III SA/Kr 240/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-04-21	
Data wpływu	2015-02-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Dorota Dąbek /przewodniczący/
Janusz Bociąga
Wojciech Jakimowicz /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2013 nr 0 poz 182; Art. 104 ust. 4 w zw. z art. 98; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity
Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; Art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a i c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Dąbek Sędziowie WSA Janusz Bociąga WSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Protokolant st. ref. Justyna Owczarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia i zobowiązania do jego zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt: [...] w wyniku rozpatrzenia odwołania A. K. od decyzji Burmistrza z dnia [...] 2014 r., znak: [...] ustalającej, że świadczenie pobrane przez A. K. w wysokości 9770 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązującym go do zwrotu tego świadczenia w terminie do dnia 13 grudnia 2015 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 29 lipca 2010 r. A. K. wystąpił do Kierownika MGOPS z prośbą o pomoc finansową w wysokości 20 000 zł na remont budynku mieszkalnego położonego w miejscowości M w związku ze szkodami spowodowanymi nadmiernymi opadami deszczu.

Decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...] Burmistrz przyznał świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego w wysokości 18 770 zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego, położonego w miejscowości M, w którym powstały zniszczenia w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, jakie miały miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Jednocześnie w decyzji poinformowano o konieczności dostarczenia w ustalonych decyzją terminach faktur i rachunków potwierdzających dokonanie wydatków na cel określony w/w decyzją.

W dniu 27 września 2010 r. oraz w dniu 15 listopada 2010 r. A. K. przedstawił faktury VAT i rachunki na łączną kwotę 19 355,97 zł, w tym faktura VAT nr [...] z dnia 17 września 2010 r. na kwotę 2 520 zł została uznana jako "podrobiony dokument".

Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt: [...] Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Karny uznał A. K. winnego zarzucanego mu czynu, tj. posługiwania się jako autentycznym uprzednio podrobionym dokumentem w postaci faktury VAT na kwotę 2520 zł. Równocześnie Sąd w punkcie III wyroku zobowiązał A. K. do naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem przez zapłatę na rzecz MGOPS kwoty 9770 zł w terminie 1 roku i sześciu miesięcy od uprawomocnienia się wyroku.

Biorąc pod uwagę przywołane wyżej okoliczności sprawy Kierownik MGOPS decyzją z dnia [...] 2014 r., znak: [...] zmienił własną decyzję nr [...] z dnia [...] 2010 r. w ten sposób, że w punkcie 1 przyznał świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego w wysokości 9000 zł.

Decyzją z dnia [...] 2014 r. organ pierwszej instancji ustalił, że świadczenie pobrane przez A. K. w wysokości 9770 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązał go do zwrotu tego świadczenia, w terminie do dnia 13 grudnia 2015 r.

Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. K., w którym podniósł, że od decyzji przyznającej mu zasiłek, tj. od dnia 3 września 2010 r. upłynął już okres 3 lat i zdaniem skarżącego "zarzutu tego nie musi specjalnie uzasadniać". Ponadto skarżący podniósł, że w niniejszej sprawie organy nie powinny kierować się wyrokiem sądu karnego, a jego zdaniem kwota przypisana mu do zwrotu jest kwotą zbyt wysoką, ponieważ "podrobiona faktura opiewała jedynie na kwotę 2520 zł".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych w rozpatrywanym zakresie są przepisy ustawy o pomocy społecznej, a ściślej art. 40 ust. 2 i 3 ustawy. Mając na względzie materiał dowodowy - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego- odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Kolegium podało, że jak wynika z ustalonego stanu faktycznego skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział Karny, którym został zobowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem przez zapłatę na rzecz GOPS kwoty 9770 zł. Dodatkowo organ I instancji decyzją ostateczną uchylił decyzję własną o przyznaniu zasiłku celowego redukując jego kwotę do 9000 zł. W tej sytuacji pozostała kwota, tj. 9770 zł stała się kwotą świadczenia nienależnie pobranego.

Kolegium podniosło, że kwota 9770 zł stanowi świadczenie

nienależnie pobrane, albowiem po pierwsze decyzja przyznająca świadczenie z pomocy społecznej z dnia 3 września 2010 r. została zmieniona i w wyniku tej zmiany kwota przyznanego świadczenia została zredukowana do kwoty 9000 zł. Każda zatem kwota pobrana przez skarżącego powyżej 9000 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. Po drugie zgodnie z orzeczeniem Sądu Rejonowego Wydział Karny sygn. akt [...] z dnia 6 czerwca 20104 r. skarżący został zobowiązany do zwrotu na rzecz GOPS kwoty 9770 zł w terminie 1 roku i 6 miesięcy.

Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego upływu ponad 3-letniego okresu od daty wydania decyzji o przyznaniu świadczenia, Kolegium wyjaśniło, że termin ten określony w art. 104 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej dotyczy decyzji, która ustala świadczenie za nienależnie pobrane. A zatem termin ten należy liczyć od dnia, w którym decyzja organu pierwszej instancji z dnia 3 grudnia 2014 r. stanie się ostateczna. Skarżący zatem błędnie interpretuje 3-letni okres przedawnienia należności.

Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt: [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie A. K. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 163 k.p.a. w związku z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 107 § 3 k.p.a. "dające podstawę do wznowienia postępowania". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasadzenia na jego rzecz kosztów postępowania (zwolniony z ustawy!).

Skarżący podniósł, że art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej wymaga, aby najpierw uznać świadczenie pobrane za świadczenie nienależne, a dopiero następnie zmienić decyzję o przyznaniu świadczenia zgodnie z art. 163 ustawy. W tym trybie została zmieniona decyzja MGOPS z dnia [...] 2014 r., chociaż przed jej wydaniem nie stwierdzono, że świadczenie w kwocie 9770 zł jest świadczeniem nienależnym. Organ pierwszej instancji uczynił to dopiero decyzją z dnia [...] 2014 r.

Skarżący wskazał, że wystąpił do SKO o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika MGOPS z dnia [...] 2014 r., znak: [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.

Wskazano, że art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej niezależnie od dochodu, który może nie podlegać zwrotowi. Art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stwierdza, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.

Z kolei zgodnie z art. 98 tejże ustawy świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny. Art. 104 ust. 4 stosuje się odpowiednio.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, zgodnie z którą sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Kontrola działalności organów administracyjnych sprawowana jest przez Sąd pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Ze względu na powyższą zasadę kontroli oraz treść art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 stycznia 2015 r., sygn. akt: [...] w przedmiocie ustalenia, że świadczenie pobrane przez A. K. w wysokości 9770 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym i zobowiązania go do zwrotu tego świadczenia w terminie do dnia 13 grudnia 2015 r.

Sąd w procesie kontroli bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem wyżej wskazanych kryteriów Sąd stwierdził w postępowaniu organów naruszenia prawa w stopniu skutkującym uchyleniem zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2013 r., poz. 182). Zgodnie z art. 6 pkt 16 tej ustawy, świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub w okolicznościach niepowiadomienia o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Zgodnie z art. 98 ustawy o pomocy społecznej świadczenia nienależnie pobrane podlegają zwrotowi od osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, niezależnie od dochodu rodziny, przy czym art. 104 ust. 4 ww. ustawy stosuje się odpowiednio. Wysokość należności podlegającej zwrotowi oraz termin zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3). Ustalenie wysokości i terminu zwrotu należności powinno poprzedzać postępowanie wyjaśniające aktualną sytuację osoby i rodziny, którym świadczenie zostało przyznane.

Decyzja w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, ustalająca wysokość tych należności oraz termin ich zwrotu, musi być poprzedzona decyzją administracyjną uchylająca lub zmieniającą decyzję, mocą której przyznane zostało osobie świadczenie, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 106 ust. 5 komentowanej ustawy. Organy nie powinny uruchamiać kolejnego postępowania dopóki wcześniej wydana decyzja nie będzie decyzją ostateczną.

Niewątpliwie decyzja wydana z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2010 r., znak: [...] przyznająca skarżącemu świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego w wysokości 18 770 zł została zmieniona ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2014 r., sygn. akt: [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2014 r., znak: [...] w ten sposób, że w miejsce dotychczasowego świadczenia przyznano skarżącemu świadczenie pieniężne w postaci zasiłku celowego w wysokości 9000 zł. Decyzja ostateczna zmieniającą decyzję, mocą której przyznane zostało osobie świadczenie, w oparciu o przesłanki wynikające z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzedziła zatem zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzję w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń, ustalającą wysokość tych należności oraz termin ich zwrotu.

Stosownie do treści art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia w całości lub w części winno być poprzedzone oceną sytuacji zobowiązanego dokonaną na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego.

