Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... września 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 oddala skargę

Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rzez skarżącą T. B. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z dnia ... września 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) z dnia ... maja 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora... Oddziału ARiMR z dnia ... maja 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia ... lutego 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, T. B. złożyła dnia... maja 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności na 2010 r. Decyzją z dnia ... lutego 2011r. Kierownik Biura Powiatowego w B. wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r., którą odmówił stronie przyznania jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości ... zł oraz odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożył sankcję w wysokości ... zł. Odmowa przyznania płatności nastąpiła ze względu na stwierdzone różnice pomiędzy powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią deklarowaną oraz ze względu na nieutrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. w odniesieniu do działki o numerze ... . Decyzja została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora... Oddziału Regionalnego ARiMR w S. z dnia ... maja 2011 r.

Decyzją z dnia ... maja 2012r. Prezes ARiMR, po rozpatrzeniu wniosku strony, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora ... Oddziału ARiMR w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia ... maja 2011 r.

Uzasadniając zaskarżoną decyzję Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że ze względu na tryb w jakim toczy się postępowanie, kwestionowana przez stronę decyzja Dyrektora ... Oddziału ARiMR z dnia ... maja 2011 r. nie będzie podlegać ocenie merytorycznej, a jedynie kontroli formalnoprawnej pod względem ważności (art.156§1 k.p.a.), ponieważ prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem.

Wobec kwestionowania przez stronę ustaleń faktycznych dokonanych przez organy rozpatrujące sprawę przyznania płatności , MRiRW wyjaśnił, że wobec zakresu rozpatrywania sprawy w postępowaniu nieważnościowym nie będzie ustalał stanu faktycznego, natomiast oceni czy Dyrektor ... Oddziału Regionalnego do ustalonego stanu faktycznego właściwie zastosował przepisy obowiązujące w dacie wydania decyzji. Dalej MRiRW stwierdził, że w sytuacji, gdy w oparciu o prawidłowo przywołane przepisy organ ustalił, że skarżąca po raz kolejny, pomimo pouczenia o braku takiej możliwości, zgłosiła do płatności położoną na działce ewidencyjnej nr ..., działkę rolną o pow. ... ha, która nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., to prawidłowo utrzymano w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania płatności i nałożeniu sankcji potrącanych w ciągu kolejnych 3 lat kalendarzowych. Ponadto, Dyrektor ... Oddziału ARiMR wskazał, że T. B. w prawomocnych decyzjach o przyznaniu płatności na rok 2008 oraz 2009 została poinformowała, iż działka ewidencyjna nr ... była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. jedynie na powierzchni ... ha, zatem deklarowanie przez stronę do płatności większej powierzchni spowoduje nałożenie sankcji z powodu tzw. "celowej niezgodności". MRiRW przypomniał, że stosownie do art.7 ust.1 ustawy o płatnościach w zw. z art.124 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające określone przepisami kryteria, które były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r., a stwierdzenie, że w tej dacie grunty nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej powoduje ich trwałe wykluczenie z przyznawania płatności do gruntów rolnych.

Reasumując Organ II instancji stwierdził, że w sprawie nie zaistniały podstawy, które uzasadniałaby uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa ARiMR z dnia ... maja 2012 r.

W skardze wniesionej na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... września 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej pismem procesowym z dnia ... grudnia 2012 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji Dyrektora ... Oddziału ARiMR z dnia ... maja 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia ... lutego 2011 r., zarzucając naruszenie przepisów art. 156§1pkt 2 k.p.a. oraz art.156§1 pkt 3 k.p.a. podnosząc, że decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją.

Skarżąca złożyła wniosek o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności noweli ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U.z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) w zw. z art.4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z2009 r. Nr 20, poz.105) z ustawą zasadniczą.

W uzasadnieniu skargi , skarżąca zarzuciła, iż w odniesieniu do tego samego stanu faktycznego, w odniesieniu do spornej działki nr ... Prezes ARiMR wydał ... decyzji, z czego decyzje dotyczące lat 2005, 2006, 2007 i 2011 były decyzjami przyznającymi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, natomiast decyzje dotyczące lat 2008, 2009 i 2010 były decyzjami odmawiającymi przyznania płatności wraz z nałożeniem sankcji, co stanowi o rażącym naruszeniu prawa. Stwierdziła, że decyzje przyznające płatności za lata 2005-2007 i 2011 są decyzjami ostatecznymi i funkcjonują w obrocie prawnym, co w ocenie skarżącej jest dowodem na to, że decyzja dotyczy sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją .

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy prawa, w zależności od rodzaju naruszenia przepisów, sąd uchyla zaskarżoną decyzję lub stwierdza jej nieważność i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia.

Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi.

Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Na wstępie Sąd wyjaśnia, że oddalił sformułowany w skardze wniosek o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem dotyczącym zgodności z Konstytucją art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2009 r. Nr 20, poz.105). Kwestionowany przez skarżącą przepis stanowi, że "Do postępowań w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej oraz płatności do pomidorów, o których mowa w ustawie wymienionej w art. 1, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe, z wyjątkiem art. 22 ust. 4 oraz art. 37a ustawy wymienionej w art. 1, które stosuje się w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą." Stosownie do art.3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U. Nr 102, poz.643 ze zm.) każdy sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Sąd oddalił powyższy wniosek skarżącej, ponieważ po pierwsze nie powziął wątpliwości co do zgodności z Konstytucją cytowanego przepisu, po wtóre odpowiedź na sformułowane przez skarżącą pytanie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.

