Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie: asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Protokolant: referent stażysta Bartosz Szostak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 lipca 2026 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 13 stycznia 2026 r., nr SKO 4103/907/2025 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z 20 czerwca 2025 r. (CUS/190074/2025/06/000764) Burmistrz Miasta i Gminy Radków (dalej: organ I instancji) – po rozpoznaniu wniosku Z. K. (dalej: skarżąca) z 19 marca 2025 r. – odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi z uwagi na okoliczność, iż skarżąca w dniu powodzi nie prowadziła w nim gospodarstwa domowego. Niniejsza decyzja została przesłana do skarżącej za pośrednictwem P. przesyłką poleconą 8 lipca 2025 r., nr [...] na adres zamieszkania wskazany przez skarżącą tj. "ul. [...]", [...]-[...] W.

Pismem z 5 sierpnia 2025 r. skarżąca wywiodła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO) ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie wskazując, że do dnia złożenia ponaglenia nie otrzymała żadnej decyzji w sprawie pomimo, że została uprzednio poinformowana, iż postępowanie w sprawie zasiłku zostanie zakończone do 19 maja 2025 r.

Pismem z 11 września 2025 r. organ I instancji zwrócił się do U. o udzielenie informacji dotyczących przyczyn "niedoręczenia" w terminie przełyki poleconej nr [...] nadanej do skarżącej 8 lipca 2025 r., za pośrednictwem P. W odpowiedzi P. w piśmie z 23 września 2025 r. wskazała, że próba doręczenia przesyłki nastąpiła 29 sierpnia 2025 r., lecz była nieskuteczna, adresat nieobecny. Przesyłkę ponownie awizowano 8 września 2025 r., zwrócono 15 września 2025 r. w związku z "niepodjęciem w terminie". Przesyłkę doręczono jako zwrotną 18 września 2025 r. Wyjaśniono, że czas przebiegu tej przesyłki do chwili podjęcia próby jej doręczenia uległ wydłużeniu. Zwrócono całość opłaty za przesyłkę wskazując, że przepisy dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej nie przewidują żadnej rekompensaty poza możliwością zakwalifikowania usługi jako niewykonanej.

Postanowieniem z 22 września 2025 r. (4101/813/2025) SKO stwierdziło, że organ I instancji nie dopuścił się bezczynności, ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie wniosku skarżącej o przyznanie zasiłku celowego na odbudowę lub remont budynku mieszkalnego.

Pismem z 9 grudnia 2025 r. skarżąca wywiodła do SKO odwołanie od decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. (CUS/190074/2025/06/000764), po rozpoznaniu, którego SKO postanowieniem z 13 stycznia 2026 r. (4103/907/2025) wydanym na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a stwierdziło, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu określonego w 129 § 2 k.p.a.

W uzasadnieniu SKO wskazało, że decyzja organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. (CUS/190074/2025/06/000764) w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi zawierała prawidłowe pouczenie o prawie i terminie do wniesienia odwołania. Została również skutecznie doręczona – w trybie art. 44 k.p.a. – 18 października 2025 r., co potwierdzają informacje zamieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i kopercie, z których wynika, że przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana, tj 3 i 13 października 2025 r. Dalej SKO, po przywołaniu treści art. 129 k.p.a. wskazało, że w sprawie termin do wniesienia odwołania upłynął 3 listopada 2025 r., gdyż ostatni dzień terminu przypadł na 1 listopada 2025 r. (dzień uznany ustawowo za wolny od pracy). SKO skarżąca od tej decyzji wniosła odwołanie 12 grudnia 2025 r., to uczyniła to 24 dni po upływie terminu. Ponadto, SKO wskazało, że postanowieniem z 13 listopada 2026 r. (410/906/2025) odmówiło skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Od niniejszego postanowienia skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzuciła mu naruszenie:

1) art. 15 k.p.a., w zw. z art. 78 Konstytucji RP poprzez uniemożliwienie skarżącej skorzystania z prawa do wniesienia odwołania i rozpatrzenia jej sprawy przez organ II instancji na skutek przyjęcia fikcji doręczenia przewidzianej w art. 44 k.p.a. skutkującego stwierdzeniem uchybienia terminu na wniesienie odwołania, podczas kiedy dowody zgromadzone w sprawie, jak również fakty znane organowi powinny prowadzić do wniosku, że brak jest podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia oraz, że decyzja nie została prawidłowo doręczona skarżącej;

2) art. 80 k.p.a., art. 81a k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie przy ocenie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 44 k.p.a., istotnych okoliczności, to jest wątpliwości co do faktu pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym (awizo), czemu skarżąca przeczy i co uwiarygadniają takie fakty jak uznanie reklamacji przez P., podejmowanie przez skarżącą innych przesyłek w czasie, w którym miało być pozostawione zawiadomienie o przesyłce zawierającą decyzję, powszechnie znany problem z doręczeniami przesyłek sądowych i urzędowych przez doręczycieli P.;

3) art. 44 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez przyjęcie fikcji doręczenia, podczas kiedy nie pozostawiono zawiadomienia o przesyłce w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącej;

4) art. 134 w zw. z art. 129 § 2 i art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, podczas kiedy skarżącej nie doręczono decyzji, a zatem termin na wniesienie odwołania nie rozpoczął biegu, a w przypadku przyjęcia, że takie doręczenie nastąpiło w chwili zapoznania się z decyzją przez syna skarżącej w wyniku przejrzenia akt sprawy, co nastąpiło 2 grudnia 2025 r., odwołanie zostało wniesione w terminie.

Ostatecznie skarżąca zawnioskowała o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., przeprowadzenie rozprawy oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw w postaci wynagrodzenia pełnomocnika wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn, niż te które zostały podniesione w skardze.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przepisy art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) stanowią, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty oraz na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

W wyniku takiej kontroli postanowienie podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). W razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części w myśl art. 151 p.p.s.a. Z kolei z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem skargi w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Włbrzychu (dalej: SKO) z 13 stycznia 2026 r. (SKO 4103/907/2025) stwierdzające – na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej: k.p.a.) – uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.

Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.

W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Niemniej jednak, orzeczenie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. winno być oparte na wnikliwej analizie okoliczności danej sprawy, bowiem w istocie zamyka ono stronie możliwość ponownego rozpoznania jej sprawy rozstrzygniętej przez organ pierwszej instancji przez odrębny organ administracji publicznej – czyli realizację zasady dwuinstancyjności postępowania mającą oparcie nie tylko w art. 15 ust. 1 k.p.a., ale przede wszystkim w art. 78 Konstytucji RP. W przypadku wątpliwości co do terminu do wniesienia odwołania, czy też niejasności co do sposobu jego wniesienia organ winien zatem podjąć stosowne czynności wyjaśniające. Wydanie orzeczenia w trybie art. 134 k.p.a. winno być zatem poprzedzone bezspornymi ustaleniami w zakresie prawidłowości i daty doręczenia stronie kwestionowanego w drodze odwołania rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji oraz w zakresie sposobu i daty wniesienia odwołania od tego orzeczenia.

Innymi słowy, stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania winno mieć miejsce – dopiero po dokładnym przeanalizowaniu materiału dowodowego w zakresie koniecznym do ustalenia – czy termin ustawowy z art. 129 § 2 k.p.a. został przez stronę zachowany (czy też nie), czego zdaniem Sądu zabrakło w rozpoznawanej sprawie. Jak wynika z powyższych rozważań – organ orzekając w oparciu o art. 134 k.p.a. – obowiązany jest ustalić ponad wszelką wątpliwość dwie okoliczności: datę doręczenia decyzji stronie oraz datę wniesienia przez nią odwołania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie SKO prawidłowo ustaliło jedynie jedną z tych dwóch dat tj. datę wniesienia odwołania (12 grudnia 2025 r.). SKO nie ustaliło natomiast prawidłowo – mającej przecież zasadnicze znaczenie w sprawie – daty doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO uznało, że decyzja ta została skuteczne doręczona – w trybie art. 44 k.p.a. – 18 października 2025 r., co potwierdzają (zdaniem SKO) informacje zamieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i kopercie, z których wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca ww. decyzję była dwukrotnie awizowana 3 i 13 października 2025 r. Niemniej jednak – w ocenie Sądu – ww. ustalenia SKO zostały poczynione na podstawie niewłaściwej koperty tj. koperty, w której do skarżącej nadano przesyłkę poleconą nr [...] zawierającą pismo organu z 16 września 2025 r., nr [...], a nie koperty, w której nadano przesyłką poleconą nr [...] zawierającą zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r.

Zaakcentowania wymaga, że z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że decyzja Burmistrza Miasta Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r. (nr CUS/190074/2025/016/000764) w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego położonego pod adresem Ś., uszkodzonego w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. została nadana do skarżącej za pośrednictwem P. przesyłką poleconą nr [...], a nie przesyłką poleconą nr [...], co do której błędnie odniosło się SKO. Z kolei na adnotacji zawartych na kopercie zawierającej ww. decyzję wynika, że pierwsza próba doręczenia przesyłki nastąpiła 29 sierpnia 2025 r. (awizowano dnia: 2025-08-29), zaś kolejna próba doręczenia nastąpiła 8 września 2025 r. (awizo powtórne), przesyłkę zwrócono 15 września 2025 r. w związku z "niepodjęciem w terminie". Do tej też przesyłki odnosi się P. w piśmie z 23 września 2025 r. w odpowiedzi na reklamację w zakresie doręczenia skarżącej decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Radków z 20 czerwca 2025 r.

W konsekwencji, za błędne należało uznać – dalsze twierdzenia SKO – w których to wywodzi, że "skoro decyzja została skutecznie doręczona 18 października 2025 r., to czternastodniowy termin do wniesiona odwołania upłynął 3 listopada 2025 r. co oznacza, że odwołanie skarżącej wniesione 12 grudnia 2025 r. zostało wniesione 24 dni po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania".

Wobec powyższych okoliczności tj. wydania zaskarżonego postanowienia przez SKO bez uprzedniego, prawidłowego ustalenia daty doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r., postanowienie to, należało uznać za przedwczesne i naruszające art. 6, 7 i 80 k.p.a, oraz art. 129 § 2 w zw. z art. 134 k.p.a. i jako takie wyeliminować z obrotu prawnego.

Ponownie rozpoznając sprawę SKO zobowiązane będzie uwzględnić ww. uwagi Sądu i ponownie zbadać skuteczność doręczania skarżącej decyzji organu I instancji z 20 czerwca 2025 r., w tym ustalić datę doręczania skarżącej taj decyzji i dopiero wówczas wydać stosowne rozstrzygnięcie w sprawie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd w sentencji wyroku uchylił zaskarżone postanowienie przyjmując za podstawę prawną orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.