I OSK 1937/25 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-01-30	
Data wpływu	2025-12-15	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Odrzucenie skargi	
Sygn. powiązane	II SA/Łd 614/25	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżone postanowienie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 1557; art. 3 pkt 17; Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 1045; art. 2 pkt 1, art. 96 pkt 8, art. 155 ust. 7; Ustawa z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 49 § 1 i art. 53 § 1 i art. 54 § 1, art. 58 § 1 pkt 6; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 614/25 odrzucającym skargę R.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 lipca 2025 r. znak: KO.441.47.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.	
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 lipca 2025 r. R.W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem systemu e-Doręczenia skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 lipca 2025 r., znak: KO.441.47.2025 w przedmiocie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia rodzinnego w formie zasiłku pielęgnacyjnego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że została wniesiona w trybie ustawy o doręczeniach elektronicznych, a nie w sposób przewidziany w ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 614/25, odrzucił skargę, w uzasadnieniu wyjaśniając, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednak konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych. Sąd podkreślił, że przede wszystkim wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści ww. art. 54 § 1a p.p.s.a. WSA podkreślił, że w chwili obecnej jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest wniesienie jej za pośrednictwem platformy ePUAP. Takie stanowisko dominuje aktualnie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Sąd zaznaczył przy tym, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie dotyczące sposobów wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Natomiast skarga na decyzję została wniesiona za pośrednictwem usługi doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia), zatem za pośrednictwem innego niż ePUAP kanału informacji elektronicznej.

Skoro zatem wniesienie przedmiotowej skargi nastąpiło za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP), Sąd stwierdził, że w świetle wymogów z art. 54 § 1a zdanie pierwsze p.p.s.a., brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wniósł skargę do sądu administracyjnego.

Pismem z dnia 14 września 2025 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł sporządzone osobiście pismo zatytułowane "Wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia wznowienie postępowania – II SA/Łd 614/25", potraktowane zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w Łodzi z dnia 15 września 2025 r. jako skarga kasacyjna od ww. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 28 sierpnia 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 614/25, odrzucił skargę kasacyjną wskazując, że nie spełnia ona wymogu w postaci zachowania tzw. "przymusu adwokacko-radcowskiego" określonego w art. 175 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), albowiem nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą prawnym. Skarżący zaś nie wykazał, aby legitymował się uprawnieniami zawodowymi, które umożliwiają samodzielne jej sporządzenie.

Jednocześnie Sąd zauważył, że skarżący, wobec przyznania mu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jest obecnie reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem.

Od postanowienia WSA z dnia 28 sierpnia 2025 r. o odrzuceniu skargi, skarżący, reprezentowany przez adwokata z urzędu, w dniu 12 listopada 2025 r. wniósł skargę kasacyjną. Pełnomocnik – uzasadniając fakt dochowania terminu na wniesienie przedmiotowej skargi, w związku z wystąpieniem sytuacji uregulowanej w art. 177 § 3 p.p.s.a. – oświadczył, że zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu, zostało mu doręczone w dniu 28 października 2025 r.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie. Na podstawie art. 179a p.p.s.a., wniesiono o uwzględnienie niniejszej skargi kasacyjnej w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w trybie autokontroli, bez przesyłania akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Wniesiono też o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powiększonej zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, o należny podatek od towarów i usług. Jednocześnie, czyniąc zadość § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, oświadczono, że wyżej wskazane koszty nie zostały dotychczas uiszczone ani w całości, ani w części.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w związku z art. 45 Konstytucji RP, przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne, a tym samym zachodzą okoliczności uzasadniające jej odrzucenie, w sytuacji, gdy wadliwy sposób doręczenia skargi, tj. na adres do doręczeń elektronicznych Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, nie stanowi samoistnej przesłanki do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez niezawisły sąd, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów wskazuje, że skarżący skutecznie wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 9 lipca 2025 r. i nie wystąpiła żadna okoliczność niedopuszczalności wniesienia skargi,

2. art. 49 § 1 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie, tj. brak wezwania skarżącego w terminie 7 dni do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez ponowne złożenie skargi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego e-PUAP, w sytuacji, gdy zostały spełnione warunki do uznania, że pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych,

3. art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy przepis niniejszy stanowi o obowiązku stosowania przez Sądy od dnia 1 października 2029 r. przepisów ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej, podczas gdy w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma procedura odbierania korespondencji od stron postępowania.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wyraził pogląd, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Wskazano, że tożsamy pogląd przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 17 września 2025r., sygn. akt I FSK1176/25.

