Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M. M. i M. M. na bezczynność Starosty P. w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. Zobowiązuje Starostę P. do wydania w terminie 3 miesięcy od dnia zwrotu organowi akt administracyjnych, rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku M. M. i M. M. z dnia [...]marca 2003 w zakresie żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako: działka nr [...], działka nr [...] z arkusza mapy [...] działka nr [...] z arkusza mapy [...] działka nr [...] z arkusza mapy [...] obręb P. II. W pozostałej części postępowanie objęte skargą umarza III. Zasądza od Starosty P. na rzecz skarżących solidarnie kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem kosztów postępowania /-/ B. Drzazga /-/ M. Kwiecińska /-/ W. Batorowicz

Pismem sporządzonym dnia [...].03.2003 r. M. M. i M. M. wniosły o zwrot położonych w P. działek (byłych parceli [...], [...], [...] oraz działek nr [...] i [...]). Wnioskodawczynie wskazały, że tereny te zostały wywłaszczone pod wysokie budownictwo mieszkaniowe, ale większość nieruchomości została zagospodarowana pod budowę "S.T.", co nie było zgodne z celem wywłaszczenia.

W toku postępowania ustalono, że wskazane w wniosku parcele i działki odpowiadają nieruchomościom oznaczonym w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] arkusz [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P.. Przy czym działka [...] uległa podziałowi m.in. na działki [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], których części odpowiadają części nieruchomości zbytej na rzecz Skarbu Państwa.

Pismem z dnia [...].01.2005 r. wnioskodawczynie złożyły zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a Wojewoda W. postanowieniem z dnia [...].03.2005 r. wyznaczył Staroście P. termin załatwienia sprawy do dnia [...].09.2005 r. W dniu [...].09.2005 r. Starosta zwrócił się jednak do Wojewody o przedłużenie terminów rozpatrzenia spraw zwrotu spornych nieruchomości, wyjaśniając, że przedmiotem postępowania objęto osiem działek, a w stosunku do sześciu zebrano wystarczający materiał dowody. Ponadto w odniesieniu do działek nr [...] arkusz [...] i działki nr [...] arkusz [...] zaistniała konieczność przeprowadzenia postępowania podziałowego mającego na celu wyodrębnienie części nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Ze wskazanych przyczyn termin załatwienia sprawy przedłużono do dnia [...].03.2006 r. Następnie po interwencji pełnomocnika zainteresowanych Starosta Powiatowy pismem z [...].08.2007 r. poinformował o dalszym przedłużeniu terminu rozpoznania spornej sprawy o kolejne 6 miesięcy.

W dniu [...].01.2009 r. Starosta P. decyzją nr [...] odmówił wnioskodawczyniom zwrotu nieruchomości położonych w P., arkusz [...] działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...].

Wniosek M. M. i M. M. z dnia [...].03.2003 r. pozostał, więc nierozpoznany w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P..

Pismem sporządzonym w dniu [...].12.2008 r. wniesiono do sądu administracyjnego skargę na bezczynność starosty. Skarżące podniosły, że do spraw toczących się z wniosku o zwrot nieruchomości znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa). Terminy załatwienia sprawy administracyjnej określono w art. 35 kpa, a na gruncie spornej sprawy zostały one naruszone.

W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że przedłużający się termin załatwienia sprawy spowodowany jest dużą ilością wniosków o zwrot nieruchomości i koniecznością zakończenia postępowań wszczętych przed 2004 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna w części dotyczącej żądania zwrotu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P..

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wniesienie skargi na bezczynność organu jest dopuszczalne po wyczerpaniu środków zaskarżenia, do których należy zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Wnioskodawczynie ze stosownym wnioskiem wystąpiły [...]01.2005 r. i pomimo to ich wniosek w dacie złożenia przedmiotowej skargi pozostawał nierozpoznany.

Żądaniem wniosku stanowiącego impuls inicjujący niniejsze postępowanie objęto zwrot nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], [...] arkusz [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P..

Wyjaśnić przy tym należy, że o bezczynności organu możemy mówić w sytuacji, w której organ pomimo ciążącego na nim obowiązku i upływu określonych ustawą terminów nie podejmuje czynności bądź nie wydaje aktu, do podjęcia lub wydania, których został upoważniony przez ustawodawcę. Zadaniem sądu rozpoznającego skargę na bezczynność jest zdyscyplinowanie tego organu, poprzez zobowiązanie go do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Stan bezczynności trwa, więc od chwili, z którą upłynęły wskazane przez ustawodawcę terminy do załatwienia konkretnej sprawy, a ustaje z chwilą wydania przez organ stosownego aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie, pozostający w bezczynności organ ma prawo dokonać czynności, bądź wydać stosowny akt do dnia rozpoznania skargi przez sąd administracyjny. Od tej chwili organ nie pozostaje już w bezczynności, choćby pozostawał w niej w dacie złożenia skargi.

Okoliczność taka ziściła się na gruncie rozpoznawanej sprawy, bowiem [...].01.2009 r. Starosta P. odmawiając zwrotu nieruchomości położonych w P., arkusz [...] działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] załatwił sprawę z wniosku skarżących w części dotyczącej działki nr [...]. Z tą chwilą bezczynność Starosty w odniesieniu do żądania zwrotu nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] arkusz [...] ustała. Stąd, postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej bezczynności Starosty P. w sprawie zwrotu działki nr [...] stało się bezprzedmiotowe i jako takie w myśl art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegało umorzeniu, o czym Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku. Ewentualne zastrzeżenia skarżących dotyczące rozstrzygnięcia merytorycznego w tej sprawie mogą stać się przedmiotem rozważań Sądu dopiero w przypadku wniesienia skargi, po wyczerpaniu środków zaskarżenia w administracyjnego toku postępowania.

Przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie pozostaje jednak nadal kontrola legalności działalności Starosty P. w sprawie zwrotu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P..

Uzasadniając żądanie złożonego wniosku skarżące wskazały na rozbieżność przeznaczenia wywłaszczonych nieruchomości wskazanego w decyzji wywłaszczeniowej (pod budownictwo wysokie), a jego rzeczywiste wykorzystanie (budowa "S.T.").

Z mocy art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. W toku postępowania stwierdzono potrzebę przeprowadzenia postępowania podziałowego mającego na celu wyodrębnienie części zajętej pod drogę publiczną. Zgodzić się należy ze starostą, że w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami wydanie decyzji o zwrocie byłym właścicielom części nieruchomości jest możliwe dopiero po zatwierdzeniu projektu podziału i wydzieleniu działki, w stosunku do której wystąpiono z roszczeniem o zwrot.

Podziału nieruchomości, w takiej sytuacji dokonać może prezydent miasta - działając z urzędu albo na wniosek starosty - w drodze decyzji zatwierdzającej podział (art. 96 ust. 1 w zw. z art. 97 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W ustalonym na gruncie rozpoznawanej sprawy stanie faktycznym obowiązkiem starosty było podjęcie wszystkich przewidzianych prawem działań - w tym, wystąpienie ze stosownym wnioskiem - w celu rozpoznania wniosku skarżących. Brak takiego wniosku wskazuje na bezczynność starosty w zakresie rozpoznania przedmiotowego wniosku w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...], obręb P. oraz działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], działka nr [...] arkusz [...], obręb P..

W tej sytuacji, podzielając zarzut skarżących, iż przy załatwianiu sprawy zwrotu nieruchomości Starosta P. pozostaje w bezczynności, Sąd na podstawie art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt III sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U Nr 163, poz. 1349).

/-/ B. Drzazga /-/ M.Kwiecińska /-/ W.Batorowicz

MK