Przedmiotem oceny Sądu w tym postępowaniu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... września 2012 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa(ARiMR) z dnia ... maja 2012r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ... Oddziału ARiMR z dnia ... maja 2011 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z dnia ... lutego 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010, a także postępowanie prowadzące do wydania obu ww. decyzji.

Katalog przyczyn, których wystąpienie obliguje organ administracji publicznej do stwierdzenia nieważności decyzji został sformułowany w art.156§1 k.p.a., który stanowi, że: organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Strona domagając się stwierdzenia nieważności decyzji, którą odmówiono jej przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2010 r. oraz nałożono sankcję zarzuciła, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz, że dotyczy sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną.

Sąd wskazuje, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art.156§1 pkt 2 k.p.a. może być tylko rażące, a nie jakiekolwiek, nawet oczywiste, naruszenie prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą" - wyrok NSA w Warszawie III SA 1935/99 z dnia 11.08.2000 r.

Jak wynika z akt sprawy oraz prawidłowo ustalonego przez organy orzekające stanu faktycznego T. B. w maju 2010 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie płatności za 2010 r. We wniosku zadeklarowała działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o wskazanych numerach, w tym na działce ewidencyjnej nr ... . Decyzją z dnia ... lutego 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. (dalej: Kierownik Biura) odmówił skarżącej przyznania wnioskowanych płatności i nałożył sankcje. Odmowa przyznania płatności nastąpiła ze względu na stwierdzone różnice między powierzchnią stwierdzoną a powierzchnią deklarowaną oraz ze względu na nieutrzymywanie w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. części działki nr ... . Decyzja Kierownika Biura ARiMR została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora ... Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: Dyrektor Oddziału).

W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności organ orzekający nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie czy w sprawie wystąpiła kwalifikowana niezgodność z prawem, a więc bada czy wystąpiły określone w art.156§1 k.p.a. przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji.

Orzekający jako organ I instancji Prezes ARiMR w pierwszej kolejności wskazał, że przesłanki będące podstawą przyznawania płatności bezpośrednich zostały określone, w zakresie przepisów prawa krajowego w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ( Dz.U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm. dalej: ustawa) oraz w przepisach wykonawczych do tej ustawy, między innymi w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz.326) oraz w przepisach wspólnotowych: w rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającym określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającym rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 i w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina.

Stosownie do art.7 ust. 1 ustawy rolnikowi przysługuje płatność bezpośrednia na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art.124 ust.2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 jeżeli łącznie spełnia warunki określone w art.7 ust.1. Stosownie do art. 124 ust.1 zdanie 1 i 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 r. utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. "Wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych.

Natomiast art.124 ust.2 akapit 1 tego rozporządzenia stanowi, że do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 r. Jednak w przypadku Bułgarii i Rumunii kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1, jak również działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41).

Prezes ARiMR stwierdził, a organ II instancji zaakceptował to stanowisko , że przyczyną odmowy przyznania T. B. wnioskowanych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2010 r. było ustalenie, że objęła ona wnioskiem działkę rolną położoną na działce ewidencyjnej nr ..., która nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. i w związku z tym podlegała trwałemu wykluczeniu z przyznania płatności. Ustalenia dotyczące utrzymywania tej działki w dobrej kulturze rolnej w dniu 30.06.2003 r. zostały dokonane w trakcie postępowania dotyczącego płatności za 2008 r., w którym to postępowaniu organy obu instancji odmówiły przyznania wnioskowanej płatności, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 września 2009 r. oddalił skargę T. B.. W postępowaniu tym ustalono na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych w 2004 r., że sporna działka w 2004 r., a więc i w 2003 r. nie została doprowadzona do stanu pozwalającego na uzyskanie jednolitej płatności obszarowej.

W oparciu przedstawione wyżej ustalenia organy orzekające zasadnie stwierdziły, a Sąd stanowisko to podziela, że nie zaistniała określona w art.156§1 pkt 2 k.p.a. przesłanka rażącego naruszenia prawa. Odmowa przyznania płatności i nałożenie sankcji nastąpiło w oparciu o właściwe, wyżej wymienione przepisy. Również prawidłowo Organ orzekający stwierdził, że w sprawie nie wystąpiła jakakolwiek inna przesłanka skutkująca koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału. Stanowisko to podzielił organ II instancji.

Odnosząc się do kwestionowania przez stronę ustaleń dowodowych dokonanych przez organy orzekające, Prezes ARiMR oraz MRiRW prawidłowo wyjaśnili, że organ prowadzący postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.

Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu wydania decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, Sąd wyjaśnia, że również ten zarzut jest nieuzasadniony. Płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego przyznawane są na określony rok, na podstawie odrębnych wniosków składanych w odniesieniu do każdego roku odrębnie. Wydanie decyzji w przedmiocie płatności za określony rok nie może być traktowane jako wydanie decyzji w sprawie dotyczącej płatności za inny rok. Dlatego w sytuacji istnienia decyzji ostatecznych w przedmiocie płatności np. za rok 2005, 2006 czy 2007, wydanie decyzji w sprawie płatności za 2010 r. nie może być traktowane jako rozstrzygnięcie sprawy uprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.

W związku z powyższymi ustaleniami, uznając , że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca odpowiadają prawu, Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. oddalił skargę.