Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1169/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 6 lutego 2023 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi [...] w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 czerwca 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania nieruchomości.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 15 listopada 2022 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] w [...] na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 7 czerwca 2022 r. Rozpoznanie powyższej skargi nastąpiło podczas rozprawy w dniu 15 listopada 2022 r., o której na mocy zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II poinformowano pełnomocnika strony skarżącej – radcę prawnego M.K., organ oraz pełnomocnika uczestnika postępowania – adwokata A. M.. Przesyłkę zawierającą informację o rozprawie doręczono stronie skarżącej na adres wskazany w skardze, w dniu 3 października 2022 r., do rąk upoważnionego pracownika.

Pismem nadanym w placówce pocztowej w dniu 16 stycznia 2023 r., pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 listopada 2022 r. Równocześnie dopełniono uchybionej czynności, składając wniosek o sporządzenie uzasadnienia

i uiszczając opłatę kancelaryjną od tego wniosku. Uzasadniając wniosek podniósł, że

o uchybieniu terminu dowiedział się w dniu 12 stycznia 2023 r. z pisma uczestnika postępowania [...]. W związku z jego treścią, skontaktował się z sekretariatem tutejszego Sądu, gdzie uzyskał informację że w dniu 15 listopada 2022 r. miała miejsce rozprawa w niniejszej sprawie, podczas której został wydany wyrok. Również podczas tej rozmowy uzyskał informację o wysłanym zawiadomieniu o rozprawie. W dalszej części wskazał, że nie otrzymał pisma zawierającego zawiadomienie o rozprawie, mimo iż Sąd dysponuje zwrotnym potwierdzeniem odbioru tego pisma przez upoważnionego pracownika. Pełnomocnik wskazał, że najprawdopodobniej pismo zostało zgubione na etapie przekazywania go do jego rąk. Wskazał, że do biura strony skarżącej wpływa bardzo dużo pism i przychodzi wielu interesantów. Prawdopodobnie pismo został omyłkowo zgubione, zniszczone bądź przekazane innej osobie. Wskazano, że w świetle wskazanych argumentów, pełnomocnik nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pismo zawiadamiające o rozprawie nigdy bowiem nie trafiło do jego rąk.

Oceniając wskazane przez stronę okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że przedstawiona argumentacja nie daje podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności. Sąd wskazał bowiem, że podmiot prowadzący profesjonalnie działalność gospodarczą powinien czuwać nad tym, aby zapewnić prawidłowy obieg korespondencji w firmie, w tym zatrudnić w tej sferze odpowiednio przeszkolony personel pracowniczy (biurowy, techniczny). W opisanej sytuacji nie można było natomiast, zdaniem Sądu, uznać, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć i które mogłyby usprawiedliwiać działanie pracowników strony skarżącej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, zawierającej informację o wyznaczonym terminie rozprawy wynika bowiem, że odebrał ją upoważniony pracownik, a co za tym idzie – osoba odpowiedzialna w danym podmiocie za powierzone mu obowiązki. Duże natężenie przychodzącej korespondencji nie może zaś stanowić uzasadnienia wniosku, gdyż stanowi to okoliczność naturalnie związaną z funkcjonowaniem biura a strona skarżąca winna ze zwiększoną uwagą monitorować obieg korespondencji i kierowane do niej przesyłki, mając świadomość że z jej skargi toczy się postępowanie sądowoadministracyjne. Natomiast zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą, wszelkie błędy i zaniedbania personelu zatrudnionego w danym podmiocie gospodarczym obciążają w sposób bezpośredni ten podmiot.

Konkludując Sąd stwierdził, że nie dopatrzył się braku winy w działaniu skarżącej, gdyż można jej przypisać co najmniej niedbalstwo wyrażające się w niestarannym prowadzeniu własnych spraw, co wyklucza możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.

[...] w[...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc zarzut naruszenia art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie, w konsekwencji odmówienie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, podczas gdy, strona uwiarygodniła (uprawdopodobniła), że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, co skutkuje tym, że należało przywrócić skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Mając na uwadze powyższe, wnoszono o zmianę zaskarżonego postanowienia

w całości tj. o uwzględnienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu

I instancji.

