Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2010 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala

M. J. od kilku lat miał przyznawane dodatki mieszkaniowe oraz zasiłki celowe i okresowe. Decyzją z dnia [...] 2009 r. Prezydent Miasta przyznał M. J. zasiłek okresowy na okres od 1 lipca 2009 r. do 30 września 2009 r. w kwocie 144,60 zł miesięcznie (k. 811 akt adm.). Decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] 2009 r. przyznano M. J. dodatek mieszkaniowy w kwocie 335,49 zł miesięcznie na okres od 1 marca 2009 r. do 31 sierpnia 2009 r. (k. 991 akt adm.).

W dniu [...] 2009 r. Prezydent Miasta decyzją nr [...] przyznał M. J. zasiłek okresowy w kwocie 140,76 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2009 r. do dnia 31 grudnia 2009 r. zaznaczając, że na kwotę 140,76 zł składa się 70,76 zł minimalnej części zasiłku okresowego i 70 zł fakultatywnej części zasiłku okresowego. Na uzasadnienie podano, że wnioskujący M. J. spełnia ustawowe kryteria do przyznania zasiłku okresowego określone ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, albowiem jest osobą bezrobotną, a jego dochód (stanowiący dodatek mieszkaniowy) w wysokości 335,49 zł nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszący 477 zł. Podkreślono, że – zgodnie z art. 38 § ust. 2 pkt 1 tej ustawy - wysokość świadczenia ustala się do wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby przy uwzględnieniu środków finansowych pozostających w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej.

Od decyzji tej odwołał się M. J. kwestionując w lakonicznym odwołaniu wysokość przyznanego zasiłku oraz zarzucając organowi nienależyte uzasadnienie decyzji pod względem faktycznym i prawnym i podkreślając, że nastąpiło "naruszenie norm prawa obowiązującego na terenie Państwa Polskiego".

Po rozpatrzeniu tego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 16 grudnia 2009 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie spełniania przez odwołującego się kryteriów ustawowych uprawniających do przyznania zasiłku okresowego i zaznaczył, że M. J. od kilku lat korzysta z różnych form wsparcia, którymi dysponuje ośrodek pomocy społecznej nie podejmując "żadnych aktywności zawodowych" i nie mając "poważniejszych problemów zdrowotnych". Podkreślono, że jednocześnie z zaskarżoną decyzją odwołujący się otrzymał zasiłki celowe na łączną kwotę 260 zł. Organ przytoczył treść przepisu art. 38 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że organ mógł przyznać odwołującemu się zasiłek okresowy w wysokości od kwoty minimalnej 70,76 zł do kwoty maksymalnej 141,51 zł miesięcznie i przyznana kwota zasiłku w wysokości 140,76 zł miesięcznie mieści się w górnej granicy określonej przez ustawę. Organ II instancji nie dostrzegł żadnych uchybień formalnych i merytorycznych w wydanej przez organ I instancji decyzji podnosząc, że została wydana w oparciu o konkretne i powołane przez organy przepisy prawa, a w szczególności w oparciu o przepisy ustawy o pomocy społecznej.

W obszernej skardze na decyzją organu II instancji M. J. zarzucił w istocie fakt, że organ – do ustalenia wysokości przysługującego mu zasiłku okresowego – przyjął jako dochód skarżącego wysokość przyznanego mu dodatku mieszkaniowego. Zdaniem skarżącego, żaden przepis prawa nie upoważnia organu pomocy społecznej ustalającego wysokość należnego stronie zasiłku okresowego do uznania przyznanego stronie dodatku mieszkaniowego jako dochodu tej strony. W konsekwencji swych wywodów skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji "w części naruszającej prawo materialne".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W szczególności organ uznał, że dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej albowiem ustawa o pomocy społecznej nie dokonała wyłączenia tego świadczenia z pojęcia dochodu takiej osoby. Na poparcie tego stanowiska organ odwoławczy przytoczył szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi – zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania.

Kierując się powyższymi kryteriami należy wskazać, że skarga M. J. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.

Sąd podnosi, że podstawę prawną przyznawania zasiłku okresowego stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 z późń. zm.), która w art. 6 ustala definicję legalną przyjętych w ustawie określeń. Jednocześnie w art. 8 ust. 3 ustawodawca ustala definicję dochodu na potrzeby tej ustawy w ten sposób, że:

"Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:

1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;

2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia(4) oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;

3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób."

Sąd zwraca uwagę, że ustawodawca w w art. 8 ust. 4 omawianej ustawy (zwanej u.p.s.) dokonał taksatywnego wyłączenia od dochodu konkretnych pieniężnych świadczeń:

"4. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w 2007 r."

Zdaniem Sądu, treść powyższego przepisu wskazuje nie tylko na rodzaj świadczeń pieniężnych, które wyłączono od dochodu, ale na ich pieniężny charakter, co z kolei w sposób jednoznaczny wskazuje, że ustawodawca bowiem za dochód, o którym mowa w art. 8 ust. 3 ustawy uważa sumę przychodów "pieniężnych".

