Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Protokolant - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2009 r. sprawy ze skargi G. S. na informację Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu na konkurs nr [...]; 1. Stwierdza, że ocena formalna projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia; 2. Zasądza od Ministra Rozwoju Regionalnego na rzecz G. S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 19 marca 2009 r. Gmina S. złożyła na konkurs otwarty do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] – Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego wniosek, wypełniony 18 marca 2009 r., o dofinansowanie ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 – 2013 projektu zatytułowanego "[...]" w ramach Priorytetu IX "Rozwój wykształcenia i kompetencji w regionach", Działanie 9.1 "Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapewnienie wysokiej jakości usług edukacyjnych świadczonych w systemie oświaty", Poddziałanie 9.1.1 "Zmniejszanie nierówności w stopniu upowszechniania edukacji przedszkolnej".

Pismem z dnia [...] marca 2009 r. Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] poinformował Gminę, że jej wniosek został odrzucony na etapie oceny formalnej, ponieważ uzyskał negatywną odpowiedź w części A Karty oceny formalnej z powodu błędnego wpisania w pkt 1.6. numeru konkursu, na który wniosek ten miał być odpowiedzią.

W dniu 8 kwietnia 2009 r. Gmina S. wniosła do Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego – instytucji organizującej konkurs – protest, w którym wyjaśniała, że wpisanie w pkt 1.6. wniosku numeru konkursu ([...]/9.1.2/2009) o jedną cyfrę różniącego się od prawidłowego ([...]/9.1.1/2009) było oczywistą omyłką pisarską. Gmina zarzucała także, iż doręczenie jej faxem pisma noszącego datę [...] marca 2009 r. w dniu 1 kwietnia 2009 r. pozbawiło ją możliwości ponownego złożenia poprawnego wniosku, ponieważ z dniem 31 marca konkurs został zawieszony.

Pismem z [...] kwietnia 2009 r. Gmina została powiadomiona przez Departament Europejskiego Funduszu Społecznego o negatywnym rozpatrzeniu jej protestu i o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego. W uzasadnieniu pisma instytucja organizująca konkurs powtórzyła, iż ocena formalna wniosku została przeprowadzona w sposób prawidłowy, w oparciu o obowiązującą dokumentację konkursową, ponieważ z treści punktu 1.6 wynika, że wniosek został złożony na konkurs o numerze [...]/9.1.2/2009. Organizator konkursu wyjaśnił także, iż dotrzymał 14 dniowego terminu na przeprowadzenie oceny formalnej a więc zarzuty strony dotyczące doręczenia pisma z [...] marca 2009 r. dopiero w dniu 1 kwietnia 2009 r. nie są zasadne.

Wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy Gmina S. w piśmie z dnia 25 kwietnia 2009 r. skierowanym do Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego podkreśliła, iż jej projekt był odpowiedzią tylko i wyłącznie na konkurs nr [...]/9.1.1/2009. Wniosek został wypełniony zgodnie z "Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie projektu" oraz zgodnie z wymogami określonymi w ogłoszonym konkursie. Doszło do oczywistej omyłki, co wynika także z prawidłowo oznaczonego Poddziałania w pkt. 1.3 oraz prawidłowego tytułu projektu– pkt. 1.7.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego - Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym pismem z dnia [...] czerwca 2009 r. poinformowało Gminę S. o negatywnym rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy powtarzając w uzasadnieniu argumenty przytaczane przez Instytucję organizującą konkurs i rozpatrującą protest. W piśmie tym zaznaczono, iż zapis dokumentacji konkursowej zawierał znane stronie informacje, że niespełnienie któregokolwiek z wymienionych w niej kryteriów formalnych skutkuje odrzuceniem wniosku na etapie oceny formalnej.

W skardze z dnia 8 czerwca 2009 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Gmina S. zaskarżonemu rozstrzygnięciu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego - Departamentu Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym zarzuciła :

▪ dokonanie niewłaściwej oceny i przyjęcie, że wniosek nie wpłynął w odpowiedzi na konkurs nr [...]/9.1.1/2009,

▪ odrzucenie wniosku na podstawie Instrukcji jego wypełniania a przez to ograniczenie dostępu do pomocy ze środków publicznych,

▪ uznanie, iż odrzucenie wniosku jest uzasadnioną konsekwencją oczywistej omyłki pisarskiej a przez to zaprzeczenie celowi i istocie organizacji programu pomocowego.

