Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska – Jóźków, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... lipca 2009 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych; oddala skargę

K. S. (zwany dalej: skarżącym) ... listopada 2000 r. zgłosił na formularzu SAD Nr ... sprowadzony z N. samochód osobowy marki M. do procedury dopuszczenia do obrotu, z zastosowaniem obniżonej stawki celnej na podstawie deklaracji eksportera zamieszczonej na umowie kupna-sprzedaży z ... października 2000 r. W trakcie kontroli celnej stwierdzono, że przedmiotowa deklaracja znajdująca się na umowie kupna – sprzedaży nie określa kraju lub grupy krajów w ramach systemu preferencji. W związku z tym zostało wszczęte postępowanie celne, w wyniku którego Dyrektor Urzędu Celnego w W. decyzją z ... kwietnia 2002 r. uznał ww. zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej ustalenia stawki celnej sprowadzonego towaru, określił stawkę w prawidłowej wysokości oraz wymierzył kwotę długu celnego, należnego z tytułu przywozu towaru nie podlegającego preferencyjnemu traktowaniu ze względu na pochodzie z UE. Od powyższej decyzji skarżący nie złożyła odwołania.

Pismem z ... lutego 2006 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Decyzją z ... maja 2006 r. Dyrektor Izby Celnej w W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z ... kwietnia 2002 r. z uwagi na naruszenie przez stronę terminu do złożenia ww. wniosku.

Pismem z ... lipca 2006 r. (uzupełnionym pismem z ... września 2006 r.) skarżący wniósł o umorzenie należności celnych ciążących na ww. samochodzie podnosząc, iż nie stać go na spłatę tak wysokich należności, ponieważ jest bezrobotny.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z ... kwietnia 2007 r. nr ... odmówił umorzenia należności celnych ciążących na ww. samochodzie osobowym.

Pismem z ... maja 2007 r. skarżący od powyższej decyzji Dyrektora Izby Celnej w Warszawie złożył odwołanie w którym stwierdził, ze skoro przepisy kodeksu celnego nie przewidują możliwości umorzenia należności celnych w związku z sytuacją ekonomiczną osoby zobowiązanej do ich uiszczenia. To organ celny powinien wziąć pod uwagę fakt, że podwyższenie stawki celnej było bezzasadne.

Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją z ... lipca 2009 r. nr ...– wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.), art. 246 § 1, art. 248 § 1 oraz art. 252 § 1 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623 ze zm.) – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu stwierdził, że w związku z tym, że w przedmiotowej sprawie dług celny powstał w 2000 roku, do rozpatrzenia złożonego w 2006 roku wniosku o umorzenie należności celnych zastosowanie mają przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny oraz, zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego, odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa.

Kodeks celny w dziale V – "Zwrot i umorzenie należności celnych" zawiera przepisy, które określają, kiedy może dojść do umorzenia należności celnych. I tak zgodnie z art. 246 § 1 Kodeksu celnego – należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie wynikała z obowiązujących przepisów, lub gdy kwota ta została zarejestrowana niezgodnie z art. 229 § 3. Natomiast w myśl art. 248 § 1 Kodeksu celnego – zwrot lub umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota cła dotyczy towarów objętych procedurą celną i nie przyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Ponadto zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 252 § 1 Kodeksu celnego, należności celne są zwracane lub umarzane, gdy:

1) po zwolnieniu towarów niekrajowych objętych procedurą celną odprawy czasowej, z całkowitym lub częściowym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, towary te zostały skradzione, a następnie odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży, przy czym nastąpiło to przed przewidywanym w pozwoleniu terminem zakończenia procedury odprawy czasowej;

2) towary, które ze względu na ich przeznaczenie zostały dopuszczone do obrotu z zastosowaniem środków taryfowych, o których mowa w art. 14 Kodeksu celnego, zostały skradzione, a następnie, nie później niż w okresie sześciu miesięcy, odnalezione w stanie, w jakim znajdowały się w momencie kradzieży;

3) niemożliwe jest otwarcie środka transportu, w którym znajdują się towary uprzednio dopuszczone do obrotu, i w związku z tym niemożliwe jest dokonanie jego rozładunku;

4) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie objęte procedurą uszlachetniania biernego, w celu bezpłatnego usunięcia przez dostawcę usterek występujących w towarze, a kontrahent zagraniczny zdecydował się na zatrzymanie towarów i organ celny, który wydał pozwolenie na korzystanie z procedury uszlachetniania biernego, został o tym fakcie powiadomiony;

