II SA/Ke 525/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-12-18	
Data wpływu	2025-09-29	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach	
Sędziowie	Agnieszka Banach /przewodniczący/
Andrzej Mącznik /sprawozdawca/
Magdalena Chraniuk-Stępniak	
Symbol z opisem	6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Skarżony organ	Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 418; art. 48 uat. 1 w zw. z art. 48 ust. 4, art. 48 ust. 2 i 3, art. 3 pkt 7a; Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. W. i P. W. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2025 r. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku oddala skargę.	
Uzasadnienie
Inspektor Nadzoru Budowlanego (organ odwoławczy, ŚWINB) decyzją z 17 lipca 2025 r. nr [...] uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. W. (organ I instancji, PINB) z 10 marca 2025 r. nr [...] nakazującą inwestorom M. W. i P. W. (skarżący, inwestorzy) dokonanie rozbiórki wybudowanego i użytkowanego budynku handlowo - magazynowego o konstrukcji stalowej, o wymiarach 30,00 x 12,10 m (ściany i dach wykonane z płyty warstwowej) położonego na działce nr ewid. [...] w K. W. przy ul. [...] i orzekając co do istoty sprawy nakazał inwestorom dokonać rozbiórki samowolnie wybudowanego i użytkowanego budynku handlowo - magazynowego o konstrukcji stalowej, obudowanego płytami warstwowymi o wymiarach 30,00 x 12,10 m, położonego na działce nr ewid. [...] w K. W. przy ul. [...].

Organ odwoławczy wskazał, że podstawą decyzji organu I instancji był art. 49e pkt 4 i art. 49e pkt 6 w zw. z art. 48 ust. 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zwanej dalej "P.b.".

Rozpatrując wniesione przez skarżących odwołanie, ŚWINB ustalił, że 7 lutego 2020 r. do PINB w K. W. wpłynął wniosek Burmistrza [...] i G. W. o przeprowadzenie kontroli legalności wznoszenia obiektu budowlanego na działce nr ewid.[...] w K. W.. Dnia 11 lutego 2020 r. inspektorzy przeprowadzili czynności kontrolne, w trakcie których stwierdzono, że na działce tej prowadzone są roboty budowlane związane z budową budynku o konstrukcji stalowej, obudowanego płytami warstwowymi, krytego dachem z płyt warstwowych. Wymiary zewnętrzne budynku wynoszą 30,00 x 12,10 m, a wysokość 5,73 m. Wznoszony budynek na dzień kontroli był w stanie surowym otwartym. W trakcie kontroli inwestor oświadczył, że roboty związane z rozbudową i przebudową istniejącego w tym miejscu budynku zostały rozpoczęte z początkiem stycznia 2020 r., po złożeniu wniosku o pozwolenie na budowę. Wskazał, że budowany budynek ma mieć funkcję handlową w zakresie artykułów produkcji rolnej, tj. również nawozów i środków ochrony roślin. Kontrola wykazała, że istniejący wcześniej na działce nr ewid. [...] budynek magazynowy został rozebrany, a na tym miejscu budowany jest nowy budynek o nowej konstrukcji i technologii oraz powierzchni zabudowy i wysokości. Zgodnie z obowiązującym ówcześnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego budynek został wzniesiony na terenie oznaczonym jako G-2, czyli teren zabudowy istniejących baz i składów (hurtowni). Budynek znajduje się w zasięgu strefy "B" Statutu Obszaru Ochrony Uzdrowiskowej "K. W.".

W związku z zaistniałą sytuacją organ I instancji wydał 12 lutego 2020 r. postanowienie, w którym na podstawie art. 48 ust. 2, 3 pkt 1 i 2 P.b. nakazał wstrzymanie robót budowlanych oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia dokumentów legalizacyjnych, tj. zaświadczenia Burmistrza [...] i G. W. o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z uwzględnieniem warunków Statutu Obszaru Ochrony Uzdrowiskowej "K. W." uchwalonego Uchwałą Nr LXXI/496/2018 Rady Miejskiej w Kazimierzy Wielkiej z dnia 11 września 2018 r. oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 i 2 P.b.

Dnia 9 marca 2020 r. P. W. przedłożył w organie I instancji 4 egz. projektu architektoniczno-budowlanego, zaświadczenie Burmistrza [...] i G. W. z 20 lutego 2020 r., oświadczenia o posiadanym przez inwestorów prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wobec złożonych dokumentów, organ I instancji na podstawie art. 49 ust. 3 P.b. nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia szeregu nieprawidłowości i braków w 4 egzemplarzach projektu architektoniczno-budowlanego i ustalił termin usunięcia nieprawidłowości i braków na dzień 18 maja 2020 r.