Podniesiono, że w piśmiennictwie prezentowane jest stanowisko, iż wniesienie pisma (w tym również skargi) w formie dokumentu elektronicznego z pominięciem elektronicznej skrzynki podawczej sądu lub organu administracyjnego powinno spotkać się ze stosowną reakcją sprowadzającą się do poinformowania podmiotu, wnoszącego pismo o wadliwości takiego działania i o konieczności wniesienia pisma (w tym również skargi) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej sądu lub organu administracyjnego.

Wskazano, że art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na e-PUAP. Zdaniem skarżącego kasacyjnie przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia, że skrzynką taką jest wyłącznie e-PUAP nie znajduje oparcia w treści tego przepisu, a także w innych przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślono, że wniesiona przez skarżącego skarga, spełniała wymogi z art. 46 § 2a p.p.s.a., tj. zawierała adres elektroniczny oraz została podpisana przez stronę podpisem zaufanym.

Skarżący podkreślił, że skarga wniesiona przez niego w ten sposób została przyjęta przez organ odwoławczy. Wyrazem tego jest fakt, że w dniu 11 sierpnia 2025 r., SKO sporządziło odpowiedź na skargę, w której domagało się jej odrzucenia, a następnie doszło do przekazania Sądowi I instancji odpowiedzi na skargę wraz z pozostałymi dokumentami w sprawie, przez organ odwoławczy. Podkreślono, że na którymkolwiek z wyżej wspomnianych etapów, zarówno organ, jak i Sąd I instancji, nie wdrożył względem skarżącego jakiegokolwiek trybu naprawczego, co wskazuje na naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a.

Dla skarżącego istotna jest również okoliczność, że organ za pośrednictwem którego skarga powinna zostać złożona, potwierdził wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny.

W ocenie skarżącego przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. prowadzi do pozbawienia go prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).

Jak wynika z akt sprawy (k- 86), w wykonaniu zarządzenia sędziego WSA z dnia 5 listopada 2025 r., wezwano pełnomocnika z urzędu ustanowionego dla skarżącego, do wypowiedzenia się – w terminie 7 dni od doręczenia wezwania – czy strona podtrzymuje wniosek zawarty w piśmie z dnia 18 września 2025 r. zatytułowany "Wniosek o stwierdzenie wadliwego doręczenia decyzji organu" stanowiącym załącznik do pisma skarżącego z dnia 18 września 2025 r. wniesionego za pośrednictwem e-PUAP, pod rygorem uznania, że strona go podtrzymuje. W odpowiedzi na wezwanie Sądu (k-104), adwokat z urzędu skarżącego oświadczył że po konsultacji ze skarżącym, cofa wniosek z dnia 18 września 2025 r. zatytułowany "Wniosek o stwierdzenie wadliwego doręczenia decyzji organu" oraz wniósł o nadanie biegu skardze kasacyjnej wniesionej do biura podawczego Sądu w dniu 12 listopada 2025 r.

Przy piśmie z dnia 12 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu skargę kasacyjną wraz z aktami sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Odnosząc się do wniosku strony o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie należy podkreślić, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Ponieważ zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi tego rodzaju postanowienie, a Sąd nie jest związany w tym zakresie wnioskiem strony, uwzględniając zasadę szybkiego i sprawnego przeprowadzenia postępowania (art. 7 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym.

W niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie twierdzi, że pogląd, iż wniesienie skargi do sądu administracyjnego z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

Należy zauważyć, że w orzecznictwie zaprezentowano dwa skrajne poglądy na ww. zagadnienie.