5) po zwolnieniu towarów dopuszczonych do obrotu stwierdzono, że w momencie zwolnienia towarów obowiązywał zakaz posiadania, rozpowszechniania lub obrotu takimi towarami;

6) towary dopuszczone do obrotu zostały następnie, za zgodą dyrektora izby celnej właściwej miejscowo dla urzędu celnego, w którym zostały zarejestrowane należności celne, bezpłatnie przekazane:

a) organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej lub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do nieodpłatnej dystrybucji wśród osób potrzebujących, o ile przedmiotem przekazania są towary pierwszej potrzeby,

b) państwowym jednostkom organizacyjnym, gminom, organizacjom społecznym lub jednostkom organizacyjnym statutowo powołanym do prowadzenia działalności charytatywnej łub do realizacji pomocy humanitarnej, pod warunkiem że będą przeznaczone do bezpłatnego rozdania ofiarom klęski żywiołowej lub katastrofy albo oddania do dyspozycji ofiarom klęsk żywiołowych lub katastrofy i pozostaną własnością tych jednostek;

7) towary zostały dostarczone odbiorcy wskutek pomyłki kontrahenta zagranicznego;

8) towary okazały się nieprzydatne do użytku, przewidzianego przez osobę uprawnioną do korzystania z procedury celnej, z powodu oczywistej pomyłki w zamówieniu;

9) towary zostały dostarczone osobie korzystającej z procedury celnej po terminie dostawy przewidzianym w kontrakcie;

10) zastosowano retrospektywnie środki taryfowe, o których mowa w art. 13 § 3 pkt 2, 4 i 5 oraz w art. 14 § 2 Kodeksu celnego.

Natomiast zgodnie z § 4 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia należności celne mogą zostać umorzone w całości lub w części: jeżeli nie ściągnięto ich w toku zakończonego postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego lub w wypadku zawarcia układu z dłużnikiem w postępowaniu układowym, w granicach przewidzianych w układzie.

W związku z powyższym organ stwierdził, że przesłanki warunkujące umorzenie należności celnych w stosunku do osoby fizycznej odnoszą się wyłącznie do sytuacji prawnej towaru, mają jedynie charakter przedmiotowy. Kodeks celny nie przewiduje przesłanek o charakterze podmiotowym warunkujących umorzenie należności celnych ciążących na osobie fizycznej, tj. przesłanek odnoszących się do sytuacji ekonomicznej osoby zobowiązanej do ich uiszczenia. Skoro Kodeks celny nie przewiduje możliwości umorzenia należności celnych z uwagi na sytuację majątkową, czy też rodzinną zobowiązanego do zapłaty cła, powoływanie się przez skarżącego na trudną sytuację majątkową nie może spowodować uwzględnienia wniosku o umorzenie należności celnych.

Dodatkowo organ wskazał, iż możliwość umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej ze względu na sytuację majątkowa strony przewidują postanowienia art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej, ale powyższy przepis nie ma zastosowania do umarzania należności celnych oraz odsetek od zaległego cła. Zgodnie bowiem z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepis art. 12 oraz przepisy działu IV Ordynacji podatkowej - "Postępowanie podatkowe". Natomiast ww. przepis art. 67 Ordynacji podatkowej zawarty jest w dziale III Ordynacji podatkowej - "Zobowiązania podatkowe". Dlatego też brak jest podstaw do zastosowania ww. przepisu w przedmiotowej sprawie.

Skarżący pismem z ... września 2009 r. złożył skargę na powyższą decyzję i wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 121, art. 124 i art. 125 Ordynacji podatkowej, a także wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przepisów wynikających z art. 54 § 1 pkt 3 w związku z § 2 tego artykułu Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę na bardzo długie ponad 2 letnie rozpoznawanie odwołania, co naraziło go na dodatkowe, znaczne koszty związane z rosnącymi odsetkami.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż wniosek o umorzenie należności celnych inicjuje nowe postępowanie w stosunku do postępowania, w którym te należności zostały wymierzone, w związku z czym podlega on rozpatrzeniu w oparciu o aktualne przepisy prawne (zob. wyrok NSA z 28 maja 2002 r., V SA 1950/01, LEX nr 109278). W przedmiotowej sprawie wniosek o umorzenie należności celnych został złożony pismem nadanym ... sierpnia 2006 r., a więc w pierwszej kolejności należy sięgnąć do regulacji obowiązującej po przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej.

