Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2009 roku sprawy ze skargi S.J. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w przedmiocie niewykonywania decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego zobowiązuje Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego S.J. z dnia 15 stycznia 2009 roku w terminie 30 dni od dnia otrzymania przez organ akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia Sądu. bg

Decyzją z dnia [...] nr [...] Komendant Wojewódzki Policji przyznał S. J. równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem 3 norm zaludnienia.

Pismem z dnia 9 marca 2006 roku Komendant Wojewódzki Policji w Ł. poinformował skarżącego o zmianie uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu dla m.in. emerytów i rencistów Policji i zwrócił się z prośbą o nieskładnie oświadczeń mieszkaniowych, bowiem od 2006 roku równoważnik nie będzie wypłacany.

Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2009 roku skarżący jako emerytowany funkcjonariusz Policji wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. o wypłacenie równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za lata 2007 -2008 wraz z odsetkami. Wskazał, że należnego mu świadczenia został bezprawnie pozbawiony w 2006 roku. Uzasadniając swoje stanowisko powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 czerwca 2008 roku w sprawie l OSK 953/07. Do wniosku dołączył oświadczenia mieszkaniowe dotyczące lat 2007-2009.

Odpowiadając na wniosek pismem z dnia [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. udzielił wnioskodawcy wyjaśnień co do obowiązującego stanu prawnego. Wskazał, iż § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca z 2002 roku w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100 poz. 919) zostały uchylone w wyniku jego nowelizacji, co skutkowało utratą z dniem 1 stycznia 2006 roku uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego przez osoby pobierające świadczenia z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego. Wskazał też, iż zostały uchylone przepisy dotyczące określenia organów właściwych do wydania decyzji w sprawach przyznawania, odmowy przyznania lub zwrotu równoważnika pieniężnego za remont lokalu i od 1 stycznia 2008 roku żaden z organów ( komendantów ) nie ma takiego uprawnienia.

W dniu 9 lutego 2009 roku skarżący złożył odwołanie.

Pismem z dnia [...] Komendant Główny Policji wskazał, że pismo z dnia [...] nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a., więc nie przysługuje od niego odwołanie. Podkreślił, że pismo to jest informacją o obowiązującym stanie prawnym. Jednocześnie zaznaczył, że organy Policji utraciły właściwość do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach przyznania, odmowy przyznania albo zwrotu równoważnika wobec tej grupy osób.

W skardze z dnia 26 marca 2009 roku skarżący zarzucił bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w wykonywaniu wiążącej go decyzji przyznającej równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego, który zaprzestał wypłacać w 2006 roku. Skarżący podtrzymał argumenty prezentowane w toku postępowania administracyjnego.

W odpowiedzi na skargę z dnia 27 kwietnia 2009 roku Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie. Wskazał, że w sprawie nie zostały wydane żadne decyzje administracyjne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4.

Dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy decyzja lub postanowienie nie zostały podjęte w pierwszej instancji, jak i przypadku, gdy w obowiązującym terminie nie zostały one wydane przez organ drugiej instancji.

W konsekwencji skarga na bezczynność stanowi środek służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania organów administracji publicznej.

Stosownie do art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ustawy).

Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność sprowadza się do tego, iż skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środka prawnego przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. tzn. winien wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie.

Terminy załatwiania spraw w postępowaniu jurysdykcyjnym określają przepisy art. 35 k.p.a. i przekroczenie tych terminów (ewentualnie terminów szczególnych lub przedłużonych w związku z postanowieniami art. 36 k.p.a.) oznacza stan bezczynności zaskarżalnej do sądu administracyjnego (patrz T Woś, H. Knysiak – Molczyk. M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Wydawnictwo Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 86).