W uzasadnieniu skargi Gmina podkreślała, że przy wypełnianiu wniosku doszło do oczywistej omyłki pisarskiej spowodowanej bezpośrednią bliskością na klawiaturze przycisków z cyfrą "1" i z cyfrą "2". Jednakże z całości wpisów we wniosku wynika, iż był on tylko i wyłącznie odpowiedzią na konkurs nr [...]/9.1.1/2009. Wola strony startowania w tym właśnie konkursie była wyrażona jednoznacznie. Skarżąca podkreśliła, iż wypełniając wniosek stosowała się do wytycznych zawartych w dokumentacji konkursowej a generator pozwolił na utworzenie pliku PDF, nie wykazując błędu. Strona podniosła jednakże, iż Instrukcja ma wyłącznie funkcję techniczną i pomocniczą i nie może tworzyć dodatkowych barier do dystrybucji środków z Funduszu. W ocenie skarżącej także nieuzasadnione przesłanie faxu w dniu 1 kwietnia 2009 r. a nie – choć to było możliwe – 30 marca 2009 r. uniemożliwiło Gminie skorzystanie z prawa ubiegania się o dofinansowanie projektu poprzez ponowne złożenie bezbłędnego wniosku w terminie do 31 marca 2009 r. Skarżąca podkreśliła także społeczną wagę jej projektu.

W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju Regionalnego wnosząc o jej oddalenie odwołał się zbioru zasad i procedur obowiązujących we wdrażaniu programów i do opracowanych przez siebie, jako Instytucję Zarządzającą, "Zasad dokonywania wyboru projektów w ramach PO KL". Wskazał na zaakceptowane przez Komitet Monitorujący kryteria wyboru, które nie przewidują możliwości poprawy ani uzupełnienia wniosku a ocena formalna odbywa się w systemie "0 – 1", tzn. "spełnia – nie spełnia" kryteriów formalnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Podstawę prawną i zasady prowadzenia polityki rozwoju reguluje ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. 2006, nr 227, poz. 1658 ze zm.).

W art. 30 g zapisano, iż informacje otrzymywane przez wnioskodawcę dotyczące oceny jego wniosku, a także w czasie trwania procedury odwoławczej, nie stanowią decyzji administracyjnej.

Jednakże art. 30 c tej ustawy odsyła do art. 3 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Przepisami tymi są art. 30 a – 30 g ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, które w sposób szczególny normują tryb i zasady składania skarg do sądu administracyjnego a równocześnie w nieuregulowanym w nich zakresie odsyłają do przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyłączając (art.30 e) stosowanie jej art. 52 – 55, art.61 § 3-6, art.115 – 122, art.146, art.150 i 152.

W konsekwencji postępowanie przed sądami administracyjnymi ukształtowane zostało w sposób szczególny, jednakże w żaden sposób nie została ograniczona podstawowa funkcja sądownictwa administracyjnego, którą jest kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądy administracyjne dążą do wyeliminowania z obrotu prawnego także aktów określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa, wydanych przez organy administracji z naruszeniem prawa. Powierzenie sądom administracyjnym kontroli działalności administracji publicznej w sprawach skarg, na podejmowane akty lub czynności dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 ust.4 ppsa) nakłada na Sąd także obowiązek oceny czy przy podejmowaniu tych czynności nie naruszone zostały podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w kodeksie postępowania administracyjnego.

