Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 10 kwietnia 2019 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia odmówić przyznania kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej w zakresie sprzeciwu wniesionego przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu /-/ R. Talaga

Postanowieniem z dnia 4 maja 2017 roku starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowił dla P.K. adwokata.

Pismem z dnia 25 czerwca 2018 roku Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła adwokata P.M. jako pełnomocnika skarżącego z urzędu.

Pismem z dnia 9 lipca 2018 roku pełnomocnik skarżącego złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 marca 2018 roku, sygn. akt II SA/Po 866/17.

Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2018 roku przyznano adwokatowi P. M. tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu opłatę w kwocie [...] zł podwyższoną o kwotę podatku VAT w wysokości [...] zł.

Pismem z dnia 20 sierpnia 2018 roku skarżący P. K. wniósł sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną, w której wyjaśnił, że jego pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie konsultował się z nim przez złożeniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie skarżący ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.

Postanowieniem z dnia 5 września 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 roku starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu umorzył postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.

Pismem z dnia 5 grudnia 2018 roku ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu skarżącego adwokat P. M. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 listopada 2018 roku o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej w postępowaniu skargowym według norm przepisanych, które nie zostały pokryte przez skarżącego nawet w części.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego – zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu.

Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu (...) za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.

Zgodnie z art. 250 § 1 P.p.s.a. wyznaczony adwokat lub radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów lub radców prawnych (...) w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 roku, poz. 18 t.j.), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 roku.

Powołane przepisy nie nakładają obowiązku uwzględnienia każdego wniosku o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Wniosek ten podlega ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach prawa pomocy i ich wpływu na sytuację procesową strony. Warunkiem przyjęcia, że czynności procesowe podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika mieszczą się w granicach pomocy prawnej (której koszty ponosi Skarb Państwa) jest zaliczenie ich do pomocy prawnej niezbędnej i efektywnej, adekwatnej do sytuacji strony. W takim przypadku należy zatem uwzględnić, że udzielenie pomocy prawnej stronie postępowania ma na celu wyłącznie ochronę interesu prawnego mocodawcy (podstawowy cel instytucji prawa pomocy). Czynności zawodowe wykonywane przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinny być zatem wykonywane zgodnie z obowiązującymi przepisami, według najlepszej woli i wiedzy, uczciwie, rzeczowo i z należytą starannością. W tym względzie istnieje konieczność ustalenia czy w danej sprawie udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika zmierza bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie SN z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472).

W rozpoznawanej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wystąpił o przyznanie wynagrodzenia w piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2018 roku, które stanowiło sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego umarzającego postępowanie w przedmiocie ponownego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego – zakresie ustanowienia dla skarżącego adwokata z urzędu. W takim przypadku trudno uznać, że składając w sprawie przedmiotowe pismo z dnia 5 grudnia 2018 roku w formie sprzeciwu od postanowienia referendarz sądowego w zakresie pomocy prawnej już udzielonej stronie skarżącej pełnomocnik ustanowiony z urzędu udzielił skarżącemu P. K. rzeczywistej pomocy prawnej. Sam fakt wyrażenia stanowiska w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie stanowi jeszcze okoliczności udzielenia ochrony praw stronie skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło zatem ze strony pełnomocnika ustanowionego z urzędu do udzielenia skarżącemu efektywnej pomocy prawnej w zakresie ochrony jego praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji wniosek o przyznanie wynagrodzenia należało uznać za nieuzasadniony.

W tym względzie należy dodatkowo podkreślić, że ustawodawca nie przewidział odrębnej podstawy prawnej do przyznania wynagrodzenia z tytułu udziału w postępowaniu w przedmiocie przyznania prawna pomocy. W szczególności należy podkreślić, że katalog czynności adwokata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, za które przysługuje wynagrodzenie, został określony w § 21 ust. 1 pkt 1) i 2) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 18), nie obejmuje czynności prawnej polegającej na sporządzeniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Na marginesie wskazać również należy, że wniesiony przez pełnomocnika sprzeciw nie zmienił sytuacji skarżącego, gdyż postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 roku Sąd utrzymał w mocy postanowienie, którym umarzono postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu wniesienia sprzeciwu, mimo zachowania należytej staranności przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, co skutkuje oddaleniem wniosku pełnomocnika, czyli odmową przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy.

Wobec powyższego na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.

/-/ R. Talaga