Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, , , po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. Z. i Z. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 786/09 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi R. S. Z. i Z. w K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia, że podwyższenie opłaty rocznej jest nieuzasadnione postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 786/09 odrzucił skargę R. S. Z. i Z. w K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] marca 2009 r., znak: [...].

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu wniosku R. S. Z. Z. w K. o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Krzeszowice, oznaczonej jako działka nr [...] o łącznej powierzchni 0,0724 ha położonej w K. jest nieuzasadnione, wniosek oddaliło. Podstawą wydania orzeczenia tej treści było dokonanie ustalenia, że wniosek został złożony po upływie terminu do jego wniesienia. Skargę na powyższe orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła R. S. Z. i Z. w K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi .

Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone orzeczenie nie mieści się w katalogu skarg na określone w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Ponadto Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dopuszczalność skargi nie może wynikać również z przepisu art. 3 § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż z żadnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika możliwość złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadnione. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew twierdzeniom skargi zaskarżone orzeczenie jest merytorycznym rozstrzygnięciem wniosku o ustalenie niezasadności wypowiedzenia. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skoro w omawianym trybie nie znajdują odpowiedniego zastosowania do postępowania przed kolegium, przepisy k.p.a. dotyczące odwołań i zażaleń, to w razie dokonania ustalenia, że wniosek został złożony po upływie 30 – dniowego terminu, kolegium nie ma możliwości wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ustalenie. W sytuacji złożenia przez wieczystego użytkownika, opartego na art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. 2004 r., Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości, z uchybieniem terminu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno wydać orzeczenie o oddaleniu wniosku. Zważywszy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze obowiązane jest przekazać sądowi powszechnemu akta sprawy wraz ze sprzeciwem (nawet spóźnionym), co wynika z przepisu art. 80 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie kolegium traci moc, kwestię terminowego złożenia wniosku o ustalenie rozstrzyga sąd powszechny.

Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2009 r. złożyła R. S. Z. i Z. w K., zaskarżając postanowienie w całości. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez przyjęcie, że zapadłe w sprawie orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie mieści się w katalogu skarg na określone w tym artykule działania organów administracji publicznej. Skarżąca zarzuciła również naruszenie art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niepodjęcie środków w celu usunięcia naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, które błędnie licząc upływ terminów na złożenie sprzeciwu oddaliło wniosek skarżącej jako złożony po terminie. Jako ostatni podniesiono zarzut naruszenia art. 79 ust. 7 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami nakazujący przy postępowaniu toczącym się przed kolegium odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego między innymi dotyczących terminów. Skarżąca wnosi o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez uchylenie orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego była sprawa zgodności z prawem postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 786/09, odrzucającego skargę R. S. Z. i Z. w K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, wydane z wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie przedmiotowy wniosek oddaliło.

Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Stwierdzić należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym merytoryczne rozstrzyganie sprawy poprzedzone jest badaniem przez Sąd pierwszej instancji okoliczności wymienionych w przepisie art. 58 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), od których istnienia lub nieistnienia powołana ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia merytoryczne rozstrzyganie danej sprawy. Jedną z przyczyn odrzucenia skargi jest zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1) powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, brak właściwości sądu administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, właśnie ta przyczyna powołana została jako podstawa odrzucenia skargi.

Zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) "Od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości". Sprzeciw do sądu powszechnego, przewidziany w art. 80 ust. 1 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, służy od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Orzeczenie to kolegium wydaje na skutek wniosku o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej, w sytuacji gdy nie doszło do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody. Od tego orzeczenia odwołanie nie przysługuje (art. 79 ust. 3 zdanie drugie), ale sprzeciw do sądu powszechnego, o czym wspomniano wyżej. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji w pełni prawidłowo stwierdził, że zaskarżone orzeczenie nie mieści się w katalogu skarg na określone w art. 3 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność oraz, że dopuszczalność skargi w przedmiotowej sprawie nie może również wynikać z przepisu art. 3 § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż z żadnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika możliwość złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, jest nieuzasadnione. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Odnośnie stosowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 79 ust. 7 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami "Do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń (...)". Powyższe oznacza, że w trakcie postępowania – wywołanego wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej – kończącego się wydaniem orzeczenia, od którego służy sprzeciw do sądu powszechnego, może dojść do postępowań ubocznych, incydentalnych (wpadkowych). Odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczy zasadniczo takich właśnie, postępowań "wpadkowych". W niniejszej sprawie przedmiotem była zasadność aktualizacji opłaty rocznej, a nie np. postępowanie "wpadkowe" dotyczące przywrócenia terminu do złożenia wniosku o dokonanie tej oceny, do którego to postępowania incydentalnego nie tylko zasadne, ale i nakazane jest (zgodnie z normą przepisu art. 79 ust. 7 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami), odpowiednie stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawie, zaskarżone orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, podlega kognicji sądu powszechnego. Za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 135 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym. Nie można było, postawić Sądowi pierwszej instancji skutecznie takiego zarzutu, skoro nie dokonywał on w ogóle wykładni tego przepisu. Należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji badał dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego, a więc przesłanki, od których istnienia lub braku zależy merytoryczne rozpoznanie skargi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.