W rozpoznawanej sprawie szczególne znaczenie ma zasada praworządności wyrażona w art. 6 kpa, zasada pozyskiwania zaufania do organów Państwa sformułowana w art. 8 kpa i zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli z art. 7 kpa.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie strona wypełniając wniosek w pełni zastosowała się do Instrukcji i dokumentacji konkursu. Przy wypełnianiu wniosku dopuściła się jednak oczywistej omyłki polegającej na wpisaniu w pkt 1.6. wniosku numeru konkursu z zamianą w ciągu cyfr i liter jednej z "1" na cyfrę 2 ,tj. [...]/9.1.2/2009 zamiast [...]/9.1.1/2009. Oczywistość tego błędu pisarskiego wynika z samej jego natury oraz z porównania zapisu z treścią wniosku i innymi okolicznościami. Przede wszystkim prawidłowo wypełnione zostały rubryki 1.1 – Numer i nazwa Priorytetu; 1.2 – Numer i nazwa Działania; 1.3 – Numer i nazwa Poddziałania; 1.7 – Tytuł projektu. Na to, iż strona opracowała wniosek na konkurs nr [...]/9.1.1/2009 jednoznacznie wskazuje opis merytoryczny projektu. Także pismo przewodnie z dnia 18 marca 2009 r. do pisemnej wersji Wniosku o dofinansowanie adresowane do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] – Departamentu Europejskiego Funduszu Społecznego dotyczy projektu [...]/9.1.1/2009.

Podzielając stanowisko organu, iż w pierwszym etapie wnioski podlegają wyłącznie ocenie formalnej, Sąd stoi na stanowisku, iż dopuszczenie możliwości poprawy oczywistej omyłki w żadnej mierze nie burzy przyjętej przez organ zasady formalnej weryfikacji: "spełnia – nie spełnia" warunków formalnych. Sprostowanie zaistniałej omyłki we wpisanym numerze nie prowadziłoby bowiem w najmniejszym nawet zakresie do zmiany merytorycznej treści wniosku ani nie wpłynęłoby na jego warunki formalne.

Przy pisarskim, oczywistym charakterze pomyłki nie można przyjąć, jak to czyni organ, iż wniosek został zgłoszony do innego konkursu co wynika z powodu uzyskania negatywnej odpowiedzi w części A Karty oceny formalnej – punkt 8 : "Czy wniosek stanowi odpowiedź na konkurs nr [...]/9.1.1/2009 ?" Na tak postawione pytanie w rozpoznawanej sprawie odpowiedź wydaje się być oczywista - tak. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 26 lipca 2006 r., sygn. II OSK 1004/05) w przypadku jednak wątpliwości co do treści żądania organ zobowiązany jest do podjęcia ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której wniosek pochodzi. W przeciwnym razie mamy do czynienia z naruszeniem art. 7 i art. 9 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na istotę rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (por. wyrok N S A z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90).

W tym samym kierunku zmierza najnowsze orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, dotyczące środków unijnych. W sprawie o sygn. II GSK 466/08, której przedmiotem były płatności bezpośrednie do gruntów rolnych problem dotyczył popełnienia przez stronę w petitum wniosku oczywistej omyłki we wpisaniu powierzchni działki rolnej. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia 3 grudnia 2008 r., uchylającym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania, podkreślił, iż to czy we wniosku pomocowym wystąpił oczywisty błąd należało badać biorąc pod uwagę całokształt wniosku, przy czym jest to zagadnienie odmienne od oczywistej pomyłki organu. Zdaniem NSA, tam, gdzie pracownik organu administracji może wychwycić w momencie przyjmowania wniosku narzucającą się już na pierwszy rzut oka rozbieżność między intencją wnioskodawcy a zapisem powinien poinformować o tym składającego wniosek. Zdaniem NSA, w takiej sytuacji wyciągnięcie negatywnych dla strony konsekwencji w wyniku późniejszej kontroli nie daje się pogodzić z zasada uwzględniania przy załatwianiu spraw słusznego interesu obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie kwestionuje, iż organ zgodnie z pkt. 6.3 Zasad w 14 dniowym terminie dokonał oceny wniosku i poinformował stronę o jej wyniku. Sąd podnosi jednakże, iż bezspornie przesłanie pisma z [...] marca 2009 r. faxem już w dniu 30 marca 2009 r., co było możliwe, otworzyłoby stronie możliwość złożenia do 31 marca 2009 r. prawidłowo wypełnionego wniosku. W konsekwencji nie doszłoby do naruszenia przez organ zasady działania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa a Gmina S. mogłaby ubiegać się o dofinansowanie z uwzględnieniem oceny merytorycznych podstaw projektu. Bezsporne jest przy tym, iż waga projektu dla społeczności Gminy jest bardzo duża.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 30 c ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju stwierdzając w wyroku, iż ocena formalna projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i formułując w uzasadnieniu oceny prawne i wskazania co do dalszego postępowania przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez instytucję zarządzająca.