Wojewódzki Sąd Administracyjny podnosi, iż podziela w pełni stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w odpowiedzi na skargę i uznaje przyznany dodatek mieszkaniowy za dochód w sprawie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, w tym w sprawie o przyznanie zasiłku okresowego. Takie stanowisko Sądu orzekającego poparte jest ustalonym w tym zakresie orzecznictwem sądownictwa administracyjnego. W szczególności Sąd podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawarte w wyroku z dnia 18 października 2007 r., IV SA/Po 827/06 (opubl. LEX nr 483725): "W art. 8 ust. 4. u.p.s. nie wymienia się "dodatku mieszkaniowego" jako świadczenia, które nie wlicza się do dochodu osoby ubiegającej się bądź korzystającej z pomocy społecznej; a więc wlicza się go. Ww. przepis należy jednak tak rozumieć, iż do dochodu wlicza się dodatek mieszkaniowy przyznany tej osobie, a nie innej.", a także stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 5 lipca 2007 r., I OSK 1549/06 (opubl. LEX nr 372580): "1. Artykuł 8 ust. 3 u.p.s., wyraźnie określając składniki podlegające odliczeniu od przychodu, nie wymaga odwoływania się do przepisów innych ustaw w celu wyjaśnienia tego pojęcia. Wynika z tego przepisu bowiem, że dla potrzeb ustalenia dochodu, od którego zależy przyznanie bądź nie pomocy społecznej, należy wziąć pod uwagę kwotę pieniężną uzyskaną w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o pomoc lub w którym złożono wniosek, gdy dochód został utracony, bez względu na źródło uzyskania tej kwoty, przy czym pomniejsza się ją o składniki wskazane w pkt 1-3 tego przepisu, z jednym zastrzeżeniem, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Zastrzeżenie to należy odnieść do czasu uzyskania dochodu i wyjątek inaczej normujący zasadę zawartą w art. 8 ust. 3 zawiera ust. 11 art. 8. 2. Ponieważ art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi wyraźnie, że chodzi o każdy dochód, bowiem niezależnie od źródła jego pozyskania należy brać pod uwagę każdą uzyskaną kwotę, o ile pochodzi ona z okresów wskazanych w tym przepisie lub ust. 11 art. 8." Na uwagę zasługuje też stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r., I OSK 700/06 (opubl. LEX nr 320923), w którym wyjaśniono na podstawie problemu pożyczki, iż katalog obciążeń pomniejszających dochód jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są na gruncie ustawy o pomocy społecznej zamknięte: "1. Katalog obciążeń pomniejszających dochód jak i katalog przychodów odliczanych od dochodu są na gruncie u.p.s. zamknięte. Zarówno katalog odliczeń jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych z tytułu pożyczki. W żadnym przepisie ustawy nie postanowiono, iż kwota pożyczki nie podlega zaliczeniu do dochodu bądź, że kwota ta podlega odliczeniu od dochodu. 2. Pomoc społeczna jest instytucją publiczną mającą na celu zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, które nie dysponują środkami finansowymi na poziomie ustalonego kryterium dochodowego - w dacie ubiegania się o pomoc społeczną. Z tej przyczyny nie ma znaczenia tytuł i źródło uzyskiwania tych środków, albowiem pożyczka, podobnie ja kredyt, jest przychodem mogącym stanowić źródło utrzymania w okresie dysponowania kwotą pożyczki (kredytu). Dlatego też nawet kwoty pożyczek, kredytów, wydatkowanych na podstawowe utrzymanie stanowią z punktu widzenia ustawy o pomocy społecznej przychód podlegający wliczeniu do dochodu." Podobne stanowisko, które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, zajęte jest w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I SA/Wa 158/08 z dnia 24 lipca 2008 r. (opubl. LEX nr 509612): "Na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu rozumieć należy wszelkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w przepisach wymienionych (art. 8 ust. 3 i 4). Wskazane zaś w ustawie wyjątki nie przewidują wyłączeń jakiejkolwiek grupy przychodów z tego tylko tytułu, że nie podlegają one opodatkowaniu." oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2008 r., II SA/Gd 763/07 (opubl. LEX nr 501347): "Ustawodawca jednoznacznie zdefiniował w u.p.s. pojęcie dochodu, a także taksatywnie wymienił składniki, których do dochodu się nie wlicza. Nie odniósł się przy tym ani do ustawy o podatku od spadków i darowizn, ani ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Oznacza to, że przepisy tych ustaw nie mają zastosowania przy obliczaniu dochodu w sprawach o przyznawanie pomocy społecznej.

W oparciu o wskazane i przytoczone wyżej przepisy – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdza, że organy administracyjne obu instancji wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa i z tego względu Sąd skargi nie uwzględnił orzekając na mocy art. 151 p.p.s.a. - jak w wyroku.