Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1923/22 w sprawie ze skargi P. S.A. w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 19 maja 2022 r. nr DO-II.7610.104.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 grudnia 2022 r. I SA/Wa 1923/22, oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 19 maja 2022 r. nr DO-II.7610.104.2022.AB w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciły mu naruszenie:

1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, w postaci art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948; dalej: u.PKP) poprzez bezzasadne przyjęcie, iż Polskie Koleje Państwowe S.A. nie nabyły z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, pomimo że w niniejszej sprawie zrealizowały się wszystkie podstawy do jej uwłaszczenia;

2. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez niezastosowanie oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i oddalenie skargi, mimo że zachodziły podstawy do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenie przez organ art. 75 § 1 ab initio k.p.a. oraz art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na ograniczeniu w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych, mimo że takie ograniczenie jest nieuzasadnione, nie wynika wprost z przepisu ustawy, przerzuca na stronę odpowiedzialność za ewentualne błędy organu administracji państwowej, a przez wprowadzenie takiego wymogu ex post- faktycznie pozbawia stronę rzeczywistej ochrony jej praw majątkowych, przy jednoczesnym przerzuceniu obowiązków dowodowych na stronę; gdyby Sąd I instancji dostrzegł powyższe uchybienie, zaskarżone rozstrzygnięcie mogłoby być inne, tj. skarga mogłaby zostać uwzględniona.

Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły.

Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji.

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości.

Rozpoczynając zatem rozważania od zarzutu opartego na drugiej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) zauważyć należy, że nie został on w żaden sposób uzasadniony, a z jego treści nie wynika również, na czym miałoby polegać "ograniczenie w postępowaniu administracyjnym zasady równej mocy środków dowodowych" i "przerzucenie obowiązków dowodowych na stronę". Autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnia, z czego miałyby wynikać takie tezy, na jakich założeniach lub dowodach zostały oparte, a treść zarzutu jest zupełnie abstrakcyjna, jeśli się zważy na argumenty przedstawione przez Sąd I instancji.

Sąd ten stwierdził bowiem, że podstawę prawną zaskarżonej do niego decyzji stanowił art. 34 ust. 1 u.PKP, zgodnie z którym grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Przyczyną wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu był fakt, że działka nr [...] (przed zmianą numeracji w 2013 r. oznaczona nr [...]), której dotyczy zaskarżona decyzja, nie była ani 5 grudnia 1990 r. ani 27 października 2000 r. własnością Skarbu Państwa. Powyższa okoliczność wynika ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Wojewody Śląskiego z 10 czerwca 2021 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Wodzisław Śląski z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Decyzja z 10 czerwca 2021 r. ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że potwierdza ona stan, jaki zaistniał z mocy samego prawa z dniem 27 maja 1990 r. Natomiast określone w art. 34 ust. 1 u.PKP przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które były własnością Skarbu Państwa 5 grudnia 1990 r. Przepis ten nie może mieć zatem zastosowania do nieruchomości, która uprzednio, tj. 27 maja 1990 r., stała się własnością gminy.

Skarga kasacyjna nie kwestionuje faktu wydania decyzji komunalizacyjnej z 10 czerwca 2021 r., ani skutku jaki ona wywarła w sferze własności spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. Niezrozumiałe jest więc twierdzenie zawarte w zarzucie opartym na pierwszej podstawie kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), że w niniejszej sprawie zrealizowały się wszystkie podstawy do uwłaszczenia na gruncie art. 34 ust. 1 u.PKP. Tym bardziej, że naruszenie tego ostatniego przepisu, według autora skargi kasacyjnej, miałoby polegać na błędnej wykładni art. 34 ust. 1 u.PKP, przy czym skarga kasacyjna nie kwestionuje, że przesłanką uwłaszczenia PKP było istnienie prawa własności po stronie Skarbu Państwa w dniu 5 grudnia 1990 r.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.