Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) WSA Marzenna Kosewska Protokolant: st. sekr. sąd. Barbara Dropek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 kwietnia 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia nr w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [ ... ] tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, /-/M. Górecka /-/M. Lorych-Olszanowska /-/M. Kosewska

Decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego wydanej w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [ ... ] w O. w oparciu o przepis art. 1, 17 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856) oraz art. 17 pkt 1, 127 § 3 , 157 § 1 i 2 i art. 158 § 1 k.p.a.

W uzasadnieniu powyższej decyzji z dnia 29.06.2005r. organ stwierdził, iż decyzją Kierownik Urzędu Rejonowego zatwierdził na wniosek M. projekt podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [ ... ] , zapisanej w księdze wieczystej KW, polegający na wydzieleniu działki nr [ ... ]. A. i G. zarzuciły, iż powyższa decyzja wydana została niezgodnie z planem szczegółowym zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia Miasta O., w sposób sprzeczny z przepisami ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości(t.j. Dz. U. z 1991r. Nr 30, poz. 127) a także narusza zasady współżycia społecznego. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 1.12.2004r. Kolegium z urzędu wszczęło postępowanie w celu zbadania czy kwestionowana decyzja obarczona jest wadą z art. 156 & 1 k.p.a. skutkującą stwierdzeniem jej nieważności.

Organ ten ustalił , że z wnioskiem o podział przedmiotowej nieruchomości wystąpił M. jako, że był on właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [ ... ] w O. Tak więc z wnioskiem o podział przedmiotowej nieruchomości wystąpił uprawniony podmiot. Następnie organ administracji publicznej ustalił, iż w dacie wydania przedmiotowej decyzji podziałowej obowiązywały ustalenia planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego śródmieścia miasta O. zatwierdzone uchwałą Rady Miejskiej O. Zgodnie z ustaleniami miejskiego planu teren objęty przedmiotowym podziałem stanowił strefę zainwestowania miejskiego o dominującej funkcji usług centrotwórczych "A 1/21 ip" oraz funkcji nieuciążliwych "A 21 ip". Na tej podstawie organ stwierdził, iż brak było podstaw do stwierdzenia, że omawiana decyzja podziałowa wydana została w sposób sprzeczny z ustaleniami planu. Ponieważ oba warunki zostały spełnione t.j. zgodność decyzji podziałowej z ustaleniami obowiązującego w dacie wydania decyzji miejscowego planu oraz wystąpienie o podział nieruchomości dokonane przez uprawniony podmiot- w ocenie Kolegium-brak było podstaw do stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji podziałowej. Nadto Kolegium podało, iż działki powstałe w wyniku podziału t.j. działka nr [ ... ] mają zapewniony dostęp do drogi publicznej bowiem w akcie notarialnym, na mocy którego A. nabyła odrębną własność lokalu użytkowego przy ul. [ ... ] wraz z działką gruntu oznaczonego jako działka [ ... ] ustanowiono dożywotnią i bezpłatną służebność przychodu i przejazdu od ul. K. poprzez działkę ... do działki ... na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości stanowiących działki ... oraz na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości stanowiącej działkę ... i właścicieli działki ....

Z wnioskiem o ponowne rozparzenie sprawy zwróciła się A. zarzucając rażące sprzeczności w dokumentacji znajdującej się w aktach administracyjnych i obejmujące wszystkie decyzje podziałów nieruchomości oznaczonej jako działka nr ... w O.

Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją w oparciu o przepis art. 1, 17 ust. 1 i 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856) i art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 3 k.p.a.- umorzyło postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu powyższej decyzji Kolegium podało, iż na gruncie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1991 r. nr 30, poz. 127) prawo do wystąpienia z wnioskiem o podział nieruchomości przysługiwało podmiotom dysponującym tytułem prawnym własności lub użytkowania wieczystego i tylko te podmioty miały interes prawny aby żądać czynności organu w przedmiocie podziału nieruchomości. Z tych też względów - zdaniem organu - brak było podstaw do uznania A. za stronę postępowania podziałowego.

Po rozpatrzeniu skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 grudnia 2006 r. uchylił ją.

W uzasadnieniu wyroku Sad podniósł, iż wszczynając postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z wniosku skarżącej, następnie wydając decyzję merytoryczną, organ administracji publicznej rozpoznając ponownie sprawę na wniosek skarżącej z dnia 16.08.2005 r. nie miał podstaw orzec o umorzeniu postępowania odwoławczego w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i to z takim uzasadnieniem, że brak jest podstaw do uznania skarżącej za stronę postępowania podziałowego, podczas gdy niniejsze postępowanie nie było postępowaniem "podziałowym" lecz postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w przedmiocie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości.

Przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 k.p.a. Będzie to miało miejsce wtedy, gdy strona cofnie odwołanie (art. 137 k.p.a.), jeżeli organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie (art. 127 § 1 k.p.a.). Wypełnia to przesłankę bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego.

Organ odwoławczy umarzając postępowanie odwoławcze poprzestał na stwierdzeniu, że skarżąca nie miała przymiotu strony w postępowaniu zwykłym zakończonym weryfikowaną obecnie decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w O. - co przesądziło, że nie przyznał skarżącej przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 18.04.1997 r.

W ocenie Sądu w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa. Stroną tego postępowania jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji.

