Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2019 r. sprawy ze skargi L. S. A. w [...] we Francji na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia ograniczonego patentu europejskiego oddala skargę

Zaskarżonym postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku rozpoznania złożonego przez L. Spółkę Akcyjną z siedzibą w P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie tego samego organu z [...] stycznia 2019 r. o odmowie stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia ograniczonego patentu europejskiego [...].

Podstawę prawną decyzji stanowił art. 245 ust. 1 i 3 oraz art. 243 ust. 6 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r., poz. 776 ze zm.) – zwanej dalej "p. w. p.".

Decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy.

W dniu [...] lipca 2016 r. Europejski Urząd Patentowy opublikował decyzję w sprawie ograniczenia patentu oraz tekst ograniczonego patentu udzielonego na rzecz skarżącej spółki. Tłumaczenie ograniczonego patentu zostało złożone w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 21 marca 2018 r. W tym samym dniu skarżąca spółka, na podstawie art. 243 ust. 6 p. w. p. wniosła o stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia i uznanie, że tłumaczenie to zostało złożone z zachowaniem terminu Do nadzwyczajnych okoliczności zaliczono zakłócenia w przepływie informacji i dokumentów w kancelarii patentowej prowadzonej przez pełnomocnika spółki. Wyjaśniono, że na przełomie 2015 i 2016 r. na stanowisku administratora kancelarii był wakat, co spowodowało zaległość w bieżącej obsłudze prowadzonych spraw i nieodnotowanie terminu na złożenie tłumaczenia. Termin ten – jak podniosła spółka – nie został zanotowany także przez prawnika bezpośrednio zajmującego się sprawą. Podano, że okoliczności te wykryto dopiero 5 stycznia 2018 r. i wówczas ustała przeszkoda uniemożliwiająca bieg trzymiesięcznego terminu na złożenie tego tłumaczenia.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej odmówił stwierdzenia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do złożenia tłumaczenia ograniczonego patentu. W uzasadnieniu organ podał, że podane przez stronę okoliczności nie należą do takich, które mieszczą się w kategorii siły wyższej, o której mowa w art. 124 pkt 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r., poz. 1145), zwanej dalej "k. c.".

We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona kwestionowała przyjętą przez organ "surową" – w jej ocenie – wykładnię art. 124 pkt 1 k. c.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Urząd Patentowy Rzeczypospolitej przyjął, że pojęcie siły wyższej wiązać należy z okolicznościami o charakterze zewnętrznym, przypadkowym lub naturalnym, nie do uniknięcia, takim, nad którym człowiek nie panuje, którego nie można przewidzieć ani zabezpieczyć się przed nim zwyczajnymi środkami. Zakłócenia o charakterze organizacyjnym w bieżącej pracy pełnomocnika strony nie stanowią tego rodzaju zdarzeń.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona – wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia – podniosła zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257. ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a." poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz art. 243 ust. 6 p. w. p. w związku z art. 121 pkt 4 k. c. poprzez uznanie, że niedochowanie terminu nie było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, organ zaprezentował stanowisko analogiczne jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ w zaskarżonym postanowieniu nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a lub c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2018 r., poz. 1302), obligowałyby Sąd do uchylenia tego aktu. Nie zachodzą także w kontrolowanym postępowaniu wady kwalifikowane, uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia ani podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego.

Taki wynik sądowej kontroli w tej sprawie stanowi rezultat oceny o trafności wykładni zastosowanych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej przepisów prawa materialnego oraz wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego i prawidłowej jego oceny.

W sprawie niniejszej stan faktyczny oraz przyjęta podstawa prawna pozostają bezsporne. Nie bowiem ma sporu co do tego, że ustanowiony w art. 6 ust. 2 ustawy z 14 marca 2003 r. o dokonywaniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2016 r., poz. 2) trzymiesięczny termin na złożenie tłumaczenia patentu ograniczonego został uchybiony oraz to, że jest to termin nieprzywracalny. Wobec tego środkiem prawnym skierowanym przeciwko skutkom upływu terminu był sformułowany, na podstawie art. 243 ust. 6 p. w. p., wniosek o stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu.

