Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.

II SA/Ke [...]

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 23 grudnia 2020 r. [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania I. W., utrzymał w mocy decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z dnia 12 października 2020 r. znak: [...] o odmowie wymeldowania D. W. z pobytu stałego z lokalu w miejscowości M. 9A.

W uzasadnieniu organ II instancji odniósł się do podstawy materialnoprawnej zakwestionowanej odwołaniem decyzji, wskazując że przepis art. 35 ustawy z dnia 24.09.2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r. poz. 1397 ze zm.) w sposób wyczerpujący wyznacza sytuację, w której dopuszczalne jest wymeldowanie osoby bez jej oświadczenia woli, przy czym przez "opuszczenie miejsca pobytu" należy rozumieć takie opuszczenie, które ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jednocześnie żadne przepisy prawa nie stanowią, w jaki sposób oraz z jaką częstotliwością osoba zameldowana na pobyt stały ma przebywać w lokalu. Wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być więc następstwem ustalenia przez orzekające organy nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również okoliczności, czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania (wynikająca z art. 35 ustawy o ewidencji ludności), winna być rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby.

W tym kontekście Wojewoda za bezsporny uznał fakt, że D. W. nie przebywa stale w spornym lokalu, wskazując jednak że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia, że osoba ta zerwała wszelkie związki z miejscem stałego zameldowania i definitywnie je opuściła. Brak przebywania w miejscu zameldowania jest spowodowany trwającymi studiami i wykonywaną pracą. Natomiast nieprzebywanie wynikające z trwającego kształcenia i tymczasowej pracy nie może świadczyć o trwałym opuszczeniu miejsca zameldowania, zwłaszcza że okoliczności przedmiotowej sprawy nie świadczą o trwałym zamiarze zerwania więzi ze spornym lokalem. Potwierdził to sam I. W., wskazując w odwołaniu, że D. W. regularnie przyjeżdża do przedmiotowego lokalu w trakcie przerw w nauce i pracy, pomimo trwającego konfliktu rodzinnego. Fakt ten potwierdzają również przesłuchani świadkowie i strony postępowania (k. 160, 146, 118, 104) a także A. W. - sołtys, osoba obca niezainteresowana rozstrzygnięciem w tej sprawie (k. 132). W rezultacie zeznania stron i świadków wskazują jednoznacznie, że D. W. nie opuścił w sposób trwały spornego lokalu.

Reasumując stwierdzono, że z zachowania D. W. nie wynika, aby jego wolą było trwałe zerwanie więzi z dotychczasowym miejscem zamieszkania. Strona uczy się, a zatem nie można twierdzić, że zlokalizowała trwale swoje sprawy życiowe w innym mieście, regularnie powraca do miejsca zameldowania, a istniejący konflikt rodzinny nie świadczy o zerwaniu z lokalem więzi w chwili obecnej i nie uzasadnia żądania wymeldowania. Natomiast rozstrzygnięcia z zakresu ewidencji ludności nie mogą służyć do egzekwowania wzajemnych roszczeń finansowych, czy rozwiązywania konfliktów rodzinnych.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję Wojewody skierował I. W., podnosząc zarzuty naruszenia:

- art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, polegającego na nieprawidłowym przyjęciu, że D. W. nie opuścił stałego miejsca pobytu, a także że dom w Matiaszowie 9a nie przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych – podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że już nie przebywa na stałe w domu, a ponadto pominięto przy tym fakt eksmisji D. W. ze spornej nieruchomości;

- art. 35 ustawy o ewidencji ludności przez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki tam wskazane, podczas gdy opuszczenie lokalu przez D. W. nosiło cechy trwałości, bowiem wnioskowany do wymeldowania dobrowolnie nie przebywa w spornym domu na stałe, nie ma żadnych praw do przedmiotowej nieruchomości, a ponadto orzeczono wobec niego nakaz eksmisji.

W uzasadnieniu podano, że wszelkie wskazywane przez D. W. rzekome związki z miejscem stałego zameldowania, takie jak pranie, gotowanie, sprzątanie nie mogą determinować jego uprawnienia do zameldowania, zwłaszcza, że jego zachowania mają na celu wyłącznie dokuczenie skarżącemu, ze względu na wieloletni konflikt. D. W. zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym (o którym wiedzę posiada organ I instancji) powinien sam opuścić zajmowany lokal, lecz obecnie wykorzystuje przysługujące mu prawo do lokalu socjalnego, twierdząc, że nie musi opuszczać przedmiotowego mieszkania i może z niego pełnoprawnie korzystać. Zdaniem skarżącego bez znaczenia w niniejszej sprawie pozostaje fakt powrotów D. W. do domu w Matiaszowie, ponieważ obecnie nie ma on żadnych praw do nieruchomości, a jego centrum życiowe znajduje się w W. i K., gdzie pracuje, mieszka, inwestuje swoje oszczędności, a pod ww. adres przyjeżdża jedynie w czasie wolnym.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2.03.2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie została objęta decyzja Wojewody z dnia 23 grudnia 2020 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] i Gminy O. z dnia 12 października 2020 r. o odmowie wymeldowania D. W. z pobytu stałego z lokalu w miejscowości M. 9A.