Pismem z 18 maja 2020 r. skarżący zwrócili się z prośbą o przedłużenie tego terminu do 15 września 2020 r., motywując przyczynę niewypełnienia obowiązku sytuacją epidemiologiczną i ograniczonym dostępem do pracowni projektowej.

Następnie 28 sierpnia 2024 r. skierowano do inwestorów wezwanie do przedłożenia prawidłowo uzupełnionych dokumentów wskazanych w postanowieniu z 23 marca 2020 r., w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania.

Wobec wniosku inwestorów o wydłużenie terminu na przedłożenie prawidłowo uzupełnionych dokumentów wskazanych w ww. postanowieniu, PINB zmienił termin ich dostarczenia do 10 października 2024 r. i przychylił się również do kolejnego wniosku, wyznaczając nieprzekraczalny termin do dnia 31 grudnia 2024 r.

Wobec bezczynności inwestorów, pismem z 13 lutego 2025 r. powiadomiono ich o kontroli. Pomimo skutecznego zawiadomienia inwestorzy nie stawili się w miejscu kontroli.

Przeprowadzona 24 lutego 2025 r. kontrola wykazała, że na działce nr ewid. [...] w K. W. znajduje się wykończony, użytkowany budynek handlowo-magazynowy o profilu ogrodniczym o wymiarach zewnętrznych 30,00 x 12,10 m wykonany w konstrukcji stalowej, obudowany płytami warstwowymi i wysokości 5,73 m, o dachu płaskim z płyty wielowarstwowej, usytuowany od granicy z działką nr ewid. [...] mierząc od krawędzi ściany w odległości odpowiednio 2,03 m i 2,20 m. Budynek w części magazynowej w elewacji frontowej północnej jest wyposażony w bramę wjazdową podnoszoną, a w części sali sprzedaży w witrynę sklepową z przesuwnymi drzwiami, w ścianie tej znajdują się również drzwi otwierane i cztery okna.

Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji wydał decyzję z 10 marca 2025 r. będącą przedmiotem oceny w postępowaniu odwoławczym.

Rozpatrując odwołanie, ŚWINB podzielił ustalenia organu I instancji i podniósł, że inwestorzy złożyli wprawdzie do Starostwa Powiatowego w K. W. wniosek z 8 stycznia 2020 r. o pozwolenie na budowę polegającą na przebudowie, rozbudowie i zmianie sposobu użytkowania budynku byłej hurtowni artykułów spożywczych na sklep ogrodniczy oraz budowę zbiornika na gaz, to jednak budowę rozpoczęli zanim uzyskali decyzję w tym przedmiocie. Ponadto postępowanie przed S. K. zakończyło się decyzją z 14 lutego 2020 r. odmawiającą skarżącym zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia dla ww. zamierzenia inwestycyjnego.

Budowa budynku handlowo - magazynowego zrealizowana została jako samowola budowlana, z naruszeniem przepisu art. 28 ust. 1 P.b.

Inwestorzy obiektu, pomimo kilkakrotnie zmienianego na ich wniosek terminu wykonania nałożonego obowiązku przedłożenia żądanych dokumentów, w dalszym ciągu w nowo wyznaczonym przez organ I instancji terminie do 31 grudnia 2024 r., nie dopełnili wymogu wynikającego z postanowienia organu I instancji z 12 lutego 2020 r. zawierającego pouczenie o konsekwencjach jakie wynikają z niewywiązania się z nałożonego obowiązku.

Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja w przedmiocie rozbiórki ma charakter związany, co oznacza, że ziszczenie się okoliczności wskazanych w ww. przepisie P.b. powoduje po stronie organu obowiązek wydania decyzji o określonej treści. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie.

Organ I instancji w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie dokumentów, był zobowiązany wydać decyzję o rozbiórce obiektu. Błędnie przywołał przy tym podstawę prawną zaskarżonej decyzji.

W trakcie postępowania administracyjnego i prowadzonej procedury legalizacyjnej w trybie art. 48 P.b. zmieniły się bowiem przepisy Prawa budowlanego. Przywołując art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na to, iż niniejsza sprawa popełnionej samowoli budowlanej była wszczęta przez organ I instancji 12 lutego 2020 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z 13 lutego 2020 r. i niezakończona była do dnia wejścia w życie ustawy decyzją ostateczną, to przedmiotowe postępowanie przed organem nadzoru budowlanego prowadzone powinno być na podstawie przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r.

