Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. Sędziowie sędzia WSA Daria Sachanbińska asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2004 r. sprawy ze skargi S. Ł. na postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie może być wykonane, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz J. Ł. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art.105 § 1 kpa w związku z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U z 1997r. Nr 142, poz. 950 ze zm.), umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, z wniosku S. Ł. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowany złożył wniosek po terminie określonym w art. art.22 ust. 3 powołanej ustawy. Termin, z przywołanego przepisu, przewidywał maksymalny termin do złożenia wniosków tj. do 31 grudnia 1999r., zatem termin ten jest ustawowym, o charakterze materialnoprawnym, wyznaczony dla stron i uczestników. Podkreślił, że do powyższego terminu nie stosuje się proceduralnej instytucji przywrócenia terminu, a jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, stąd wszczęte postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe i w tej sytuacji ma zastosowanie art. 105 § l kpa.

S. Ł. złożył wniosek, do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku zawarł prośbę o przyznanie mu uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, w związku z jego działalnością w okresie II wojny światowej, w Szarych Szeregach oraz formacji Obrona Ludności na kresach wschodnich. Podkreślił, że zaskarżoną decyzją czuje się pokrzywdzony. Zaznaczył, że jest członkiem Stowarzyszenia Kombatantów w Kraju – Federacj Światowej z/s w G. Wskazał, że posiada 74 lata, mieszka w niewielkiej wsi w województwie [...] i trudno jest wymagać od osób w jego wieku, aby orientowały się w zawiłościach prawnych, terminach i innych wymogach formalnych. Składając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia tego środka odwoławczego. Podał, że umorzenie postępowania administracyjnego w jego sprawie, tak bardzo go wzburzyło swoja niesprawiedliwością, że rozchorował się i nie był w stanie zebrać myśli, aby dopominać się swoich praw.

Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W., postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydany na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 kpa, stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podał, że S. Ł. złożył pismo z dnia 12 kwietnia 2002r. - data stempla pocztowego – z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, wynika, że skarżący otrzymał ją w dniu 17 września 2001r., zaś wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest datowany na 12 kwietnia 2002r., czyli po upływie blisko pół roku od daty odebrania decyzji. Z powyższego wynika, że S. Ł. uchybił termin do złożenia wniosku. Dodał, że skoro strona wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie złożyła uzasadnionej prośby o przywrócenie terminu oraz nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy (art. 58 § l i 2 kpa), stąd Kierownik Urzędu postanowił jak we wstępie.

S. Ł. na powyższe postanowienie wniósł skargę, żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu podał, że pismem z dnia 11 kwietnia 2002r. zwrócił się do Urzędu d/s. Kombatantów i Osób Represjonowanych o ponowne rozpatrzenie jego wniosku o przyznanie uprawnień wynikających z ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Przywołał, że w czasie II wojny światowej działał w Szarych Szeregach (1943-1944), a także w formacji Obrona Ludności na terenach kresów wschodnich (od 1944 roku do maja 1945 roku). Podkreślił, że wnosząc pismo z dnia 11 kwietnia 2002r. wniósł również o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, wyjaśniając w nim dlaczego nie złożył wniosku w terminie. Powtórzył dane o posiadanym wieku, miejscu zamieszkania oraz wskazał, że trudno wymagać, aby znał się na zawiłościach prawnych, terminach i innych wymogach formalnych. Dodał, że z informacji podawanych w mediach wynikało, iż ubieganie się o uprawnienia kombatanckie nie będzie ograniczone w czasie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

W związku ze śmiercią S. Ł, żona J. Ł. złożyła oświadczenie z dnia 27 września 2004r. o przystąpieniu do sprawy, po zmarłym mężu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu. Na wstępie odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, przy czym rozważa prawo obowiązujące w dniu jego wydania jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania postanowienia.

Przedmiotem skargi jest postanowienie Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowany, wydane na podstawie art. 134 kpa, stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona skarżąca kwestionowała rozstrzygnięcie postanowienia, wskazując między innymi na pismo, w którym zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Rozpoznając przedmiotową sprawę, należy zwrócić uwagę na regulacje prawne, dotyczące kwestii środka odwoławczego oraz instytucji przywrócenia terminu do jego wniesienia. Zauważyć należy, że decyzja odmowna w sprawie uprawnień kombatanckich, którą zanegował skarżący, pochodziła od organu centralnego, stąd dochowując zasadzie dwuinstancyjności, na zasadzie art. 127 § 3 kpa, w związku z art. 129 § 2 kpa, stronie niezadowolonej z decyzji służy prawo zwrócenia się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji. Po otrzymaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ winie przeprowadzić postępowanie wstępne. Jeżeli organ stwierdzi uchybienie terminu do wniesienia tego środka odwoławczego, wówczas jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu ustawowemu terminowi przewidzianemu do jego złożenia - art.134 kpa. Natomiast w sytuacji, gdy jest wniesione odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, wówczas organ jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej i dopiero wtedy gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, wydaje postanowienie o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu (vide W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, str. 153).

W treści zaskarżonego postanowienia organ stwierdza, że strona złożyła wraz z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy również prośbę o przywrócenie terminu. Jednakże organ w uzasadnieniu postanowienia o uchybieniu terminu, jednym zdaniem skwitował, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy i nie złożyła uzasadnionej prośby. Stanowisko w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu powinno być przedmiotem postanowienia w tej sprawie tj. przywrócenia terminu, na zasadzie art. 59 kpa. Postanowienie w sprawie przywrócenia terminu winno być wydane po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w zakresie spełnienia wszystkich czterech przesłanek ustanowionych w art. 58 § 1 i § 2 kpa, w tym między innymi dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skoro organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w tej kwestii, nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu, stąd w rozpoznawanej sprawie brak jest postanowienia w trybie przywołanego art. 59 kpa. Rozstrzygnięcie zaskarżonego postanowienia, organ oparł na podstawie art. 134 kpa i odnosi się w sentencji do uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ wydając postanowienie stwierdzające, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, czego skarżący nie kwestionował, z pominięciem wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu, o co wnosił skarżący stanowi naruszenie cytowanych przepisów postępowania - art. 58 § 1 i art. 134 kpa. Sąd rozpoznając przedmiotowa sprawę, identyfikuje się z przyjętym stanowiskiem w wyroku NSA w Warszawie z dnia 23 lipca 1999 r., sygn. I SA 350/98, LEX nr 48579. Zauważyć należy, iż wobec złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu nie mogło mieć miejsca przed ostatecznym rozpoznaniem wniosku strony o przywrócenie terminu, gdyż postanowienie przywracające termin wyłącza możliwość wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.(vide wyrok NSA w Szczecinie, z dnia 31 maja 2000r., sygn. SA/Sz 565/00, LEX nr 41620).

Mając na uwadze, iż naruszone zostały przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim i trzecim wyroku dokonano na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271).