Podstawę prawną wydanych decyzji stanowił art. 35 ustawy z 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 1397 ze zm., zwanej dalej "u.e.l."). Przepis ten stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.

W orzecznictwie administracyjnym podnosi się, że prowadzone przez organy administracji postępowanie wyjaśniające w sprawie dotyczącej wymeldowania każdorazowo musi być nakierowane na ustalenie, czy opuszczenie przez daną osobę lokalu nosi cechy trwałości i dobrowolności. Podstawą przyjęcia, iż dana osoba nie opuściła stałego miejsca zameldowania nie może być samo oświadczenie zainteresowanej osoby, w którym stwierdza ona, że dane miejsce stanowi nadal jej centrum życiowe. Winno ono być potwierdzone obiektywnymi okolicznościami faktycznymi związanymi z daną sprawą (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim, z 30 czerwca 2020 r., II SA/Go 30/20, LEX 3048080).

Postępowanie w sprawie dokonania wymeldowania, w oparciu o art. 35 ustawy, wymaga zatem nie tylko ustalenia, czy nastąpiło faktyczne opuszczenie miejsca pobytu stałego, ale także zbadania trwałości i dobrowolności zamiaru jego opuszczenia. W szczególności chodzi o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu.

Uwzględniając powyższe rozważania przyjąć należy, że o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego i tym samym zaistnieniu przesłanki do wymeldowania, nie świadczy czasowe opuszczenie miejsca pobytu, nawet jeśli ma ono charakter długotrwały, w tym w szczególności czasowy pobyt w innym miejscu zamieszkania związany m.in. z pracą, wyjazdem za granicę czy koniecznością pobierania nauki w innym miejscu.

W ocenie Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy, organy kwestie te wyjaśniły w sposób pełny oraz nie budzący wątpliwości.

Z oświadczeń D. W. wynika, że opuścił lokal położony w miejscowości M. [...] w związku z podjęciem studiów oraz wykonywaniem pracy. D. W. wskazał, że początkowo studiował na kierunku informatyka na studiach stacjonarnych w K.. Jednak z uwagi na kwestie finansowe, zdecydował się podjąć zatrudnienie i zmianę trybu studiów ze stacjonarnego na studia zaoczne. Powyższe wiązało się z tym, że D. W. w związku z podjęciem studiów oraz zatrudnienia zamieszkuje na czas wykonywania pracy w W., a w czasie zajęć na studiach w K.. Powyższe wynika z ustalonego harmonogramu zjazdów.

Opuszczenie przez D. W. stałego miejsca pobytu było podyktowane obiektywnymi okolicznościami sprawy - gdyż podjął on studia wyższe, co wiązało się z koniecznością podjęcia zatrudnienia, tak aby móc się utrzymać i opłacić czesne za studia. Okoliczności te wskazują wprost, że zmiana miejsca zamieszkania ma jedynie w jego przypadku charakter czasowy. Należy zauważyć, że D. W. wraca do miejsca stałego pobytu, tam też znajdują się jego rzeczy osobiste, ubrania, dokumenty. Jak wynika z wyjaśnień strony oraz zeznań świadków, podczas pobytu w domu rodzinnym spotyka się ze znajomymi, robi zakupy w sklepie, jeździ motorem, spaceruje, gotuje, pierze ubrania. Okoliczność, że podczas pobytu w domu rodzinnym D. W. nocuje, gotuje i prowadzi gospodarstwo domowe przyznał sam skarżący, składając wyjaśnienia w dniu 3 września 2020 r. (k. 160 akt administracyjnych).

Częstotliwość powrotów uzależniona jest jednak od relacji łączących go z rodzicami – D. W. wraca do domu w wolnym od zajęć czasie, a nadto czyni to, gdy przebywa tam jego matka, pracująca na co dzień poza granicami [...]. Częstotliwość powrotów do miejsca stałego zameldowania nie może przesądzać o tym, czy jest ono miejscem stałego pobytu czy też nie. Należy również wskazać, że sam D. W. swoje centrum życiowe umiejscawia w domu rodzinnym w miejscowości M., praca jaką wykonuje w W. jest pracą na czas określony.

W świetle powyższego nie można przyjąć jakoby D. W. opuścił swój dom rodzinny w sposób trwały.

W odniesieniu do opuszczenia miejsca pobytu stałego wskazać należy, że obejmuje ono nie tylko fizyczne opuszczenie lokalu, ale musi mu towarzyszyć również zamiar zerwania więzi z tymże miejscem pobytu.

Nadto wymeldowanie z miejsca stałego pobytu winno być następstwem ustalenia nie tylko zamiaru zerwania więzi z tym miejscem przez osobę zameldowaną, ale również czy zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.