Odpowiadając na zarzuty, organ ten wyjaśnił, że przepisy Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. nie mogą mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem zrealizowana budowa nie spełnia przesłanki zawartej w przepisie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Natomiast zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje, iż inwestor rozebrał stary budynek hurtowni artykułów spożywczych, włącznie z fundamentami, wzniesiony w latach 60-tych ubiegłego wieku, o wymiarach 30,00 x 10,45 m i wysokości ok 4,00 m, zbudowany w technologii tradycyjnej murowanej z pustaków żużlowych i cegły silikatowej, o stalowej konstrukcji dachowej dwuspadowej. Następnie z początkiem stycznia 2020

r. na jego miejscu, na nowym fundamentowaniu zbudował budynek handlowo-magazynowy o wymiarach zewnętrznych 30,00 x 12,10 m i wysokości 5,73 m, wykonany w konstrukcji stalowej, obudowany płytami warstwowymi oraz płaskim dachem z płyty wielowarstwowej. W związku z powyższym przepis ten nie będzie miał zastosowania w przedmiotowym przypadku, gdyż obiekt został wybudowany za rządów nowej ustawy.

Odnosząc się do kolejnego argumentu odwołania, iż wykonany zakres robót został błędnie zakwalifikowany przez organ I instancji, bowiem w sprawie mamy do czynienia jedynie z przebudową budynku, ŚWINB stwierdził, że zakres prac wskazuje, że w budynku doszło do zmiany jego charakterystycznych parametrów, a mianowicie zmiana szerokości i wysokości budynku, a przez to również jego kubatury. Zdaniem tego organu doszło do budowy nowego budynku w myśl art. 3 pkt 6 P.b.

W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze skarżący zaskarżyli decyzję z 17 lipca 2025 r., zarzucając:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 48 w zw. z art. 103 ust. 2 P.b. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym zastosowanie będą miały zapisy ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że zasadnym było zastosowanie ustawy z 24 października 1974 r. Prawo budowlane, albowiem budynek objęty postępowaniem istniał na działce już przed datą wejścia,

2/ art. 51 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 7a P.b. poprzez ich niezastosowanie wynikające z błędnego ustalenia, iż w przedmiotowym stanie faktycznym mamy do czynienia z budową w myśl art. 3 pkt 6 P.b., podczas gdy doszło jedynie do przebudowy, co w konsekwencji winno skutkować wszczęciem trybu naprawczego i wydaniem decyzji określonej w art. 51 ust. 1 P.b., a nie art. 48 P.b.;

II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć i miało istotny wpływ na wynik sprawy:

1/ art. 7, art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewłaściwą jego ocenę oraz niewskazanie faktów, które organ

uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej,

2/ art. 15 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności polegające na przeprowadzeniu postępowania w oparciu o odmienną podstawę prawną, co w konsekwencji odebrało inwestorom możliwość powołania się na zarzuty z tym związane w toku odwołania,

3/ art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy wymagał uzupełnienia, a ponadto organ II instancji prowadził je w oparciu o odmienną podstawę prawną niż organ I instancji.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że zgromadzony przez organy materiał dowodowy determinuje odmienne zakwalifikowanie robót budowlanych. Koniecznym jest jasne i precyzyjne ustalenie, jakie elementy obiektu zostały zrealizowane uprzednio, a jakie powstały wskutek działań podjętych przez skarżących. Skarżący przyznali, że rzeczywiście były wykonane prace polegające na wymianie poszycia dachu, ścian, ale prace te trudno zakwalifikować jako budowę nowego obiektu. Kubatura budynku, jego posadowienie oraz powierzchnia zabudowy wskazują, że mamy do czynienia z realizacją prac na obiekcie już istniejącym. Nie doszło do zwiększenia powierzchni użytkowej obiektu, a zatem nie może być mowy zarówno o budowie, ale nawet o rozbudowie obiektu. Wymiana poszycia mogłaby być ewentualnie zakwalifikowana jako przebudowa w myśl art. 3 pkt 7a P.b.

Skarżący zarzucili, że organy nie zgromadziły materiału dowodowego w sposób prawidłowy. Mając wiedzę, że prace realizowane są na istniejącym obiekcie organy zobligowane były do uzyskania dokumentacji uprzednio istniejącego obiektu i porównania go z obecnie powstałym. Nie zweryfikowały tego i w żadnej mierze nie wykazały, że obiekt realizowany był nowym, odmiennym obiektem budowlanym.

