. 46 pkt 20 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz. U. z 2020 r. poz. 875).

Oznacza to, że od dnia 14 marca 2020 r. do 24 kwietnia 2020r. , czyli dnia wydania decyzji przez Prezesa PGWWP jako organu I instancji, termin ten nie biegł. Nie można zatem mówić o bezczynności czy przewlekłym prowadzeniu sprawy, skoro organ nie przekroczył terminu okreslonego w art. 35 § 3 kpa.

Należy przy tym jeszcze raz podkreslić, że bieg poczatkowy terminu na rozpoznanie przedmotowej sprawy to właśnie dzień otrzymania akt z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z prawomocnym wyrokiem z 13 listopada 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1213/19. Wówczas w sensie proceduralnym rozpoczęła się nowa sprawa administracyjna. Poprzednio prowadzone postępowanie administracyjne zakończyło się ostateczną decyzją administracyjną (decyzją Prezesa PGWWP z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...]), co uniemożliwiało skuteczne złożenie skargi na bezczynności czy przewlekłość po wydaniu tejże decyzji (por. uchwałę NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.").

Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie: art.151 p.p.s.a.