Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie wydania zaświadczenia w sprawie zasiłku stałego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 14 maja 2025 r., wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Gd 153/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2025 r. w przedmiocie wydania zaświadczenia w sprawie zasiłku stałego. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 7 lipca 2025 r. (vide: zwrotne potwierdzenie odbioru k. 54 akt sądowych).

Wnioskiem z dnia 5 sierpnia 2025 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, postanowieniem z dnia 15 września 2025 r. wydanym w sprawie II SPP/Gd 97/25, przyznał wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Odpis postanowienia wraz z informacją, że sprawa sygn. akt II SA/Gd 153/25 została zakończona wyrokiem z dnia 14 maja 2025 r. oraz, że odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 7 lipca 2025 r. zostały przekazane do Pomorskiej Rady Adwokackiej w Gdańsku przy piśmie z dnia 16 września 2025 r. razem z wnioskiem o wyznaczenie adwokata z urzędu.

Pismem z dnia 24 października 2025 r. Pomorska Izba Adwokacka poinformowała, że adw. M. L. została powiadomiona o fakcie ustanowienia jej pełnomocnikiem z urzędu w dniu 20 października 2025 r. (k. 64 akt sądowych).

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2025 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku stwierdził, że wyrok w sprawie sygn. akt II SA/Gd 153/25 jest prawomocny od dnia 20 listopada 2025 r.

W piśmie z dnia 26 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącej zwróciła się o doręczenie jej odpisu wyroku z uzasadnieniem. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem oraz informacją, że odpis przedmiotowego orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 7 lipca 2025 r., a także, że wyrok jest prawomocny od dnia 20 listopada 2025 r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 9 lutego

2026 r.

W dniu 16 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, że została ustanowiona pełnomocnikiem już po wydaniu wyroku. Wskazała, że odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nie został jej doręczony niezwłocznie po ustanowieniu pełnomocnikiem strony, a dopiero w dniu 9 lutego 2026 r., w odpowiedzi na jej wniosek. Zdaniem wnioskodawczyni termin do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia doręczenia wyroku z uzasadnieniem pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu. W jej ocenie uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony niezwłocznie po ustaniu przyczyny uchybienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej jako: "P.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 cyt. ustawy), za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.) i jednocześnie z wniesieniem tego wniosku należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4 P.p.s.a.).

Jak wynika z treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem wskazanych w nich przesłanek.

W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że pełnomocnik strony złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, bowiem wniosek został złożony po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz po upływie 7 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Instytucja przywrócenia terminu ma jednak charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona zgodnie z treścią art. 87 § 2 P.p.s.a. w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy.

Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia: 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, publ. LEX nr 50679; 7 lutego 2000 r., sygn. akt I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12).

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04; wszystkie przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić zatem jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw, skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; wyroki NSA z dnia: 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01; 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00).

W orzecznictwie sądów administracyjnych została utrwalona zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Wobec tego, przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy prowadzeniu spraw mocodawcy (zob. postanowienia NSA z dnia: 22 stycznia 2021 r., sygn. akt II OZ 20/21; 7 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 9/20; 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08).

W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy, czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od zawodowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, a więc również nadawania pism do sądów. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 808/17 oraz 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II GZ 184/09).

W rozpoznawanej sprawie ustanowiono dla skarżącej zawodowego pełnomocnika będącego adwokatem. Okoliczność ta ma zatem istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych.

Podkreślić należy także, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. To bowiem na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywa obowiązek wykazania braku winy i to ona ponosi negatywne konsekwencje niesprostania temu obowiązkowi. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminu strona powinna jedynie "uprawdopodobnić", a nie "udowodnić" – co bez wątpienia świadczy o pewnym odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania wyjaśniającego, i co z pewnością jest ułatwieniem dla strony – lecz jednocześnie owo uprawdopodobnienie powinno uwiarygodnić staranne postępowanie strony oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna.

W ocenie Sądu, tego rodzaju okoliczności nie zostały w niniejszej sprawie uprawdopodobnione.

Zgodnie z art. 177 § 3 P.p.s.a. w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy polegającego na ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Z językowej wykładni powyższego przepisu wynika, że w przypadku gdy sąd doręczy stronie odpis orzeczenia z uzasadnieniem, termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy biegnie od chwili zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Z powyższej regulacji wynika, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej ulega przerwaniu w przypadku gdy w trakcie jego biegu strona wystąpi z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Termin ten zaczyna natomiast biec na nowo od momentu zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu i w jego trakcie powinna być wniesiona albo skarga kasacyjna albo opinia o niecelowości jej wniesienia (por. postanowienie NSA z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt III OZ 602/23).

Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącej wskazała jedynie, że odpis wyroku z uzasadnieniem nie został jej doręczony niezwłocznie po jej ustanowieniu a dopiero na jej wniosek złożony w dniu 26 stycznia 2026 r.

Ustosunkowując się do powyższego należy wskazać, że w rozpatrywanej sprawie adwokat została powiadomiona o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu w dniu 20 października 2025 r., co wynika wprost z pisma Pomorskiej Izby Adwokackiej (k. 64). W związku z powyższym od tego dnia należało liczyć trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, który upłynął w dniu 19 listopada 2025 r. Nieuzasadnione oczekiwanie na doręczenie odpisu z uzasadnieniem uchybiało przewidywanemu od pełnomocnika profesjonalizmowi. Takie postępowanie doprowadziło do uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (zob. postanowienie NSA z 17 września 2012 r. sygn. akt II FZ 727/12). Wyznaczony w niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu powinien podjąć czynności dotyczące udzielenia pomocy prawnej, poprzez zapoznanie się ze stanem sprawy sądowo-administracyjnej oraz ewentualne zajęcie stanowiska bądź podjęcie niezbędnych czynności, bez zbędnej zwłoki.

Zdaniem Sądu bierna postawa pełnomocnika i podjęcie pierwszych czynności procesowych po około 3 miesiącach od zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, świadczą o niedochowaniu należytej staranności. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się zatem wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową (postanowienie NSA z 12 października 2017 r. r., sygn. akt II OZ 1091/17).

Uznając, że w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.