Ponadto w ocenie skarżących ŚWINB w sposób nieuzasadniony wydał decyzję merytoryczną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., podczas gdy właściwą podstawą winien być art. 138 § 2 k.p.a.

Zdaniem skarżących w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 30 ust. 5c P.b. i to ten przepis, a nie art. 30 ust. 6 pkt 1 i 4 P.b. winien mieć zastosowanie. Skarżący zostali pozbawieni prawa do dwukrotnego rozpoznania ich sprawy przez dwa różne organy, a zatem naruszono art. 15 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:

Skarga nie była zasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wedle przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd - co do zasady - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c) p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak natomiast stanowi art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę, odpowiednio w całości albo w części.

Kontrolując w tak zakreślonych granicach zaskarżoną decyzję, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do naruszenia zarówno przepisów prawa procesowego, jak i prawa materialnego. Sąd uznał przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organy znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd przyjął za podstawę dalszych rozważań.

Na wstępie stwierdzić należy, że rację ma organ odwoławczy stosując w sprawie, z mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) obowiązującym od 19 września 2020 r. i stanowiącym, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie 12 lutego 2020 r., art. 48 ustawy w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r.

Podstawą prawną decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wykonanego i użytkowanego budynku handlowo-magazynowego był art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 P.b. Zgodnie z art. 48 P.b.:

1. Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo

2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia.

2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:

1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;

2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.

4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.

W niniejszej sprawie postanowieniem z 12 lutego 2020 r. PINB w K. W. wstrzymał skarżącym prowadzenie robót budowlanych i wezwał ich do przedłożenia stosownych dokumentów na podstawie art. 48 ust. 3 P.b. Poza sporem pozostaje, że skarżący, pomimo kilkakrotnie zmienianego terminu do wykonania nałożonego obowiązku, nie dopełnili wymogów wynikających z powyższego postanowienia.

Podkreślić też należy, że od postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych przysługuje zażalenie (art. 48 ust. 2 P.b.), a w dalszej kolejności, po wyczerpaniu administracyjnego toku instancji, skarga do sądu administracyjnego. Skarżący mieli zatem możliwość podważenia tego aktu i ustaleń prawnych oraz faktycznych, które legły u podstaw jego wydania, z którego to prawa nie skorzystali. Zyskało ono zatem walor aktu ostatecznego i prawomocnego.

Wyjaśnić trzeba, że inwestor nie ma przymusu wykonania nałożonego na niego obowiązku, jednakże w takim jednak przypadku powinien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 P.b. Gdy strona nie wypełnia nałożonego na nią obowiązku, brzmienie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, nie przewiduje możliwości innej reakcji organu nadzoru budowlanego, niż wydanie nakazu rozbiórki. Organ nadzoru budowlanego nie dysponuje swobodą co do dalszego trybu postępowania, gdyż konstrukcja powołanej normy nie pozostawia mu uznaniowości ani też możliwości odmiennego od wskazanego rozstrzygnięcia sprawy. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może wydać decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót, bądź decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego, jeżeli budowa została zakończona. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków,

właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany i nie jest zależna od woli organu lub inwestora (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2024 r., II OSK 313/22, ten i przywołane w dalszej części uzasadnienia wyroki dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl).

W konsekwencji organy orzekające w tej sprawie prawidłowo przyjęły, że konsekwencją niewypełnienia obowiązków zawartych w postanowieniu z 12 lutego 2020 r. powinno być wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę.

Zaskarżona decyzja odpowiada zatem prawu, ponieważ jest pochodną niewypełnienia przez skarżących w odpowiednim czasie nałożonych na nich obowiązków.

Należy także zaznaczyć, że kontrolując prawidłowość decyzji podjętej na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 P.b. sąd administracyjny sprawdza jedynie, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z tych unormowań, tj. czy mający podlegać rozbiórce obiekt jest obiektem budowlanym, o jakim mowa w art. 48 ust. 1 P.b. oraz czy obowiązki, o których mowa w ust. 3 art. 48 faktycznie nie zostały spełnione w terminie. W rozpoznawanej sprawie żadna z tych okoliczności nie budziła wątpliwości.

