Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant St. specjalista Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 3 października 2025 r., nr SKO.40.2656.2025.śr w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez M. B. [dalej: skarżąca, strona] jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu [dalej: SKO, organ odwoławczy] z 3 października 2025 r., nr SKO.40.2656.2025.śr, wydana po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Burmistrza Lewina Brzeskiego [dalej: Burmistrz, organ I instancji] z 10 lipca 2025 r., nr OPS.5102.ZZ.000313.2025.MB, w przedmiocie: 1) zwrotu części świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w kwocie 12.646,40 zł do 15 sierpnia 2025 r., 2) ustalenia odsetek na dzień wydania decyzji w kwocie 672,00 zł, 3) ustalenia, że świadczenie pielęgnacyjne pobrane w okresie od 31 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym. Zaskarżoną obecnie decyzją organ odwoławczy uchylił decyzję Burmistrza w całości i ustalił, że: 1) świadczenia pielęgnacyjne pobrane przez stronę w okresie od 31 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w łącznej kwocie 12.646,30 zł, przyznane decyzją z 4 października 2022 r. (powinno być: 14 października 2022 r. – dopisek Sądu), nr [...], w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne, 2) nienależnie pobrane świadczenia określone w pkt 1 w kwocie 12.646,30 zł podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania decyzji.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.

Stronie przysługiwało, na podstawie decyzji SKO z 14 października 2022 r., nr [...], prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2022 r. na czas nieokreślony. Burmistrz, pismem z 2 października 2023 r., poinformował skarżącą m.in. o tym, że w przypadku, gdy świadczenie pielęgnacyjne zostanie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające – świadczenie pielęgnacyjne będzie stanowiło nienależnie pobrane świadczenie, a opiekun będzie zobowiązany do zwrotu takiego nienależnie pobranego świadczenia. Wskazano również, że osoba niepełnosprawna, składając w ZUS wniosek o świadczenie wspierające, będzie mogła zdecydować, od jakiego miesiąca chce mieć przyznane przez ZUS świadczenie wspierające, dzięki czemu może nie dopuścić do sytuacji otrzymania świadczenia wspierającego za ten sam okres, za który jej opiekun otrzymał w gminie świadczenie pielęgnacyjne i tym samym uniknąć sytuacji powstania nienależnych świadczeń po stronie opiekuna. Wymienione pismo informacyjne stanowiło realizację dyspozycji normy z art. 63 ust. 16 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. poz. 1429 ze zm.) [dalej: uśw].

Wskutek weryfikacji pobierania świadczeń organ I instancji uzyskał informację, że związku ze złożonym 6 lutego 2025 r. wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego, ZUS przyznał 3 marca 2025 r. podopiecznej strony prawo do świadczenia wspierającego od 31 października 2024 r. do 31 października 2031 r. W związku z powyższym Burmistrz wydał 5 marca 2025 r. decyzję nr [...], uchylającą decyzję przyznającą stronie świadczenie pielęgnacyjne na niepełnosprawną matkę. Organ odwoławczy decyzją z 13 czerwca 2025 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, ponieważ zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ujawnił zaistnienie okoliczności określonych w art. 63 ust. 6 uśw, ponieważ ZUS przyznał osobie wymagającej opieki świadczenie wspierające na okres od 31 października 2024 r. do 31 października 2031 r.

Następnie Burmistrz decyzją z 10 lipca 2025 r. orzekł o zwrocie części świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w kwocie 12.646,40 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony SKO wydało decyzję z 3 października 2025 r., której mocą uchyliło decyzję organu I instancji w całości i ustaliło, że świadczenia pielęgnacyjne pobrane przez skarżącą w okresie od 31 października 2024 r. do 28 lutego 2025 r. w kwocie 12.646,30 zł stanowią nienależnie pobrane świadczenia rodzinne.

W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił w szczególności, że art. 63 ust. 11 uśw zawiera regulację szczególną, określającą, kiedy świadczenie pielęgnacyjne jest uznawane za nienależnie pobrane. W rozumieniu przywołanego przepisu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. SKO zaznaczyło, że art. 63 ust. 11 uśw stanowi lex specialis w stosunku do art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208 ze zm.) [dalej: uśr].

