Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, Protokolant starszy inspektor sądowy Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi J.M. o wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2024 r., sygn. akt III FSK 845/22 oddalającym skargę kasacyjną J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1470/21 w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 1 września 2021 r., nr 2201-IEW-1.4120.51.2021/KB 2201.IEW-1.4123.64.2021/KB w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego, 2) zasądza od J.M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

1. Wyrokiem z 21.05.2024 r., sygn. III FSK 845/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. M. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 5.04.2022 r., sygn. I SA/Gd 1470/21, w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 1.09.2021 r., nr 2201-IEW-1.4120.51.2021/KB 2201.IEW-1.4123.64.2021/KB, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

2. Skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata) wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21.05.2024 r. Skargę oparł na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) z uwagi na to, że skarżący nie był należycie reprezentowany, gdyż:

a) adwokat reprezentujący skarżącego K. K. (dalej: adwokat) w postępowaniu podatkowym przed organem nie mógł należcie wykonywać obowiązków adwokackich, w tym reprezentować swojego mocodawcy, ponieważ 5.04.2021 r. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego [...] w [...] II Wydział Kamy w sprawie o sygn. [...] za przestępstwo wskazane w art. 191 § 2 ustawy z 6.06.1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2025 r. poz. 383 ze zm.) na karę grzywny, a po rozpoznaniu apelacji zapadł prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w [...] z 27.03.2023 r. w sprawie o sygn. [...], który utrzymał w mocy praktycznie w całości wyrok Sądu pierwszej instancji, z tym że podwyższył stawkę dzienną grzywny; dodatkowo adwokat ten został skazany w innym postępowaniu karnym za przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 w zbiegu z art. 61 § 1 z art. 6 § 2 w związku z art. 7 § 1 ustawy z 10.09.1999 r. - Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2025 r. poz. 633) wyrokiem z 27.12.2023 r. przez Sąd Rejonowy [...] (sygn. [...]), który uprawomocnił się po rozpatrzeniu apelacji przez Sąd Okręgowy w [...] 24.05.2024 r. w sprawie oznaczonej sygn. [...] (wyrok I instancji został utrzymany w mocy); powyższe okoliczności nie były znane skarżącemu na etapie trwania postępowania zarówno przed organem oraz przed Sądami, gdyż adwokat nie poinformował swojego mocodawcy o danych postępowaniach oraz zapadłych wyrokach, zaś okoliczność ta jest podstawą utraty zaufania skarżącego do adwokata i podejmowanych przez niego działań w postępowaniu, a wyroki te świadczą zdaniem skarżącego o braku dania rękojmi wykonania przez adwokata w sposób należyty swoich czynności jako pełnomocnik administracyjnym, zwłaszcza że osoba skazana w postępowaniu za przestępstwo umyślne nie powinna w ogóle być dopuszczona do wykonywania zawodu adwokata;

b) w trakcie zapoznania się przez skarżącego z aktami postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w [...], tj. 24.06.2025 r., skarżący powziął informację z treści złożonych w tym postępowaniu zeznań świadków, że adwokat skarżącego kierował całym procederem wystawiania nierzetelnych faktur w różnych spółkach i obsadzał w nich osoby, które miały pełnić rolę tzw. "słupów" i to w całym okresie, w którym było prowadzone niniejsze postępowanie, co miało na jego bieg duży wpływ, gdyż adwokat pełnił funkcję pełnomocnika skarżącego przez całe postępowanie administracyjne zarówno przed organami obydwu instancji oraz Sądami, a w związku z tym podejmował działania w sprawie wyłącznie korzystne dla siebie nie w interesie skarżącego (w tym przedstawiał dowody, które obciążały skarżącego), gdyż to on kierował w okresie objętym skarżonymi decyzjami działaniami spółki M. sp. z o.o. nieformalnie, nie zważając na to, iż takie działania nie w interesie klienta, co również w kontekście skazania adwokata w postępowaniach karnych doprowadziło do całkowitej utraty zaufania skarżącego w zakresie prowadzonych przez adwokata postępowań w tym do braku dania rękojmi należytego wykonywania jego obowiązków adwokackich.