Zakresem kontroli sądowej decyzji nakazującej rozbiórkę, w trybie ww. art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 P.b., podlegała zatem jedynie okoliczność zrealizowania przez skarżących nałożonych na nich obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3 P.b. Jak już sąd powyżej wyjaśnił, decyzję wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 P.b., należy postrzegać wyłącznie jako sankcję wobec jej adresata za brak wykonania obowiązku nałożonego w postanowieniu w trybie art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. Natomiast postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 P.b. podlega odrębnemu zaskarżeniu. W konsekwencji skarżący na tym etapie postępowania nie mogli skutecznie podważać zasadności zakwalifikowania wykonanych prac jako budowy nowego budynku. Innymi słowy, na obecnym etapie postępowania administracyjnego brak było możliwości dokonywania od nowa ustaleń, czy skarżący dopuścili się samowoli budowlanej, jak i przeprowadzania ponownej jej kwalifikacji prawnej. Przyjęcie odmiennego stanowiska oznaczałoby, że zakres kontroli sądowej zaskarżonej decyzji pokrywałby się z zakresem kontroli prawidłowości postanowienia wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego na inwestorów obowiązek przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej (tak NSA w wyroku z 10 kwietnia 2024 r., II OSK 1731/21).

Orzeczona w niniejszej sprawie rozbiórka jest zatem prostą konsekwencją faktu braku wykonania zobowiązania zmierzającego do zalegalizowania samowoli.

W świetle powyższych rozważań niedopuszczalna była ocena zarzutów skargi i związanej z nimi argumentacji wskazujące na obowiązek stosowania w niniejszej sprawie przepisów Prawa budowlanego z 24 października 1974 r. z uwagi na okoliczność, że budynek stanowiący przedmiot postępowania istniał na działce i w sprawie mamy do czynienia nie z budową w myśl art. 3 pkt 6 P.b., a z przebudową w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b.

Tym samym nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi dotyczące naruszenia prawa materialnego.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia w sprawie przepisów prawa procesowego.

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w sposób jasny i kompletny wyjaśnia zarówno ustalony stan faktyczny w sprawie, jak i podaje podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi organ odwoławczy działał w niniejszej sprawie na podstawie przepisów prawa i dokonał oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia powyższych zasad postępowania administracyjnego, organ podjął bowiem wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy i w sposób wyczerpujący nie tylko zebrał, ale i rozpatrzył cały materiał dowodowy, odnosząc się także do argumentacji podniesionej przez skarżących.

Wyjaśnić także trzeba, że potwierdzona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego daje stronie tego postępowania prawo do dwukrotnego rozpatrzenia, a także rozstrzygnięcia jej sprawy przez dwa organy administracji. Oznacza to, że organ odwoławczy w całokształcie rozpatruje i rozstrzyga sprawę załatwioną decyzją organu I instancji.

Stwierdzić należy, że w sprawie organ odwoławczy prawidłowo doszedł do przekonania, że postępowanie winno toczyć się w oparciu o inną podstawę prawną.

Jest to jednak przekonanie organu odwoławczego wynikające z odmiennej wykładni przepisów prawa materialnego. Organ ten bowiem nie doszedł do swoich wniosków z uwagi na braki w postępowaniu dowodowym, które mogą być przyczyną stosowania art. 138 § 2 k.p.a., a wręcz przeciwnie, podjął swoje rozstrzygnięcie, gdyż uważał, że postępowanie należało przeprowadzić w oparciu o inną podstawę prawną. Skoro w uzasadnieniu decyzji nie wykazał braków w postępowaniu dowodowym, a doszedł tylko do przekonania, że sprawę należało załatwić w oparciu o inną podstawę materialnoprawną, to trafnie wydał decyzję merytoryczną (por. prawomocny wyrok WSA w Olsztynie z 29 czerwca 2020 r., II SA/Ol 388/20).

Nie budziło także wątpliwości sądu zastosowane w toku postępowania odwoławczego sanowanie błędu postępowania przed organem I instancji w zakresie braku udziału stron w tym postępowaniu. Możliwość sanowania takiego postępowania należało zaakceptować, tym bardziej, że po doręczeniu decyzji organu I instancji pominięte w postępowaniu prowadzonym przed organem I instancji strony (Gmina K. W., J. P., D. P., "[...]" D. P., J. P.) zrzekły się prawa do odwołania od tej decyzji, oświadczając również, że znane im są skutki prawne dokonanego zrzeczenia.

Z powyższych względów skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu, o czym Sąd orzekł sentencji wyroku.