Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2009 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego R. L. kwotę 760 zł. (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] wydaną dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego w sprawie samowolnie dokonanej rozbudowy pawilonu handlowo – usługowego (od strony południowo – wschodniej) usytuowanego na działce o nr ewid. [...] i części działki nr ewid. [...], przy ul. [...] w W.

W uzasadnieniu organ podał, że organ I instancji ustalił, iż H. A. dokonała samowolnej rozbudowy pawilonu przed 1995 rokiem. Wobec tego, postanowieniem z dnia [...] organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia inwentaryzacji budowlanej oraz oceny technicznej wykonanych prac, z uwzględnieniem przepisów techniczno – budowlanych oraz kwestii uciążliwości i szkodliwości dla otoczenia i interesów osób trzecich. W oparciu o treść przedstawionej dokumentacji, wskazując na brak podstaw do nakładania na inwestorkę jakichkolwiek obowiązków w trybie nadzoru budowlanego, ze względu na prawidłowość wykonanych prac i ich zgodność z obowiązującymi normami i przepisami techniczno – budowlanymi organ umorzył postępowanie.

Zdaniem organu odwoławczego rozstrzygnięcie to jest prawidłowe.

Ponieważ budowa została zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. organ ocenił inwestycję według przepisu art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, a po ustaleniu, że inwestycja nie wprowadza zmian w zagospodarowaniu przestrzennym, a także prace wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną, zasadami wiedzy technicznej i obowiązującymi przepisami techniczno – budowlanymi, nie stwierdzono zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia ani naruszenia praw osób trzecich – zdaniem organu odwoławczego prawidłowo umorzono postępowanie.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. L.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił organowi naruszenie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego oraz art. 6, 7, 8, 9, 11, 15, 105 § 1 i 107 § 1 i § 3 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni.

Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.)), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji.

W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna.

Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] umarzająca na podstawie art. 105 k.p.a. postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podziela poglądu organów I i II instancji, iż w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy uzasadniające umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi powołany artykuł Kodeksu postępowania administracyjnego, oznacza, iż brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę poprzez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.

Przesłanką bezprzedmiotowości postępowania jest także brak podstaw do rozpoznania sprawy w drodze postępowania administracyjnego. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt III SA 2225/01, Biul.Skarb. 2003/6/25).

W niniejszej sprawie nie istniały przesłanki, które czyniłyby wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym. Okolicznością niekwestionowaną przez inwestora jest fakt rozbudowania pawilonu handlowego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jednakże oceniając samowolną inwestycję, organ nie uzasadnił w sposób jednoznaczny i wyczerpujący przyjętej daty jej powstania – przede wszystkim nie odnosząc się do twierdzeń skarżącego o późniejszej niż 1994 r. zakończeniu rozbudowy, o czym świadczyć ma wskazana decyzja powiatowego organu nadzoru budowlanego z dnia [...], nakazująca rozbiórkę samowolnie rozpoczętej rozbudowy – dobudowy pawilonu.

Ustaleniem daty realizacji samowoli organ I instancji w ogóle się nie zajął, nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji żadnych rozważań, czy ustaleń, ani też nie uzasadnił z jakich powodów uznał, że dla oceny inwestycji należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1974 r.

Organ odwoławczy zaś, w tej kwestii podał jedynie, że "w toku czynności wyjaśniających ustalono, że przedmiotowa rozbudowa została wykonana przed 1995 r.", nie wskazując faktów, czy dowodów na których oparł się ustalając datę samowoli ani też nie odnosząc się do zarzutów jakie w tej kwestii zgłaszał skarżący.

Ustalenie daty powstania samowoli budowlanej ma podstawowe znaczenie w postępowaniu administracyjnym przed organami nadzoru budowlanego, bowiem pozwala organowi zastosować właściwe (tzn. obowiązujące w dacie samowoli) przepisy prawa.

Ustalenie, że samowolna rozbudowa pawilonu została wykonana przed dniem 1 stycznia 1995 r. powodowałoby, że zgodnie z przepisem art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 89, poz. 414 z późn, zm.) winny mieć zastosowanie przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (art. 37, art. 40, art. 42). W sytuacji zaś zrealizowania samowoli po dniu 1 stycznia 1995 r., organy prowadzą postępowanie na podstawie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r.

Obowiązkiem organu orzekającego w sprawie jest zawarcie w uzasadnieniu decyzji wszechstronnej oceny zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, analizy argumentów wszystkich stron, a także dokonanej przez organ wykładni stosowanych przepisów oraz oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Zgodnie z naczelną zasadą postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, organ administracji publicznej zobowiązany jest do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego. Organy administracji orzekające nie oceniły okoliczności sprawy i tym samym nie odniosły się w wymaganym stopniu do zgromadzonego materiału dowodowego, co narusza dyspozycję art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić również należy, iż kontrolowane orzeczenia naruszają również art. 107 § 2 k.p.a. Uzasadnienie powinno zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać, jaki zachodzi związek między ta oceną a treścią rozstrzygnięcia.

Wobec tego, zdaniem składu orzekającego, postępowania organów nie można uznać za zgodne z zasadami postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7, art. 77 k.p.a.

Zakończenie przez organy nadzoru budowlanego postępowania poprzez wydanie decyzji umarzającej postępowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, w sposób oczywisty naruszyło dyspozycję art. 105 § 1 k.p.a.

Ujawnione naruszenie przepisów prawa mające istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia powodują uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.