Z uwagi na powyższe skarżący wnosi o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

a) zawiadomienia o terminie końcowego zaznajomienia z aktami sprawy o sygn. [...] w Prokuraturze Okręgowej w [...], wyznaczonym na dzień 24.06.2025 r.;

b) wyroku SR [...] w [...] z 5.04.2021 r., [...];

c) wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 27.03.2023 r., [...];

d) wyroku SR [...] w [...] z 27.12.2023 r., [...];

e) wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 24.05.2024 r., [...];

f) protokołu przesłuchania świadka W. D. z 19.08.2024 r.;

g) protokołu przesłuchania świadka A. N. z 3.10.2024 r.;

h) protokołu przesłuchania świadka D. J. z 14.11.2024 r.;

i) postanowienia o przedstawieniu zarzutów adwokatowi z 19.02.2025 r.;

j) obwieszczeniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] organ egzekucyjny z 14.07.2025 r. o terminie opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości,

- celem wykazania następujących faktów: prawomocnego skazania adwokata wyrokami sądów karnych; podstaw do wznowienia niniejszego postępowania z uwagi na nienależytą reprezentację skarżącego w niniejszym postępowaniu oraz przed organami podatkowymi; przedstawienia znacznych zarzutów adwokatowi w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w [...], w którym podejrzanym jest również skarżący; obcinających zeznań złożonych przez innych podejrzanych w zakresie działalności adwokata, które z pewnością nie mogły dać rękojmi należnego wykonywania przez niego obowiązków jako pełnomocnika skarżącego w postępowaniu podatkowym; prowadzenia faktycznej egzekucji z majątku skarżącego na skutek wydanej decyzji w niniejszej sprawie; istnienia faktycznych podstaw do wstrzymania wykonalności decyzji Dyrektora IAS w Gdańsku z 1.09.2021 r.

Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. wskazał, że o okoliczności, iż był nienależycie reprezentowany przez pełnomocnika (zarówno przed organami jak i Sądem) dowiedział się 24.06.2025 r. podczas udostępnienie mu przez Prokuraturę Okręgową w [...] akt postępowania, w których znajduje się karta karna adwokata, jak również wyroki skazujące, a także zeznania świadków, które wskazują jednoznacznie na wieloletnie, bezprawne działania adwokata - w tym również w okresie, w którym pełnił rolę pełnomocnika skarżącego w niniejszym postępowaniu.

Powołując się na ww. zarzuty, wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku NSA z 21.05.2024 r. o sygn. III FSK 845/22 oraz wyroku WSA w Gdańsku z 5.04.2022 r., I SA/Gd 1470/21 i przekazanie sprawy organowi drugiej instancji do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na niewłaściwą reprezentację skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym a wcześniej podatkowym.

3. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego Dyrektor IAS w Gdańsku wniósł o jej oddalenie, zaś na rozprawie 1.04.2026 r. sformułował także wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

4.1. Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem NSA z 21.05.2024 r., III FSK 845/22, nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu (art. 282 § 2 p.p.s.a.).

4.2. Na wstępie należy wyjaśnić, że postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego składa się z dwóch etapów, co wyraźnie wynika z art. 280 § 1 p.p.s.a. Etap pierwszy dotyczy badania na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (art. 279 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie, spełnione zostały przesłanki z art. 279 p.p.s.a., gdyż skarżący oznaczył zaskarżone orzeczenie i wskazał podstawy wznowienia, a także podał okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Złożył także stosowne żądanie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia.

Przechodząc do merytorycznej oceny powołanej w skardze podstawy wznowienia, wyjaśnić na wstępie trzeba, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Argumentacja zawarta w skardze o wznowienie wskazuje, że skarżący powołuje się na jedną z podstaw wznowienia z powodu nieważności, wymienionych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skargę o wznowienie postępowania sformułowano mianowicie w oparciu o podstawę określoną w art. 271 pkt 2 p.p.s.a., według którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności między innymi w sytuacji, jeżeli strona nie była należycie reprezentowana.

Żeby doszło do wznowienia postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. muszą zostać spełnione trzy przesłanki:

- w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania,

- strona została pozbawiona możności działania bez własnej winy oraz

- bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa.

Jednocześnie konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem przepisów postępowania, a pozbawieniem strony możliwości działania. Przesłanki te należy rozumieć jako niemożność obrony przez stronę swoich praw na skutek naruszenia prawa powodującego niemożność podejmowania przez stronę czynności procesowych. Pozbawienie strony możliwości działania musi być przy tym skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie.

Ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpienia mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego.

W rozpatrywanym przypadku nie można mówić o wystąpieniu powołanej w skardze przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania sądowego z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Wskazywane podstawy skargi o wznowienie postępowania dotyczące utraty zaufania do ustanowionego przez stronę pełnomocnika adw. K. K. i domniemanej nienależytej reprezentacji skarżącego w związku z zapadłymi przeciwko K. K. wyrokami w sprawach karnych skarbowych, a także niedawania przez adw. K. K. jako pełnomocnika rękojmi rzetelnego prowadzeniu sprawy, stanowią kwestie nie mające wpływu na przebieg postępowania w zakresie prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. W jakimkolwiek miejscu w aktach sprawy skarżący nie zawarł również informacji o ewentualnym zawieszeniu wykonywania zawodu adwokata przez K. K. lub skreśleniu go z listy adwokatów.

Ponadto wypada zwrócić uwagę, że w sprawie zakończonej wyrokiem NSA z 21.05.2024 r., III FSK 845/22, o której wznowienie wnosi, skarżący najpierw był wprawdzie reprezentowany przez adw. K. K., który 20.05.2022 r. sporządził skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku z 5.04.2022 r., I SA/Gd 1470/21 (data wniesienia skargi kasacyjnej: 26.05.2022 r.). Jednakże już 29.03.2023 r. do sprawy przystąpił drugi pełnomocnik, tj. adw. W. Z., który powołując się na pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego 28.02.2023 r., poparł skargę kasacyjną, a także w dwóch pismach (z 23.06.2023 r. oraz z 8.05.2024 r.) przedstawił uzupełniającą argumentację na jej poparcie. Adwokat W. Z. jako pełnomocnik skarżącego był także obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 16.05.2024 r., na której została rozpoznana skarga kasacyjna skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie postanowił odroczyć ogłoszenie orzeczenia do 21.05.2024 r. W toku całego postępowania kasacyjnego w sprawie o sygn. III FSK 845/22, pełnomocnik skarżącego (adw. W. Z.) był prawidłowo powiadamiany o czynnościach sądowych, jak również ów pełnomocnik podejmował w terminie czynności procesowe.

W skardze o wznowienie tego postępowania kasacyjnego skarżący powołuje się na nienależyte reprezentowanie przez pełnomocnika - adwokata "w postępowaniu podatkowym przed organem podatkowym". Dopiero w zakończeniu części wstępnej skargi o wznowienie na s. 4 powołuje się na "niewłaściwą reprezentację skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym a wcześniej podatkowym". Podkreślenia wymaga, że nienależyte reprezentowanie strony w postępowaniu objętym skargą o wznowienie postępowania na podstawie art. 271 pkt 2 p.p.s.a. musi być skutkiem naruszenia przepisów prawa przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie. W konkretnym przypadku jest to postępowanie zakończone wyrokiem NSA z 21.05.2024 r., III FSK 845/22. Wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem NSA oznacza, że bada się zaistnienie podstaw do ponownego rozpoznania skargi kasacyjnej. Jeżeli te podstawy się potwierdzą, sąd - zdeterminowany podstawą wznowienia postępowania - stosuje właściwy mechanizm ponownego rozpoznania skargi kasacyjnej, a za jej pośrednictwem dopiero mechanizm rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej.

4.3. Z tych wszystkich względów skarga o wznowienie postępowania, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a.

Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, zwrócić należy uwagę, że zgodnie z sentencją uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 17.01.2023 r., II GPS 1/22 (ONSAiWSA 2023, nr 3, poz. 35), odesłanie zawarte w art. 276 p.p.s.a. może stanowić podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu wywołanym skargą o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, o którym mowa w przepisach działu VII tej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny postanowił zatem na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a., mających zastosowanie do postępowania wznowieniowego na podstawie odesłania zawartego w art. 276 p.p.s.a. (zob. również wyroki NSA: z 13.08.2025 r., III FSK 656/25; z 4.12.2024 r., III FSK 561/24; z 10.12.2025 r., III FSK 832/25 oraz III FSK 899/25).

sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska sędzia NSA Stanisław Bogucki sędzia NSA Wojciech Stachurski