W pierwszym z nich (postanowienia NSA m. in. z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt I FSK 786/25 oraz z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II FSK 672/25) sądy administracyjne uznały, że skargi wniesione za pomocą systemu e-Doręczenia należy odrzucać. W postanowieniach tych bowiem powoływano się na brzmienie art. 155 ust. 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm. – dalej "ustawa o doręczeniach"). Zgodnie z jego treścią "Sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r.". Wtedy bowiem w życie ma wejść nowy art. 65a p.p.s.a., z którego wynika, że sądowe doręczenia będą możliwe na wskazany adres do doręczeń elektronicznych lub adres "powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono pismo". Do tego czasu jednak skarga do sądu administracyjnego powinna być nadal wnoszona za pośrednictwem systemu ePUAP, a skorzystanie z innego kanału komunikacji elektronicznej jest nieskuteczne.

W drugim z poglądów (postanowienia NSA m. in. z dnia 17 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1176/25 oraz z dnia 24 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1395/25), przyjęto, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego. Pogląd ten został zaaprobowany w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia NSA z dnia 27 października 2025 r., sygn. akt II FSK 1230/25; z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt I OSK 1516/25).

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę podziela drugi ze wskazanych wyżej poglądów, zatem stwierdza, że zasadnie we wniesionej skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania przez Sąd I instancji tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zasadnie także zarzucono, że przyjęta przez Sąd I instancji wykładnia tego przepisu, prowadzi do pozbawienia skarżącego prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, co narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w pkt 1 – 5a wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Przepis ten nawiązuje do przesłanek dopuszczalności zaskarżenia w węższym znaczeniu (sensu stricto) i w tym węższym znaczeniu przez "dopuszczalność skargi" należy rozumieć zarówno jej przesłanki przedmiotowe, tzn. określenie, od jakiego rodzaju form działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga, jak i dopuszczalność skargi w zakresie podmiotowym, tzn. określenie, jakim podmiotom przysługuje legitymacja do jej wniesienia.

Warunkami sensu stricto skutecznego złożenia skargi są więc:

1) złożenie skargi od aktu lub czynności (bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania) objętych zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i art. 5 p.p.s.a.,

2) wniesienie skargi po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 powołanej wyżej ustawy),

3) wniesienie skargi przez podmiot, któremu – zgodnie z art. 50 § 1 lub 2 ustawy przysługuje legitymacja do jej wniesienia.

Przesłanki te mają charakter merytoryczny i wyznaczają przedmiotowy zakres postępowania sądowoadministracyjnego oraz legitymację do jego uruchomienia. Określają od jakiej formy działalności organów administracji publicznej przysługuje skarga oraz komu ona przysługuje. W każdym przypadku stwierdzenia braku którejś z przesłanek dopuszczalności zaskarżenia sensu stricto sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić.

W orzecznictwie przyjmuje się, że "niedopuszczalność skargi z innych przyczyn" wystąpi w szczególności, gdy skarga zostanie wniesiona na akt administracyjny, który nie został skutecznie doręczony stronom lub gdy została wniesiona przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego (m.in. postanowienie NSA z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20 oraz z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09). Niedopuszczalne w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest jej złożenie przez podmiot do tego nieuprawniony, np. jeżeli ten sam podmiot – gmina (jej organ) – raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz – gdy uzna, że jest to dla niego korzystne – jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia (m.in. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09).

Na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu, jeżeli została wniesiona na decyzję wydaną przez organ I instancji, w sytuacji, w której strona nie wyczerpała środków zaskarżenia, gdy organizacja społeczna wniosła skargę w sprawie dotyczącej interesu prawnego innej osoby, mimo że nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, została wniesiona przez osobę niemogącą być pełnomocnikiem albo niemającą pełnomocnictwa, wniosła ją osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym wypadku (na konkretny akt lub czynność) legitymacji skargowej.