W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest elementu woli skłaniającego do przyjęcia, że intencją opuszczenia przez D. W. stałego miejsca zameldowania była zmiana jego ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zmiana miejsca zamieszkania wynikała jedynie z okoliczności podjęcia studiów oraz tymczasowej pracy. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że studia czy też wyjazd do pracy celem zarobkowania na rzecz opłacenia podjętych studiów ma charakter czasowy i nie stanowi o dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu, a zatem o zmianie ośrodka swoich spraw osobistych i bytowych. Zmiana ta nastąpiła w momencie podjęcia studiów i ma charakter przemijalny, gdyż studia mają swój określony czas trwania.

Tym samym organy słusznie uznały, że w sprawie brak jest faktycznych i prawnych podstaw do podjęcia decyzji o wymeldowaniu D. W. z miejsca stałego pobytu.

W takim stanie sprawy Sąd stwierdził, że stanowisko skarżącego co do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez D. W. miejsca stałego zameldowania nie zasługuje na aprobatę. Zatem za nieuzasadnione należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 7, 8, 77 oraz 80 k.p.a., albowiem organy zgromadziły konieczny do rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy oraz dokonały kompleksowej analizy akt sprawy. Zgromadzone w sprawie dowody zostały wszechstronnie przeanalizowane i rozważone przez organy obu instancji, co wynika z treści prawidłowo sporządzonych uzasadnień ich decyzji. Zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na postawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, korzysta przy tym z prawa swobodnej oceny dowodów i - o ile ocena ta nie nosi cech dowolności, brak jest podstaw do jej kwestionowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

Wyniki analizy całości materiału dowodowego jednoznacznie wskazują na to, że D. W. nie opuścił trwale i dobrowolnie stałego miejsca zameldowania. Jego pobyt czasowy w W. w czasie wykonywania pracy oraz w K. w czasie zajęć na studiach wynika z okoliczności faktycznych - nie rzutujących na zmianę stałego miejsca zameldowania.

Sąd zauważa, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odniósł się do dokonanych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń, prawidłowo omówił treść przepisów prawa materialnego i właściwie je zastosował do ustalonego stanu faktycznego.

Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia przez organy art. 35 u.e.l.

Nadto podniesienia wymaga, że zameldowanie ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy, a więc nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym, bądź obligacyjnym przysługującym danej osobie względem określonego lokalu.

Tym samym okoliczność, że D. W. nie ma tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu pozostaje bez wpływu na wynik kontroli zaskarżonej decyzji.

Odnosząc się natomiast do podnoszonej w skardze kwestii pominięcia przez organ okoliczności orzeczenia wobec D. W. nakazu eksmisji, należy wskazać w pierwszej kolejności, że jakkolwiek zasada prawdy obiektywnej, określona w art. 7 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, to nie zwalnia ona z inicjatywy dowodowej strony postępowania, zwłaszcza w sytuacji gdy strona postępowania ma wiedzę o istotnych dla sprawy okolicznościach i dowodach na ich poparcie.

Z zeznań skarżącego zawartych w protokole przesłuchania strony złożonych w dniu 3 września 2020 r. (k. 160 akt administracyjnych) wynika natomiast, że "do dziś nie została wykonana eksmisja, wyroku nie mam – wiem od adwokata, że taki wyrok zapadł". Należy zwrócić uwagę, że skarżący w trakcie trwającego postępowania administracyjnego nie złożył, na poparcie swojego twierdzenia, do akt sprawy stosownego wyroku nakazującego eksmisję z lokalu.

Dodatkowo zauważyć należy, że równoznaczne z ustaniem pobytu osoby w lokalu, w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, jest dopiero przymusowe opuszczenie miejsca pobytu przez osobę zameldowaną, w wyniku wykonania eksmisji.

Stanowisko takie było zajmowane wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Kr 752/16 (ten jak i inne przywołane w treści uzasadnienia orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl) Sąd ten uznał, że ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynika ze zgodnego z prawem, władczego działania organów państwa w związku z wykonaniem w drodze egzekucji, wyroku nakazującego wydanie danego lokalu przez określoną osobę.

Na równi z opuszczeniem lokalu należy więc traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 195/09; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 24/09; wyrok NSA z dnia 9 lipca 2010 r. sygn. akt II OSK 113/09).

Na tle kontrolowanej sprawy I. W., po pierwsze - nie poparł stosownym dokumentem twierdzenia o orzeczeniu przez sąd nakazu eksmisji, po drugie składając wyjaśnienia podał, że eksmisja nie została wykonana.

W świetle powyższego nie można przyjąć jakoby D. W. opuścił swój dom rodzinny w sposób dobrowolny.

Reasumując, w kontrolowanej sprawie, wydając decyzje organy prawidłowo przyjęły, że D. W. czasowo opuścił swoje dotychczasowe miejsce stałego pobytu, wskazując jednocześnie na uzasadnione powody opuszczenia tego lokalu – podjęcie studiów i pracy na czas określony.

Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.