Zgodnie z punktem 14 działu 5 – Unia celna załącznika IV – Tom I załącznika nr 1 do Traktatu akcesyjnego podpisanego w Atenach 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864) zwrot i umorzenie należności celnych jest dokonywane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym, jednakże w przypadku, gdy należności celne, których dotyczy wniosek o zwrot lub umorzenie, odnoszą się do długu celnego, który powstał przed dniem przystąpienia, zwrot i umorzenie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego koszt. Natomiast stosownie do art. 26 ustawy z 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623) przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Powyższe oznacza, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajdują przepisy ustawy z 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny (Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.) oraz wydane na jego podstawie przepisy wykonawcze.

Przesłanki umorzenia należności celnych zostały zawarte w Dziale V Kodeksu celnego – Zwrot i umorzenie należności celnych. Zgodnie z art. 246 § 1 Kodeksu celnego – należności celne są umarzane, jeżeli w chwili zarejestrowania kwota należności nie była prawnie należna lub gdy kwota ta została zarejestrowana pomimo zaistnienia wypadków określonych w art. 229 § 3. Z kolei w myśl art. 248 § 1 Kodeksu celnego – umorzenie cła może nastąpić również po ustaleniu, że zarejestrowana kwota tych należności dotyczy towarów objętych procedurą celną i nieprzyjętych przez osobę wprowadzającą ze względu na to, iż w chwili, o której mowa w art. 69, towary były wadliwe lub niezgodne z warunkami kontraktu, w wyniku którego dokonano przywozu tych towarów. Z powyższej regulacji wynika, iż przepisy Kodeksu celnego pozwalają na umorzenie należności celnych jedynie z przyczyn dotyczących sytuacji prawnej towaru, natomiast nie pozwalają na umorzenie tychże należności ze względów podmiotowych, a więc w szczególności odnoszących się do sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawcy. Takiej możliwości nie przewidują również wydane na podstawie art. 252 Kodeksu celnego przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 16 września 2003 r. w sprawie zwrotu lub umarzania należności celnych (Dz. U. Nr 170, poz. 1653.).

Należy także podkreślić, że twierdzenia skarżącego sprowadzające się do kwestionowania zasadności obciążenia go należnościami celnymi oraz prowadzenia egzekucji tych należności, mogły być podnoszone we właściwych postępowaniach, a mianowicie w postępowaniu dotyczącym wymiaru tych należności oraz w postępowaniu egzekucyjnym, ewentualnie w trybach nadzwyczajnych. Natomiast nie mają one znaczenia z punktu widzenia przesłanek umorzenia należności celnych, wobec czego nie mogły być brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu, które nie służy eliminacji skutków decyzji w przedmiocie wymiaru należności celnych ani podjętych na jej podstawie czynności egzekucyjnych. Dla umorzenia należności celnych konieczne jest bowiem spełnienie przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach prawnych i w tym zakresie nie jest dopuszczalne żadne odstępstwo ani uznanie organu celnego.

Ponadto skarżący nie wskazał żadnych innych okoliczności ani dowodów, które mogłyby uzasadniać umorzenie należności celnych w świetle wyżej powołanych przepisów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie.

Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organy celne art. 54 Ordynacji podatkowej, wskazać należy, iż powyższy przepis nie ma w ogóle w sprawach celnych zastosowania, ponieważ zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego – do postępowania w sprawach celnych stosuje się jedynie przepisy działu IV ustawy Ordynacja podatkowa, czyli przepisy od art. 120 do 271 Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji należy stwierdzić, iż organ celny zastosował właściwe przepisy prawne w niniejszej sprawie oraz dokonał prawidłowej subsumcji okoliczności faktycznych sprawy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie należności celnych, w związku z czym zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd na końcu zwraca uwagę, iż choć zarzuty skargi dotyczące niczym nieuzasadnionej przewlekłości postępowania odwoławczego należy uznać za słuszne, to jednak fakt naruszenia przepisów art. 139 Ordynacji podatkowej nie wpływa na prawidłowość wydania zaskarżonej decyzji i dlatego nie mogła stanowić wyłącznej podstawy uwzględnienia skargi. Sąd bowiem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją jedynie w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto wskazać należy – wbrew zarzutowi skargi – iż długość rozpatrywania odwołania, pozostawała bez wpływu na wysokość naliczonych odsetki od zaległych należności celnych.

Mając powyższe na uwadze, skargę należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 151 p.p.s.a.