W uzasadnieniu zażalenia jego autor wskazywał, że (cyt.): "w niniejszej sprawie uprawdopodobnione zostało, że zawiadomienie o rozprawie zostało zagubione lub zabrane bez winy Skarżącego, mimo odbioru pisma przez osobę pracującą na sekretariacie. W tym zakresie strona dopełniła najwyższą staranność, lub miała na celu dopełnienie najwyższej staranności w kwestii odbioru pisma i przekazania go pełnomocnikowi. Przeszkoda w dopełnieniu czynności przez pełnomocnika wynikała

z faktu, że pisma tego on nie otrzymał. W biurze zostało przeprowadzone stosowne dochodzenie, kilkukrotnie przeszukano sekretariat i gabinety radców prawnych. Pisma będącym zawiadomieniem o rozprawie w dniu 15.11.2022r. jednak nie odnaleziono. Gdyby miało miejsce niedochowanie należytej staranności (najwyższej staranności) pismo zostałoby odnalezione na terenie biura. Nikt nie niszczy przecież pism sądowych w tak ważnych i istotnych sprawach jak niniejsza dla Skarżącego. Tymczasem pisma nie ma nigdzie. Do dnia dzisiejszego nie zostało ono odnalezione. Musiała się zatem zdarzyć taka sytuacja, że na biurze podawczym jednemu z interesantów przypadkowo (lub nie, tego nie da się ustalić) przyczepiło się pismo z Sądu z dnia 29.09.2022r. i w ten sposób zostało zagubione i zabrane. Nie da się w niniejszej sprawie bardziej dokładnie uprawdopodobnić faktu zagubienia lub zabrania tego pisma. Skarżący w tej sytuacji absolutnie nie powinien ponosić winy, bowiem nawet przy dochowaniu najwyższej staranności nie ma wpływu na działania osób trzecich. Zgubienie lub zabranie tego pisma było całkowicie niezależne od Skarżącego. Może się okazać, że za kilka miesięcy ktoś z interesantów zgłosi się do [...] i nam to pismo przekaże. Oczywiście mogła zdarzyć się również sytuacja, że któremuś z pracowników pismo podpięło się i je zabrał. Tyle że to było pismo z sądu i każdy pracownik Skarżącego na pewno by je przekazał uprawnionemu.

Wbrew temu co wskazał Sąd pierwszej instancji [...] w [...] nie prowadzi działalności gospodarczej, a wiec nie obowiązują go najwyższe rygory w zakresie obiegu dokumentów i inne rygory obowiązujące przedsiębiorców i profesjonalistów. Analogie w zakresie orzecznictwa dotyczące spółek handlowych i ich pracowników są zbyt daleko idące w stosunku do stowarzyszenia ogrodowego, którego działalność w przeciwieństwie do spółek nie jest nastawiona na zysk. [...] jest stowarzyszeniem ogrodowym, gdzie znaczną część obowiązków sprawują osoby będące jego członkami, w organach [...]. W niniejszej sytuacji miały miejsce zatem wydarzenia wyjątkowe i obiektywne, które skutkowały tym, że pismo z dnia 29.09.2022r. o zawiadomieniu o terminie rozprawy, nigdy nie trafiło do pełnomocnika strony

i w związku z tym pełnomocnik nie wiedział, o tym, że w dniu 15.11.2022 r. ma miejsce rozprawa w niniejszej sprawie."

W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania [...] SA wnosiły o jego oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej jako "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.

Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona, uchybiając terminowi, dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można więc mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w rozpatrywanej sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela bowiem stanowisko Sądu

I instancji przedstawione w zaskarżonym postanowieniu, iż w rozpoznawanej sprawie skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku

o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Słusznie wywiódł Sąd Wojewódzki, iż sam fakt "zaginięcia" przesyłki zawierającej zawiadomienie o rozprawie na etapie przekazywania jej do rąk pełnomocnika nie stanowi w realiach rozpoznawanej sprawy dostatecznej podstawy przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Zwrócić należy bowiem uwagę, że okolicznością bezsporną jest, iż rzeczone zawiadomienie zostało odebrane przez osobę upoważnioną pod adresem wskazanym przez skarżącego w skardze jako adres do doręczeń. Przesyłka została zatem prawidłowo doręczona, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Natomiast szeroko opisywane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu okoliczności zaginięcia przesyłki już w siedzibie [...] i braku dostarczenia jej do rąk pełnomocnika są przejawem niewłaściwego funkcjonowania i organizacji biura skarżącego w zakresie obiegu korespondencji i jak takie nie mogą stanowić przesłanki uprawdopodabniającej brak winy w dochowaniu terminu. Skarżący - będący stowarzyszeniem - należycie dbając o swojej interesy, winien bowiem tak zorganizować pracę biura (sekretariatu), aby zapewnić prawidłowy obieg korespondencji sądowej dotyczącej prowadzonych spraw sądowoadministracyjnych. W przeciwnym razie – jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji – tego rodzaju błędy i zaniedbania personelu pracowniczego należy oceniać

w kategoriach niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw, co uniemożliwia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu.

Powyższej oceny nie zmieniają argumenty strony zawarte w zażaleniu. Stanowią one bowiem jedynie polemikę ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie podlega oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a.

Odnosząc się zaś do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, wyjaśnić należy, iż nie mógł być on w tej sprawie uwzględniony. Z art. 209 p.p.s.a. wynika, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy te dotyczą jednak wyłącznie postępowania kasacyjnego zakończonego wyrokiem. Oznacza to, że ustawodawca w przepisach p.p.s.a. nie przewidział możliwości wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia

w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.