Odmienny charakter mają przesłanki formalne, których niedochowanie skutkuje odrzuceniem skargi. Należą do nich przesłanki wymienione w art. 58 § 1 pkt 2 – 5 oraz w art. 220 § 3 p.p.s.a., to jest: wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), objęcie skargą sprawy pomiędzy tymi samymi stronami sprawy, która jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4), jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5), a także wniesienie skargi, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis – podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 tej ustawy).

Naczelny Sąd Administracyjny pragnie podkreślić, że do przesłanek merytorycznych, których brak skutkuje odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. nie należy natomiast przewidziany w art. 54 § 1 p.p.s.a. tryb wniesienia skargi do sądu administracyjnego "za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi" oraz wynikający z § 1a tego przepisu wymóg wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego "do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Zachowanie trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego zaliczane bowiem jest w literaturze przedmiotu do wymagań formalnych (tak m.in. B. Adamiak, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2011, s. 436-438).

Za zaliczeniem trybu wnoszenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego do wymagań formalnych przemawia treść art. 53 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że termin, o którym mowa w § 1 i 2, uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego. Zgodnie z wymienionym przepisem sąd niezwłocznie przesyła wówczas skargę odpowiednio do organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie, wydał akt lub podjął czynność, która jest przedmiotem skargi.

Wbrew zatem temu co przyjął w niniejszej sprawie Sąd I instancji, o niedopuszczalności skargi z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., nie mogło przesądzać to, że skarga w formie elektronicznej została złożona przez stronę skarżącą na inny niż e-PUAP kanał informacji elektronicznej, tj. za pośrednictwem systemu e-Doręczeń, bowiem skarga została podpisana przez skarżącego za pomocą kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Tym samym spełniała wymóg przewidziany w art. 46 § 2a p.p.s.a., zgodnie z którym "w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym".

Na marginesie zauważyć należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi. Funkcjonuje bowiem ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Równoległe funkcjonowanie tych systemów dodatkowo komplikuje sytuację, tym bardziej, że w procedurze sądowoadministracyjnej skargę wnosi się do sądu, ale jak wiadomo za pośrednictwem organu. Nie można też nie zauważyć, że e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej.

W tym miejscu należy dodatkowo zwrócić uwagę na art. 147 ust. 2 ustawy o doręczeniach. Przepis ten stanowi, że "Doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r." Inaczej mówiąc, do końca 2025r. doręczenia pism lub skarg za pomocą systemu ePUAP i za pomocą systemu e-Doręczenia powinny być traktowane równoważnie.

Przypomnieć także w tym miejscu wypada, że to sam ustawodawca zachęcał do elektronizacji kontaktów z organami administracji publicznej, promując system e-Doręczenia. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa jest więc taka sytuacja, w której uznaje się, że e-Doręczenia tak wszechobecne na etapie przedsądowym, dyskwalifikują skuteczność skargi wnoszonej do sądu, a strona akurat na tym etapie postępowania byłaby bezwzględnie zobowiązana do korzystania z systemu ePUAP (albo do skorzystania z tradycyjnej formy papierowej). Zaznaczyć również należy, że rygor odrzucenia skargi (z uwagi na niedochowanie konkretnego trybu elektronicznego) musi przewidzieć jednoznacznie ustawodawca. Strona musi być bowiem świadoma swoich obowiązków i sankcji za ich niedopełnienie. Natomiast rygor odrzucenia z uwagi na brak zachowania trybu ze względu na wykorzystanie systemu e-Doręczenia, nie wynika obecnie z żadnej ustawy ani z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani z poszczególnych ustaw dotyczących elektronizacji doręczeń.

Mając więc powyższe na uwadze należy stwierdzić, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga jest podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Odmienna wykładnia art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., naruszałaby przyjętą w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadę prawa do sądu.

Wbrew zatem temu co przyjął Sąd I instancji, sposób wniesienia skargi w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu e-Doręczenia nie mógł prowadzić do jej odrzucenia, jako niedopuszczalnej w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na mocy art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ponieważ stosownie do art. 209 p.p.s.a., wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 tej ustawy) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie.