Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

W przypadku wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego czy strona składa zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową, czy też wniosek o uchylenie tej kary, zawsze decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w tym piśmie.

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Jerzego F. na postanowienie Izby Skarbowej w Ł. z dnia 9 lutego 2000 r. (...) w przedmiocie odmowy uchylenia kary porządkowej - uchyla zaskarżone postanowienie; (...).

Urząd Skarbowy wszczął kontrolę w firmie Jerzego F. W dniu 28.05.1999 r., na podstawie wystawionego upoważnienia, pracownicy Urzędu Skarbowego w Z. udali się pod adres wskazany jako siedziba firmy podatnika. Przedmiotowej kontroli jednak nie przeprowadzono, ponieważ jak wynika ze sporządzonej na tę okoliczność notatki służbowej, kontrolujący pod adresem ul. AK 10/18 w O. nikogo nie zastali.

W związku z powyższym w trybie art. 155 w związku z art. 292 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 924 ze zm./ Jerzy F. został osobiście wezwany do Urzędu w sprawie przedłożenia dokumentów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą w 1998 r., celem przeprowadzenia czynności kontrolnych. Ponadto w trybie art. 159 par. 1 pkt 6 Ordynacja podatkowa poinformowano podatnika o skutkach nie zastosowania się do wezwania.

Jerzy F. wzywany był do Urzędu Skarbowego w Z. trzy razy, tj. w dniu 11.06.1999 r. /uznano, iż wezwanie to nie zostało doręczone zgodnie z przepisami rozdziału 5 działu IV Ordynacji podatkowej/, w dniu 21.06.1999 r. /przesyłkę odebrała żona podatnika w dniu 23.06.1999 r., czyli na dwa dni przed wyznaczonym przez Urząd terminem/ oraz w dniu 14.07.1999 r. /wezwanie odebrane również przez żonę, ale już po terminie stawienia się w organie/.

Na prawidłowo i skutecznie doręczone wezwanie z dnia 21.06.1999 r.

podatnik nie stawił się i nie przedstawił wymaganych dokumentów firmy. W związku z powyższym Urząd Skarbowy w Z. postanowieniem z dnia 3.08.1999 r. (...) nałożył na wezwanego - w trybie art. 262 par. 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - karę porządkową w wysokości 1.500 zł.

W dniu 30.08.1999 r. Jerzy F. złożył wniosek o uchylenie kary porządkowej usprawiedliwienie niestawiennictwa. Urząd Skarbowy w Z. postanowieniem z dnia 29 października 1999 r. (...) odmówił uchylenia kary porządkowej.

W dniu 9.02.2000 r. Izba Skarbowa w Ł. rozpatrzyła zażalenie podatnika i postanowieniem (...) utrzymała w mocy rozstrzygnięcie pierwszej instancji.

Izba Skarbowa wskazała, iż organ podatkowy nałożył na Jerzego F. karę za niestawienie się na wezwanie z dnia 21.06.1999 r. Wezwanie to odebrane /jeszcze przed upływem wyznaczonego terminu/ zostało doręczone prawidłowo i skutecznie, tj. w trybie przepisu art. 149 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu, pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przedmiotowe wezwanie odebrała żona podatnika. Przyjmując nawet, iż podatnik faktycznie nie mógł stawić się w wyznaczonym dniu, to obowiązku tego mógł dopełnić w innym terminie. Postanowienie z dnia 3.08.1999 r. wydane zostało bowiem po 38 dniach /licząc od dnia następnego, po którym podatnik miał się stawić w Urzędzie/. Ponadto w dniu 14.07.1999 r., tj. po 19 dniach od przedmiotowego wezwania, organ wystosował do podatnika kolejne wezwanie. Także po nałożeniu ww. kary porządkowej oraz po odmowie jej uchylenia, Jerzy F. nie zgłosił się do organu - celem przedstawienia wymaganej dokumentacji firmy. W aktach sprawy brak jest natomiast jakiegokolwiek dowodu na to, iż skarżący dzwonił do Urzędu Skarbowego w Z. w sprawie otrzymanego wezwania.

W przekonaniu Izby Skarbowej w Ł., niestawienie się na wezwanie z dnia 21.06.1999 r. nie może tłumaczyć także zła sytuacja finansowa podatnika. Skoro Jerzy F. prowadzi działalność gospodarczą i rozlicza się w tym zakresie z budżetem państwa, to powinien liczyć się z możliwością kontroli podatkowej jego firmy. Jeżeli więc nałożono na skarżącego obowiązek stawienia się w organie z dokumentacją podatkową, to należało ten obowiązek wykonać.

Skargę na powyższe postanowienie złożył Jerzy F. Skarżący powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz zaprzestanie działalności gospodarczej. W związku z tym nie stać podatnika na zapłatę kary porządkowej. Wskazał również na nieprawidłowości i kłopoty związane z doręczeniami wezwań z Urzędu Skarbowego. Również podniósł okoliczność dotyczącą zagubienia dokumentacji firmy, o czym informował Urząd Skarbowy w Z. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga jest uzasadniona.

Skarżący został ukarany karą porządkową, przewidzianą w art. 262 par. 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten określa dwa środki prawne służące ukaranemu karą porządkową. Zgodnie bowiem z par. 5 tego przepisu, stronie przysługuje zażalenie na postanowienie nakładające karę, do organu drugiej instancji. Z kolei par. 6 przewiduje wniosek ukaranego o uchylenie kary porządkowej, który należy składać do organu podatkowego nakładającego tą karę. Pierwszy z tych środków przysługuje w sytuacji, gdy ukarany neguje istnienie przesłanek do nałożenia kary porządkowej. Drugi zaś z środków prawnych jest aktualny wówczas, gdy ukarany nie podważa przesłanek zastosowania środków przymusu, lecz podnosi okoliczności usprawiedliwiające powstanie okoliczności, stanowiących podstawę decyzji organów podatkowych o ukaraniu. Ponadto w ramach tego środka mogą być wskazywane inne fakty mogące mieć wpływ na uchylenie kary porządkowej. Zatem w razie wątpliwości interpretacyjnych dotyczących tego czy strona składa zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową czy też wniosek o uchylenie tej kary, zawsze decydujące znaczenie ma treść zarzutów i wniosków zawartych w tym piśmie.

W przedmiotowej sprawie postanowienie o nałożeniu kary porządkowej zawierało precyzyjne pouczenie o przysługujących podatnikowi środków prawnych. Po otrzymaniu tego postanowienia, Jerzy F. w terminie siedmiu dni złożył pismo, które przez organ podatkowy zostało potraktowane jako wniosek o uchylenie kary porządkowej. Kwalifikacji tej jednak nie można zaaprobować. Wprawdzie pismo to zostało zaadresowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. i zawierało prośbę o uchylenie kary porządkowej. Jednak na samym wstępie autor podniósł, że wymienionych w postanowieniu wezwań nie otrzymał z wyjątkiem jednego odebranego przez żonę, lecz było to już po wyznaczonym terminie podczas pobytu poza miejscem zamieszkania.

Zatem z tego pisma wynika, że podatnik faktycznie podważał prawidłowość doręczenia organu podatkowego. Zarzucał więc nie spełnienie jednej z podstawowych przesłanek zastosowania kary porządkowej. Zgodnie bowiem z art. 262 par. 1 Ordynacji podatkowej, dopuszczalność nałożenia kary porządkowej, określonej w tym przepisie jest uwarunkowane od prawidłowego wezwania organu podatkowego. Oznacza to, że wezwanie musi być doręczone w sposób zgodny z unormowaniami zawartymi w art. 144-154 Ordynacji podatkowej. Skoro więc podatnik zarzucał wadliwość doręczenia wezwania, organ podatkowy powinien potraktować to pismo jako zażalenie na postanowienie o ukaraniu karą porządkową. Zażalenie z art. 262 par. 5 Ordynacji podatkowej ma bowiem priorytet przed wnioskiem o uchylenie kary z art. 262 par. 6 Ordynacji podatkowej. Można bowiem jedynie uchylać taką karę porządkową, która została nałożona w sposób prawidłowy, zgodny z przesłankami przewidzianymi w art. 262par. 1 Ordynacji podatkowej.

W związku z powyższym organ podatkowy, traktując pismo Jerzego F. z dnia 30 sierpnia 1999 r. jako wniosek o uchylenie kary porządkowej, naruszył przepisy postępowania. W prawidłowy sposób działając Urząd Skarbowy powinien pismo to potraktować jako zażalenie na postanowienie o ukaraniu grzywną i nadać temu zażaleniu bieg, wynikający z art. 236-239 Ordynacji podatkowej.

Ponadto należy stwierdzić, że skarżący ma rację twierdząc, iż wezwanie zostało wadliwie doręczone, jak wynika z akt do podatnika skierowano trzy wezwania. Organy podatkowe nie zaprzeczają, że dwa z nich były wadliwe.

Twierdzą jednak, iż jedno z dnia 21 czerwca 1999 r. było prawidłowe.

Stanowisko to jest błędne i to z dwóch powodów. Po pierwsze, został naruszony art. 152 par. 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu odbierający pismo potwierdza doręczenie pisma własnoręcznym podpisem, że wskazaniem daty doręczenia. Jak wynika z analizy zwrotnego poświadczenia odbioru, wezwanie doręczono żonie podatnika. Osoba odbierając podpisała się na wezwaniu. Nie wskazała jednak daty otrzymania przesyłki. Nie uczynił tego również doręczyciel pocztowy. Organy podatkowe przeświadczenie o dacie doręczenia zdaje się uzyskały z datownika pocztowego urzędu oddawczego. Bez wątpienia nie zostały dochowane wszystkie przesłanki prawidłowego doręczenia, wynikające z art. 144-154 Ordynacji podatkowej.

Po drugie, został naruszony art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten formułuje zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. W przedmiotowej sprawie Urząd Skarbowy w Z. w dniu 21 czerwca 1999 r. wzywa podatnika do stawiennictwa osobistego wraz z dokumentacją na dzień 25 czerwca 1999 r. a więc za cztery dni. Wezwanie zostało doręczone żonie podatnika, najprawdopodobniej w dniu 23 czerwca 1999 r. a więc na dwa dni przed wyznaczonym terminem stawiennictwa. Wprawdzie przepisy Ordynacji podatkowej nie wprowadzają obowiązku doręczenia wezwań z co najmniej siedmiodniowym wyprzedzeniem przed wyznaczoną czynnością. Jednakże z zasady określonej w art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej wynika obowiązek organów podatkowych powiadamiania o czynnościach w odpowiednim terminie, umożliwiającym zastosowanie się podatnika do wezwania bez zbędnej uciążliwości.

Z powyższych względów sąd uznając, że zaskarżone postanowienie narusza wyżej wskazane przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 22 ust. 2 pkt 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzekł jak w sentencji wyroku.