Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności spadkobierców za zaległości podatkowe spadkodawcy w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pobranych a niewypłaconych zaliczek na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń wraz z odsetkami za m-ce: IV, V, VII-XII 2009 r., I-III 2010 r. oraz w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych.

Wnioskodawczyni AM pismem z dnia [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nie posiada środków pieniężnych na zaspokojenie roszczeń urzędu skarbowego, gdyż oszczędności zostały spożytkowane na remont zajmowanego przez nią mieszkania w TBS w P. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada wartościowych przedmiotów, w tym biżuterii lub praw majątkowych, których sprzedaż bez uszczerbku pozwoliłaby dla rodziny zapłacić zobowiązanie. Wnioskodawczyni podała, że jest zatrudniona w [...], z tego tytułu jej przychody kształtują się na poziomie ok. [...] netto. Z wynagrodzenia spłaca pożyczkę zakładową w wysokości [...] oraz kredyt konsolidacyjny w A w wysokości [...]. Ponadto posiada ujemne saldo na rachunku osobistym. Miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania, t.j. z tytułu opłat za czynsz, energię elektryczną oraz zaliczki na świadczenia kształtują się na poziomie ok. [...]. Wnioskodawczyni podała, że ma na swoim utrzymaniu ma [...]-letnią córkę, która uczy się. Do pisma załączyła wyciąg z rachunku bankowego, umowę pożyczki z dnia [...], umowę pożyczki z ZFŚS z dnia [...].

Na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] wnioskodawczyni złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podkreśliła, że nie miała pojęcia o istnieniu zobowiązań podatkowych po zmarłym bracie. Podała, że nie posiada żadnych środków ani oszczędności pozwalających jej na zabezpieczenie roszczeń urzędu skarbowego, zaś wszczęcie postępowania egzekucyjnego mogłoby doprowadzić do nieodwracalnych szkód w jej sytuacji majątkowej. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, wierzytelności. Podała, że w [...] zostawił ją wieloletni konkubent (ojciec dziecka). W wynajmowanym przez wnioskodawczynię (z zasobów TBS) mieszkaniu jest on jeszcze zameldowany i ma tutaj zarejestrowaną działalność gospodarczą, partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, jednakże mieszka w innej miejscowości. Wnioskodawczyni podała, że jest głównym najemcą mieszkania w ramach Towarzystwa Budownictwa Społecznego, bez prawa własności. Oświadczyła, że dochód jej z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi ok. [...] netto. Podała, że opłaty za [...] wynoszą [...]. Wnioskodawczyni podała, że ma debet na koncie osobistym. Wskazała, że ona i jej córka mają problemy ze wzrokiem.

Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że w tej chwili mieszka sama z córką w mieszkaniu z zasobów TBS i jest głównym najemcą, były konkubent mieszka gdzie indziej. Wnioskodawczyni podała, że zarabia ok. [...] netto, koszty kształtują się następująco: [...]. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że pieniądze z kredytu i pożyczki zostały wykorzystane na bieżące potrzeby życiowe. Podała, że nie ma zasądzonych alimentów na córkę, umówiła się z byłym partnerem, że będzie przelewał miesięcznie równowartość czynszu, t.j. [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada ani nie użytkuje żadnego pojazdu mechanicznego, opłaca jedynie składkę ubezpieczeniową od niesprawnego i nieużywanego pojazdu po zmarłym ojcu, pojazd ten – marki O jest całkowicie niezdatny do użytku i nieużywany od wielu lat. Do pisma załączyła roczne obliczenie podatku od dochodu za [...], zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za [...], wyciągi z rachunków bankowych.

Na wezwanie z dnia [...] wnioskodawczyni w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie uzyskuje innych dochodów poza dochodami z tytułu umowy o pracę. Wnioskodawczyni oświadczyła również, że nie prowadzi, ani nigdy nie prowadziła żadnej działalności gospodarczej. Podała, że z miesiącem [...] urząd skarbowy zajął jej wynagrodzenie za pracę.

W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :

1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;

2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy i z przedłożonych przez nią kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z [...] córką, nie pozostaje w związku małżeńskim, w [...] rozstała się z partnerem. Wnioskodawczyni uzyskuje dochody z wynagrodzenia za pracę, przy czym w miesiącu [...] urząd skarbowy zajął jej wynagrodzenie za pracę. Wnioskodawczyni mieszka w mieszkaniu należącym do TBS, nie posiada żadnych nieruchomości, oszczędności, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawczyni jest osobą zadłużoną. Wnioskodawczyni wykazała zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów.

Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.