Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Kosińska WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] uznającej jako nienależnie pobrane świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – M. R., pobrane przez W. R. za okres od dnia 15 lutego 2012 r. do dnia 30 listopada 2012 r. w kwocie [...] zł.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. uznał za nienależnie pobrane świadczenia wypłacone na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – M. R., pobrane przez W. R. za okres od dnia 15 lutego 2012 r. do dnia 30 listopada 2012 r. w kwocie [...] zł.

W. R. w dniu 29 stycznia 2014 r. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że została ona wydana przed uzyskaniem waloru prawomocności przez decyzję z dnia [...] maja 2013 r. o wygaszeniu od dnia 15 lutego 2012 r. decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. przyznającej jej świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy zaskarżona decyzja doręczona została stronie w dniu 13 stycznia 2014 r. Zawierała ona prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania, który upływał w dniu 27 stycznia 2014 r. Odwołanie wniesiono natomiast w dniu 29 stycznia 2014 r., a zatem z uchybieniem 14–dniowego terminu do jego wniesienia. Odwołująca się nie złożyła przy tym wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji koniecznym stało się stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.

Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła W. R., zarzucając organowi naruszenie przepisu art. 43, art. 129 § 1 i art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.". W uzasadnieniu skargi podniosła, że decyzja z dnia [...] stycznia 2014 r. odebrana została w dniu 13 stycznia 2014 r. przez jej syna T., który nie jest dorosłym domownikiem, stąd zastosowania nie mógł znaleźć przepis art. 43 k.p.a. Syn skarżącej wynajmował wcześniej mieszkanie w L., a później w M., natomiast do jej mieszkania przyjechał jedynie po leki matki, które następnie dostarczył do miejsca gdzie skarżąca chwilowo przebywała (do córki skarżącej M.). Do rąk skarżącej decyzja dotarła dopiero w dniu 15 stycznia 2014 r., a zatem odwołanie wniesione zostało w terminie, bowiem w dniu 29 stycznia 2014 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie. Stosownie natomiast do treści art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie.

Organ odwoławczy przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, zobowiązany jest zatem zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 k.p.a. Uchybienie ustawowego terminu powoduje natomiast bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji, co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej skontrolowania w postępowaniu odwoławczym.

W przypadku gdy w postępowaniu wstępnym okaże się, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ administracji wydaje na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie takie jest ostateczne.

Z akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2014 r. odebrana została przez syna skarżącej – T. R. w dniu 13 stycznia 2014 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru tej decyzji. Skarżąca podnosi jednak, że doręczenia tego nie można uznać za skuteczne, bowiem syn skarżącej mieszka pod innym adresem, a zatem nie jest dorosłym domownikiem. Zdaniem skarżącej, w tej sytuacji termin do wniesienia odwołania powinien być liczony od dnia 15 stycznia 2014 r., kiedy to syn przekazał jej przedmiotową przesyłkę.

Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić. Zgodnie z treścią art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się zatem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 315/06, LEX nr 321253). Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Celem bowiem doręczenia jest dotarcie przesyłki do rąk adresata (por. wyroki NSA: z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt II GSK 948/09, z dnia 1 grudnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1423/10, II FSK 1464/10 i II FSK 1424/10; https://cbois.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem, co bezspornie miało miejsce w niniejszej sprawie w dniu 15 stycznia 2015 r., przesyłka została adresatowi przekazana, to oznacza to, że doręczenie zastępcze było skuteczne, skoro w jego wyniku przesyłka dotarła w terminie do jego rąk. W takim przypadku skuteczność doręczenia powoduje, że jego cel został osiągnięty.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się przy tym pogląd, że za "domownika" w rozumieniu art. 43 k.p.a. może być uznana także osoba (w szczególności najbliższy krewny), która, nie będąc zameldowaną w jednym mieszkaniu z adresatem pisma (i posiadając inne mieszkanie lub dom - jak w rozpoznawanej sprawie), przebywa w jego mieszkaniu (por. postanowienie NSA z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 2247/11, wyrok NSA z dnia 5 września 2014 r. sygn. akt II GSK 1175/13, postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 1995 r. sygn. akt SA/Łd 2865/94, wyrok NSA z dnia 26 lutego 1997 r. sygn. akt SA/Ka 2279/95, postanowienie NSA z dnia 22 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1421/10; https://cbois.nsa.gov.pl).

Skoro zatem w niniejszej sprawie decyzję, zawierającą prawidłowe pouczenie o przysługującym odwołaniu oraz o sposobie i terminie jego wniesienia, odebrał dorosły syn skarżącej w dniu 13 stycznia 2015 r. i zobowiązał się tę decyzję przekazać matce, co też uczynił w dniu 15 stycznia 2015 r., natomiast odwołanie od decyzji W. R. złożyła w organie dopiero w dniu 29 stycznia 2014 r., o czym świadczy data prezentaty organu, a którą to okoliczność potwierdza w treści skargi sama skarżąca, to tym samym odwołanie to złożone zostało z uchybieniem ustawowego terminu wynikającego z treści art. 129 § 2 k.p.a. Powyższe obligowało natomiast organ do wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.