Skarżąca jako właścicielka działki nr ... miała interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. bowiem jej interesu prawnego dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego. Decyzja zatwierdzała podział nieruchomości oznaczonej nr działki ... arkusz mapy ..., zapisanej w księdze wieczystej KW polegający na wydzieleniu działki nr ... (obecnie skarżącej) i nr .... Tak więc bezsprzecznie skutki nieważności tej decyzji podziałowej będą dotyczyć skarżącej jako właścicielki działki nr ... powstałej w wyniku wydzielenia z działki nr ....

Z powyższych względów należało uznać, że rozstrzygnięcie zawarte w skarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego było wadliwe.

Według Sądu organ ponownie rozpatrując sprawę i uznając skarżącą za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji miał się merytorycznie ustosunkować do zarzutów zawartych w tymże wniosku, w szczególności zbadać w oparciu o dostępną dokumentację jak przebiegał podział działki ... , arkusz mapy ..., nieruchomości położonej w O.

Kolegium winno też odnieść się do zarzutu skarżącej w przedmiocie sprzeczności w dokumentacji obejmującej następujące po sobie podziały działki nr ... i dokonać sprawdzenia wydanych decyzji podziałowych. Dokonanie sprawdzeń powyższych następujących po sobie decyzji podziałowych ma znaczenie w omawianej sprawie bowiem w wyniku tych decyzji została wydzielona działka nr ... będąca przedmiotem dalszego podziału na działki nr ... objęte decyzją będącą przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją decyzję.

W uzasadnieniu organ podniósł, że oceniany podział nieruchomości został dokonany zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i bez rażącego naruszania prawa. Organ wyjaśnił, na jakiej zasadzie doszło do wyodrębnienia działki nr ..., z której utworzono następnie działkę nr ..., stanowiącą przedmiot badanej decyzji. Z wnioskiem o dokonanie podziału wystąpił przy tym podmiot dysponujący tytułem prawnym do nieruchomości. Organ wskazał ponadto na zagwarantowanie dojazdu do działek nr ....

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. wniosła o uchylenie powyższej decyzji z 10 lipca 2007 r. z powodu naruszenia przez organ art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując się na argumenty powołane w uzasadnieniu swojej decyzji.

Postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdził, że w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zasadności skargi zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego przedstawionego postanowieniem z dnia 12 czerwca 2007r przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. składowi siedmiu sędziów NSA w kwestii: "Czy art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 27 § 1 k.p.a. ma zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 tego kodeksu?". Postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 29 stycznia 2009 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja ze względu na swoją wadliwość nie powinna ostać się w obrocie prawnym.

Wskazać należy przede wszystkim, iż w ocenie Sądu najistotniejszą okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie okazała się kwestia składu, w jakim Kolegium wydało zaskarżoną decyzję.

Z akt administracyjnych wynika, że decyzja Kolegium z dnia ... oraz decyzja tego organu z ... zostały wydane w tym samym składzie osobowym (uczestniczyły w nim ... jako sprawozdawca).

Zgodnie natomiast z przepisem art. 24 § 1 pkt. 5 kpa, pracownik danego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonego orzeczenia. Wyłączeniu tego rodzaju podlega również członek samorządowego kolegium odwoławczego jako członek organu kolegialnego ( art. 27 § 1 kpa ).

Zaskarżony akt administracyjny został wydany w trybie art. 127 § 3 kpa, czyli nie w ramach normalnego postępowania odwoławczego, gdyż oba orzeczenia wydał ten sam organ – Samorządowe Kolegium Odwoławcze na skutek złożenia przez stronę skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Zgodnie z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. podjętej w składzie siedmiu sędziów (II GPS 2/2006, ONSAiWSA 2007/3/6) artykuł 24 § 1 pkt. 5 kpa w zw. z art. 27 §1 zdanie pierwsze kpa winien mieć zastosowanie wobec członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazany w art. 127 § 3 kpa. Nie może zatem w składzie orzekającym Kolegium rozpatrującym sprawę na skutek wniosku o jej ponowne rozpatrzenie znaleźć się członek Kolegium, który brał udział w wydawaniu pierwszej decyzji. Tym bardziej nie powinno się doprowadzić do powtórzenia całego składu Kolegium.

Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2008 r. (sygn. akt P 57/07) Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekł, iż art. 24 § 1 pkt. 5 w zw. z art. 27 §1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r – Kodeks postępowania administracyjnego (dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji. W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono m. in. , że w wypadku wyłączenia członka organu kolegialnego nie ustanowiono odrębnych przesłanek wyłączenia, gdyż podlega on wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa, czyli na takich samych podstawach jak pracownik.

Ze względu na powyższe okoliczności Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując ponownie sprawę już w prawidłowym składzie winno rozpoznać wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa.

Z uwagi na zaistniałe w sprawie przesłanki wznowieniowe w ocenie Sądu niecelowym było rozważanie zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze. Ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało zaskarżoną decyzję z naruszeniem przepisów dającym podstawę do wznowienia przedmiotowego postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 3 kpa w zw. z art. 24 § 1 pkt. 5 i art. 127 § 3 kpa) Sąd orzekł o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tejże ustawy w zw. z § 14 pkt 2 ppkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ze zm.).

O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu orzeczono na podstawie art. 152 powyżej cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

/-/M. Górecka /-/M. Lorych – Olszanowska /-/M. Kosewska