Przepis art. 35 § 3 k.p.a. zobowiązuje organ do załatwienia sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Data wszczęcia postępowania jest podstawą obliczenia terminu załatwienia sprawy (art. 35 § 3 k.p.a.). Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności następuje na wniosek lub z urzędu, z zastosowaniem art. 61 k.p.a. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji. Datą wszczęcia postępowania w razie przekazania sprawy organowi właściwemu w sprawie jest dzień wpływu podania do organu właściwego (patrz B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck 2004, str. 345,362,742).

W rozpoznawanej sprawie kontroli sądu poddana została bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. wynikająca z nierozpoznania wniosku skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu.

Zdaniem Sądu w tym składzie przed wniesieniem skargi do Sądu skarżący wyczerpał tryb z art. 37 § 1 k.p.a., a skarga została wniesiona w terminie.

Sąd uznał, iż właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego jest ten organ, który wydał decyzję z dnia [...] nr [...] z której skarżący wywodzi skutki prawne, czyli Komendant Wojewódzki Policji.

Z bezczynnością organu administracji mamy do czynienia wówczas, gdy w terminie ustalonym przez prawo organ nie podjął żadnych czynności, do których był prawnie zobowiązany. Dla istnienia administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego i jego zakończenia rozstrzygnięciem organu, konieczne jest istnienie podmiotu postępowania i jego przedmiotu. Konieczne jest zatem, aby w postępowaniu brała udział strona legitymująca się interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. i aby istniała sprawa administracyjna, która znajdzie rozstrzygnięcie w akcie kończącym konkretne postępowanie. Konieczne jest też istnienie organu właściwego rzeczowo do załatwienia sprawy.

Jest poza sporem, iż w obrocie prawnym pozostaje decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...], w której skarżącemu przyznano równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu.

Na podstawie tej decyzji skarżący co roku składał oświadczenie mieszkaniowe i organ wypłacał równoważnik, aż do utraty mocy obowiązującej § 8 i 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 roku w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 100, poz. 919).

Nie budzi wątpliwości, iż z ww. decyzji skarżący wywodzi swoje uprawnienie do wypłaty równoważnika. Decyzja ta nie została uchylona, nie stwierdzono jej wygaśnięcia, ani postępowanie w tej sprawie nie zostało umorzone.

Wniosek zatem skarżącego o wypłatę równoważnika wszczął postępowanie administracyjne w tej sprawie. Skoro wniosek dotyczył uprawnień skarżącego, to organ nie mógł rozstrzygnąć tego wniosku w takiej formie jak tego dokonał, to znaczy odpowiadając pismem, iż skarżącemu równoważnik za remont lokalu nie przysługuje, gdyż przyjęcie tej formy rozstrzygnięcia wniosku pozbawia skarżącego prawa do kontroli sądowoadministracyjnej.

W wyroku z dnia 26 maja 2009 r w sprawie I OSK 761/08 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż : " Odmowa dokonania czynności materialno-technicznej winna być dokonana w drodze decyzji, albowiem jest to negatywne rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej, o której załatwienie zwróciła się strona mającą w tym interes prawny " . Sąd w tym składzie w pełni ten pogląd podziela.

Po wszczęciu zatem postępowania administracyjnego organ mógł postąpić dwojako: albo odmówić dokonania czynności wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu wydając decyzję administracyjną, (od której skarżącemu przysługiwałoby odwołanie do organu wyższej instancji, a następnie prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego), albo dokonać czynności wypłaty równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu, (która to czynność również podlegałaby ostatecznej kontroli sądowoadministracyjnej).

Skoro zatem organ, pomimo istniejącej w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu uprawnienie, nie wypłacił skarżącemu równoważnika i nie wydał decyzji odmawiającej wypłaty tego równoważnika przyjąć należy, iż pozostaje w bezczynności.

W sprawie o bezczynność Sąd nie może rozstrzygać sprawy merytorycznie. Zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego zawarte w sentencji wyroku umożliwia zajęcie stanowiska merytorycznego w odpowiedniej przepisanej prawem formie. Takie stanowisko jest zgodne z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego .( np. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2009 roku

I OSK 673/09 nie publikowany ).

Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

A. B.