Zasadnie zatem sprawa niniejsza była rozpoznawana w oparciu o dyspozycję art. 121 pkt 4 k. c., którego zastosowanie wynikało z normy odsyłającej zawartej w art. 243 ust. 6 p. w. p. W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości to, że rozważanie pojęcia "nadzwyczajnych okoliczności", którym posłużono się w tym ostatnim przepisie należy dokonywać z uwzględnieniem terminu "siła wyższa", unormowanego w art. 121 ust. 4 k. c. (zob. np. wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 1018/17, LEX nr 2677327). Za taką tezą przemawia materialnie cywilny charakter spraw z zakresu własności przemysłowej, formalnie tylko traktowanych przez ustawodawcę jako sprawy administracyjne.

Wbrew temu, co podniesiono w skardze, a wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, istniejące zakłócenia w bieżącej pracy pełnomocnika strony co do zasady nie wyczerpują znamienia siły wyższej, o którym mowa w art. 121 pkt 4 k. c. Przyjęta w polskiej judykaturze i doktrynie, a wypracowana jeszcze na gruncie art. 277 pkt 4 Kodeksu zobowiązań (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1933 r. - Kodeks zobowiązań, Dz. U. Nr 82, poz. 598 ze zm.) obiektywna koncepcja siły wyższej wiąże to pojęcie ze zdarzeniami zewnętrznymi o charakterze nagłym, niedającym się przewidzieć ani zapobiec przy dochowaniu nawet najbardziej posuniętej staranności dbającego o własne sprawy podmiotu (zob. zwłaszcza zachowujące w pełni aktualność wywody J. Ignatowicza [w:] S. Grzybowski. Z. Radwański, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, B. Gawlik, J. Ignatowicz, System prawa cywilnego t. I, Część Ogólna, Warszawa 1985, s. 820 czy rozważania zamieszczone w uchwale Sądu Najwyższego z 10 marca 1992 r., sygn. akt III CZP 10/92, OSP 1993, nr 2, poz. 30). Tej przyczynie zawieszenia biegu terminu przedawnienia przypisuje się szczególny charakter, wskazując na jej wyjątkowe i całkowicie niezależne od woli uprawnionego występowanie. Te jej cechy sprawiają, że jej skutki nie powinny szkodzić jednostce i ograniczać wykonywania przysługujących jej praw, w myśl premii contra agere non valentem non currit praescriptio (zob. S. Rudnicki [w:] S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do Kodeksu cywilnego. Księga pierwsza. Część ogólna, Warszawa 2011, Lex/el. komentarz do art. 121 teza 3).

Trudności w prawidłowym zorganizowaniu pracy pełnomocnika uprawnionego nie można zakwalifikować do zdarzeń wyczerpujących pojęcie siły wyższej, o której mowa w art. 121 pkt 4 k. c., a w konsekwencji – nie należą one do nadzwyczajnych okoliczności wymienionych w art. 243 ust. 6 p. w. p. Organizacja pracy pełnomocnika należy do bieżących spraw życia codziennego osoby trudniących się zawodowo reprezentowaniem innych przed organami stosującymi prawo. W tym też wyraża się profesjonalny charakter tej kategorii działalności gospodarczej. O ile przeszkody w normalnym prowadzeniu spraw nie mają cech zewnętrznych, nagłych, obiektywnie nie do przezwyciężenia ani do przewidzenia, jak np. zjawiska przyrodnicze, działania wojenne, itp., nie można uznać, że wypełniają przesłankę nadzwyczajnych okoliczności.

Terminy prawa materialnego mają to do siebie, że co do zasady nie poddają się modyfikacjom. Nie bez przyczyny nie są objęte procesową instytucją przywrócenia terminu. Wprowadzoną w art. 243 ust. 6 p. w. p. w związku z art. 121 pkt 4 k. c. możliwość traktować należy zatem wyjątkową, a podstawy warunkujące jej zastosowanie – surowiej niźli przesłankę winy, do której odnosi się instytucja przywrócenia terminu. W tym zresztą przypadku ustawodawca wyraźnie odwołał się do okoliczności od strony niezależnych, a więc niepowiązanych z jej intencjonalnym postępowaniem. Powołane przez stronę skarżącą zdarzenia nie mogły być zatem uznane za takie, które uzasadniałyby stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu art. 243 ust. 6 p. w. p.

Już tylko końcowo dodać należy, że wywodzona z przysługującej stronie swobody wyboru osoby pełnomocnika i charakteru opartej na zaufaniu pomiędzy tymi podmiotami relacji uzasadnia przypisanie stronie odpowiedzialności procesowej za działania bądź zaniechania reprezentującej jej interesy przedstawiciela.

Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.