Jednoznaczne brzmienie wskazanego wyżej przepisu art. 98 ustawy o pomocy społecznej, jak też ugruntowane w tym zakresie orzecznictwo sądowe nie pozostawia wątpliwości, że jego wykładni nie można dokonywać w oderwaniu od art. 104 ust. 4 tego aktu, do którego stosowania pierwszy z powołanych przepisów wprost odsyła. Oznacza to zatem, że w toku rozpoznawania sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, organ obowiązany jest do jednoczesnego zbadania, czy nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego "rozpoznając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w której co do zasady postępowanie wszczynane jest z urzędu organ w toku postępowania obowiązany jest stosownie do art. 104 ust. 4 – zbadać, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Wymagać to będzie ustalenia w ramach tego samego postępowania, czy zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej do zwrotu. Wobec ustawowego wymogu złożenia wniosku, jeśli wniosek taki nie zostanie złożony przez pracownika socjalnego organ winien pouczyć stronę o takiej możliwości. Wynika to nie tylko z omawianego przepisu, lecz także z zasady informacji, o której stanowi przepis art. 9 K.p.a. Nakłada on na organy administracji państwowej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania, a także z art. 10 § 1 k.p.a. przewidującego zapewnienie stronom czynnego udziału. Organ prowadzący postępowanie na podstawie art. 98 ustawy o pomocy społecznej ma więc obowiązek pouczyć stronę o możliwości złożenia wniosku, a następnie wniosek taki rozpoznać. (...) Naruszenie przez organ zasad wyrażonych w art. 9 i 10 k.p.a. i pozbawienie strony możliwości skorzystania z jej uprawnień, jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy prowadzi do uchylenia decyzji" (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2008 r., I OSK 1894/07; zob. też: wyroki NSA: z dnia 30 października 2008 r., I OSK 1863/07; z dnia 15 stycznia 2008 r., I OSK 517/07, Lex 501065; z dnia 18 marca 2011 r., I OSK 2065/10). Należy zatem przyjąć, że w sytuacji, gdy organ rozpatruje sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w której co do zasady postępowanie wszczynane jest z urzędu, to z mocy odesłania zawartego w art. 98 ust. 2 tej ustawy, w toku postępowania jest obowiązany stosownie do art. 104 ust. 4 zbadać, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu. Kwestia natomiast ewentualnego umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia należy do dalszego etapu postępowania, rozważana może być bowiem dopiero w postępowaniu egzekucyjnym, o ile takowe zostanie wszczęte.

Z powyższego wynika, że wydanie decyzji orzekającej o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia powinno poprzedzić postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego pracownik socjalny powinien dokonać analizy aktualnej sytuacji materialnej, życiowej i rodzinnej osoby zobowiązanej do zwrotu świadczenia oraz rozważyć możliwość wystąpienia ze stosownym wnioskiem, o jakim mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

Tymczasem z akt administracyjnych sprawy, jak i z treści decyzji organów obydwu instancji wynika, że organy nie rozważały możliwość wystąpienia z wnioskiem, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Z akt sprawy nie wynika zwłaszcza, aby organy pouczyły skarżącego o możliwości wystąpienia przez z wnioskiem o odstąpienie od żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w świetle art. 104 ust. 4 ustawy. Jeżeli zatem organy administracji nie rozważyły kwestii zastosowania regulacji art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej przy okazji orzekania na gruncie art. 98 ustawy o obowiązku zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, to naruszyły powyższe przepisy w ramach ustalania podstawy materialnoprawnej decyzji oraz art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w ramach podstaw proceduralnych. Nie zbadały, bowiem kwestii wystąpienia tych okoliczności faktycznych, które wpływałyby na zastosowanie konsekwencji normatywnych określonych w art. 104 ust. 4 ustawy. Tym samym także, nie mogły tych okoliczności faktycznych wszechstronnie ocenić. Należy podkreślić, że kwestia wyegzekwowania wyroku Sądu Rejonowego Zamiejscowy Wydział Karny z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt: [...] stanowi odrębną sprawę i nie ma wpływu na zaprezentowaną w realiach niniejszej sprawy wykładnię art. 98 w związku z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.

W konsekwencji należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, a uchybienia to miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały treść decyzji obydwu instancji, które na tym etapie postępowania były przedwczesne.

Zgodnie z treścią art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W przedmiotowej sprawie należy stwierdzić, że wskazane wyżej uchybienia dotyczą decyzji organów obydwu instancji i nie mogą być konwalidowane w postępowaniu przed organem drugiej instancji, gdyż działanie takie naruszałoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W związku z tym uchylenie decyzji organów obydwu instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.

Przy ponownym prowadzeniu postępowania organy uwzględnią oceny prawne i wskazania wyżej wyrażone zgodnie z dyspozycją art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W szczególności należy ustalić, czy w odniesieniu do strony prowadzonego postępowania można twierdzić o występowaniu przypadku szczególnego, przejawiającego się zwłaszcza tym, że żądanie zwrotu świadczeń stanowiłoby dla niej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy. Przy ocenie powyższego trzeba mieć przy tym na uwadze, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości - art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W orzecznictwie tym podkreśla się, że celem art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest ochrona osoby zobowiązanej do zwrotu pobranych świadczeń, co wiąże się z kolei z określoną w art. 100 ust. 1 zasadą kierowania się w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej dobrem korzystających z niej osób.

W tym stanie rzeczy - mając na uwadze treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się niniejszego wyroku.