W samodzielnie sporządzonej skardze strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w całości i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Skarżąca argumentowała, że osoba niepełnosprawna, po złożeniu wniosku o zasiłek wspierający, nie ma żadnej pewności co do przyznania takiego świadczenia, jak również jego wysokości. Zgodnie z przepisami, zanim otrzyma się świadczenie wspierające, należy przejść całą procedurę, złożyć wniosek o ustalenie punktacji, na podstawie której jest ustalana wysokość świadczenia wspierającego, więc opiekun nie może przewidzieć wyniku postępowania w momencie złożenia wniosku. Strona podkreśliła, że nigdy nie pobierała równolegle świadczenia pielęgnacyjnego razem ze świadczeniem wspierającym podopiecznej. Natomiast organ nakazał, aby matka strony oddała za nią pieniądze, podczas gdy skarżąca i podopieczna przeznaczyły świadczenie pielęgnacyjne na egzystencję i niezasadne jest żądanie, by świadczenie wspierające zostało przeznaczone na uregulowanie zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca konkludowała, że organ nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego, nie zweryfikował, kto faktycznie pobiera świadczenie wspierające oraz dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Zdaniem strony przyjęte ustalenia nie odpowiadają rzeczywistości i doprowadziły do błędnego nakazania zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany w decyzji okres. Organ tym samym naruszył zasadę zaufania z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) [dalej: kpa]. Organ wprowadził też do uzasadnienia okoliczność, która nie miała miejsca, co narusza zasadę zaufania obywatela do organów władzy publicznej i rzetelność postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.

Wskutek przyznania skarżącej prawa pomocy do postępowania sądowego wstąpił wyznaczony pełnomocnik z urzędu. W roku rozprawy pełnomocnik skarżącej argumentował, że pobierała ona świadczenie w usprawiedliwionym przekonaniu, że przysługuje jej prawo do pobieranego świadczenia, a organ nie wstrzymał z urzędu wypłaty świadczenia pielęgnacyjnego. Pełnomocnik podkreślił, że nakaz zwrotu kwoty 12 tysięcy złotych narusza zasady prawa, a w tym zasadę budzenia zaufania do organów i zasady współżycia społecznego. Wniósł również o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.

Wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Jak stanowi art. 1 ust. 1–2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na zasadzie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) [dalej: ppsa] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ppsa).

Zgodnie z art. 145 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Zarazem, jak stanowi art. 133 § 1 ppsa, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy, na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest, zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania. Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia (wyrok NSA z 9 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 795/07).

Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.

Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego, zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, czy uznawanymi społecznie normami pozaprawnymi, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji albo wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją. Nie wnosiła też o to strona.

Porządkując stan sprawy, Sąd wyjaśnia, że decyzją SKO z 14 października 2022 r. skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr (z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13), w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją tej ustawy, która weszła w życie 1 stycznia 2024 r., a także przed wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. ustawy o świadczeniu wspierającym. W takiej sytuacji prawnej w stosunku do strony znajdują zastosowanie przepisy art. 63 uśw. Oznacza to, że skarżąca, pomimo zmiany przepisów, zachowała po dniu 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 63 ust. 2 uśw). Jednocześnie prawodawca postanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 uśw). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 uśw). Za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające (art. 63 ust. 1 uśw). Na zasadzie art. 63 ust. 16 uśw Burmistrz był zobowiązany, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie cytowanego przepisu (czyli po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia ustawy, co nastąpiło w Dzienniku Ustaw z 26 lipca 2023 r.), do poinformowania osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Burmistrz wykonał obowiązek z art. 63 ust. 16 uśw przesyłając stronie pismo informacyjne z 2 października 2025 r.

Ponadto w rozpoznanej sprawie istotne jest, że organ I instancji wydał 5 marca 2025 r. uchylającą decyzję przyznającą skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez SKO decyzją z 13 czerwca 2025 r. Ostateczna decyzja organu odwoławczego pozostaje w obrocie prawnym i wywiera wynikające z niej skutki prawne. Legalność tej decyzji nie podlega ocenie Sądu w postępowaniu ze skargi na decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. W omawianej decyzji SKO ustaliło, że na zasadzie art. 32 ust. 1 uśr w zw. z art. 63 ust. 6 uśw wystąpiła przesłanka uchylenia bez zgody strony ostatecznej decyzji przyznającej stronie świadczenie pielęgnacyjne, a przesłanką tą jest nabycie przez podopieczną prawa do świadczenia wspierającego. Opisane okoliczności pozostają wiążące w sprawie niniejszej, ponieważ decyzja SKO z 13 czerwca 2025 r. korzysta z domniemania prawidłowości i ważności. Domniemanie prawidłowości decyzji oznacza, że decyzja obowiązuje, dopóki nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego w odpowiednim trybie postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, Warszawa 2024, art. 107, nb. 6).

Przechodząc do istoty sprawy niniejszej, Sąd stwierdził, że kluczową kwestią dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, czy organy administracji publicznej orzekające w sprawie prawidłowo uznały, że kwoty świadczenia pielęgnacyjnego za okres wskazany w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji są nienależnie pobranymi świadczeniami w rozumieniu art. 30 ust. 1 uśr w zw. z art. 63 ust. 11 uśw.

Zdaniem Sądu świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym osoba niepełnosprawna pobierała świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę niepełnosprawną z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Należy zaznaczyć, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby niepełnosprawnej powinna zostać wstrzymana z chwilą złożenia przez osobę niepełnosprawną wniosku o przyznanie świadczenia wspierającego. Świadczenie pielęgnacyjne powinno zostać uchylone po przyznaniu osobie niepełnosprawnej świadczenia wspierającego – od dnia, od którego ZUS przyznał tej osobie świadczenie wspierające.

Z art. 61 ust. 11 uśw jednoznacznie wynika, że nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym jest świadczenie wypłacone za okres, za który osoba niepełnosprawna otrzymała świadczenie wspierające. Opiekun osoby niepełnosprawnej będzie zatem zobowiązany do zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli otrzymywał świadczenie pielęgnacyjne za okres, za który przyznano osobie niepełnosprawnej świadczenie wspierające. Kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych (a takim świadczeniem jest świadczenie pielęgnacyjne) podlegają bowiem zwrotowi (art. 30 ust. 1 uśr).

W ocenie Sądu ustalenia dokonane w analizowanej sprawie przez organy administracji publicznej są wystarczające i mogły stanowić podstawę poddania kontroli sądowej legalności stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny sprawy został bowiem ustalony zgodnie z wymogami stawianymi przez art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego dokonana została natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa), a motywy, którymi kierował się organ odwoławczy, zostały szczegółowo wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 kpa). Przekazane Sądowi akta sprawy dostatecznie przedstawiają okoliczności faktyczne konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego. Sąd nie znalazł również podstaw do uznania, że naruszone zostały zasada zaufania wyrażona w art. 8 kpa lub zasada czynnego udziału strony w postępowaniu art. 10 kpa.

Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że co do zasady określenie świadczeń nienależnie pobranych zawarte zostało w art. 30 ust. 2 pkt 1 uśr, zgodnie z którym świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Przepis ten nie ma jednak zastosowania w sprawie, ze względu na treść art. 63 ust. 6 i 11 uśw. Z przepisów tych wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego, w konsekwencji świadczenie pielęgnacyjne wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające, jest nienależnie pobranym świadczeniem pielęgnacyjnym.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że przepisy uśw stanowią lex specialis w stosunku do przepisów uśr. Świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są bowiem świadczeniami konkurencyjnymi, czyli takimi, które nie mogą być pobierane jednocześnie. Ustawodawca wprowadził regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym osoba niepełnosprawna pobierała świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę niepełnosprawną z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. Co istotne, art. 63 ust. 11 uśw jest regulacją odrębną i niezależną od art. 30 ust. 2 uśr. Oznacza to, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń, regulacja ta nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Na definicję nienależnie pobranego świadczenia, określoną w art. 63 ust. 11 uśw, składa się bowiem wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna świadczenia pielęgnacyjnego w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające, z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II SA/Wr 551/25; wyrok WSA w Gliwicach z 26 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 981/25; wyrok WSA w Kielcach z 25 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 401/25; wyrok WSA w Gliwicach z 21 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1128/25; wyrok WSA w Warszawie z 22 października 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 690/25; wyrok WSA w Białymstoku z 16 października 2025 r., sygn. akt II SA/Bk 1318/25; wyrok WSA w Gdańsku z 15 października 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 422/25; wyrok WSA w Lublinie z 8 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Lu 74/25; wyrok WSA w Gliwicach z 23 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1671/24; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 413/25; wyrok WSA w Poznaniu z 25 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 902/25).

Mając na uwadze powyższe, na uznanie świadczenia za nienależnie pobrane nie może mieć wpływu pobieranie go w "dobrej wierze" przez skarżącą czy przeznaczenie go na bieżące utrzymanie siebie i niepełnosprawnej matki. Kwestie odnoszące się do stanów wolicjonalnych strony, czy wykorzystania pozyskanych świadczeń nie mają znaczenia przy ocenie legalności decyzji wydanej na podstawie art. 63 ust. 11 uśw. Wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej Sąd nie może też dokonać oceny żądania zwrotu wypłaconego świadczenia z perspektywy zasad współżycia społecznego, bada bowiem wyłącznie legalność decyzji. Kwalifikacja świadczenia pielęgnacyjnego jako nienależnie pobranego opiera się tylko na elemencie obiektywnym – zbiegu ze świadczeniem wspierającym. Dla rozstrzygnięcia nie mają zatem znaczenia okoliczności subiektywne, tj. zła wola czy wina osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne, a nawet świadomość tej osoby, że pobiera nienależnie świadczenie. Art. 63 ust. 11 uśw jest przepisem szczególnym, stanowiącym odrębną od zasad ogólnych (art. 30 ust. 2 uśr) podstawę kwalifikacji świadczeń jako nienależnie pobranych (wyrok WSA w Lublinie z 8 stycznia 2026 r., sygn. akt II SA/Lu 668/25; wyrok WSA w Poznaniu z 25 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 902/25).

Podsumowując, Sąd stwierdził, że w stanie sprawy, w którym decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego została uchylona ze względu na zbieg uprawnień do konkurencyjnych świadczeń (świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia wspierającego), decyzja orzekająca o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego jest prostym następstwem decyzji uchylającej prawo do tego świadczenia, pozostając przy tym decyzją związaną, zawierającą w gruncie rzeczy tylko wiążące ustalenie kwoty podlegającego zwrotowi świadczenia nienależnie pobranego. Obliczenia w tym zakresie znajdują się w zaskarżonej decyzji i to one wyznaczają treść zaskarżonego obecnie rozstrzygnięcia. Zagadnienia ustalenia, czy zaistniał zbieg uprawnień do świadczeń i ustalenia momentu powstania tego zbiegu zostały wiążąco ustalone już wcześniej w decyzji SKO z 13 czerwca 2025 r., która to decyzja nie podlega ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu.

Jednocześnie Sąd zauważa problem oczekiwania na wydanie decyzji w przedmiocie ustalenia potrzeby wsparcia, a następnie przyznania prawa do świadczenia wspierającego, które przyznawane jest z mocą wsteczną (art. 26 uśw). Okoliczności te jednak nie mogą wpływać na uznanie jednocześnie pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego za należne. W tej kwestii istotny jest też fakt, że przy wypełnianiu elektronicznego wniosku o świadczenie wspierające (art. 11 uśw) jest możliwe dokonanie wyboru miesiąca, od którego przyznane zostanie to świadczenie i dzięki temu można nie dopuścić do sytuacji otrzymania świadczenia wspierającego za ten sam okres, za który jej opiekun otrzymał świadczenie pielęgnacyjne, a tym samym uniknąć sytuacji powstania nienależnych świadczeń po stronie jej opiekuna.

Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa.

Na zasadzie art. 239 § 1 pkt 1 ppsa skarżąca była zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W przedmiocie wynagrodzenia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika skarżącej zostanie wydane odrębne orzeczenie.