Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 198/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. N. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 stycznia 2025 r., nr WOA.7722.214.2024.HG w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 198/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. i art. 220 § 3 tej ustawy, odrzucił skargę S.N. (dalej jako skarżący) na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 stycznia 2025 r., nr WOA.7722.214.2024.HG w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia.

Jak wynika z uzasadnienia powyższego postanowienia powodem odrzucenia skargi było nieuzupełnienie przez skarżącego braków formalnych skargi w postaci wskazania jego numeru PESEL oraz brak uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie w terminie wskazanym w wezwaniu do uiszczenia wpisu.

Odnośnie do wpisu Sąd odwołał się do dominującego w orzecznictwie stanowiska, zgodnie z którym, od skargi na postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wydane w postępowaniu egzekucyjnym pobiera się wpis stosunkowy na podstawie art. 231 P.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535). Skarga na tego typu postanowienie jest sprawą, której przedmiotem jest należność pieniężna (zob. postanowienia NSA: z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OZ 409/23; z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt III OZ 47/23; z dnia 21 września 2022 r., sygn. akt II OZ 507/22; z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt II OZ 584/21; z dnia 5 sierpnia 2021 r., sygn. akt II OZ 471/21; z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt II OZ 283/21, dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

Zgodnie zaś z § 1 pkt 4 rozporządzenia, wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi - w przypadku należności do ponad 100.000 zł - 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł.

Wobec tego, że organ nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości 165.555,04 zł - wpis sądowy od skargi wynosił więc 2.000 zł. W sytuacji, gdy skarżący uiścił jedynie 100 zł tytułem wpisu, wezwano go do uzupełnienia wpisu o pozostałe 1.900 zł. na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi.

Sąd wskazał, że doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu i do wskazania numeru PESEL dokonano skutecznie i po jej zwrocie do Sądu pozostawiono je w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na podstawie art. 73 § 4 P.p.s.a. Przesyłka była wysyłana na ten sam adres, który skarżący wskazał w skardze. Wezwanie uznane zostało za doręczone w dniu 19 marca 2025 r., tj. 14 dni od daty pierwszego awizowania przesyłki w dniu 5 marca 2025 r. W związku z tym 7-dniowy termin do uzupełnienia braków upływał 26 marca 2025 r. (środa). Do dnia wydania postanowienia ww. braków nie uzupełniono. W tym stanie sprawy Sąd skargę odrzucił.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 107 § 1 pkt 7 i 9 k.p.a. oraz art. 112 k.p.a. poprzez odrzucenie skargi pomimo błędnego pouczenia strony o wysokości opłaty, jak i nieprawidłowego doręczenia późniejszego wezwania do uzupełnienia braków wniesionej skargi.

W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

W uzasadnieniu podniósł, że 15 kwietnia 2025 r. otrzymał zaskarżone postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi. Wskazano w nim, iż pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego - podania nr PESEL i uiszczenia brakującej części opłaty od skargi, braków tych nie uzupełnił. Adresowana do niego przesyłka z wezwaniem była dwukrotnie awizowana i wróciła jako niepodjęta w terminie.

Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem. Był przekonany, iż dokonał prawidłowej opłaty od skargi. Jak wynika z pouczenia znajdującego się na końcu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (powinno być "postanowienia WWINB z 7 stycznia 2025 r."), od którego skarżący złożył skargę, wpis od skargi ma charakter stały i wynosi 100,00 zł. Stąd też opłatę w takiej wysokości uiścił. Skarżący twierdzi, że błędne pouczenie nie może pozbawiać go jako strony możliwości skutecznego zaskarżenia decyzji administracyjnej.

Skarżący zauważa, że prawidłowe pouczenie musi zawierać wszystkie informacje określone w art. 107 § 1 pkt 7 lub 9 k.p.a. Z kolei art. 112 k.p.a. zapewnia ochronę strony przed negatywnymi skutkami zastosowania się do błędnego pouczenia. Przepis ten stanowi, że "błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia".

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż skarżący nie otrzymał żadnego awizo ani informacji z której by wynikało, że została do mnie nadana przesyłka, nie zastano go ani nikogo z domowników w domu i przesyłka czeka na odbiór w urzędzie pocztowym. Jak wynika z dotychczasowego przebiegu postępowania, wszystkie przesyłki są na bieżąco odbierane. Żona skarżącego pracuje zdalnie z domu, stąd w godzinach doręczenia przesyłek jest obecna na miejscu i na bieżąco odbiera korespondencję. Nawet przyjmując hipotetycznie, iż nikogo nie było w domu, skarżący zamieszkuje w budynku jednorodzinnym, na ogrodzeniu zawieszona jest skrzynka na listy, a zatem nie ma możliwości aby ktoś zabrał awizo lub zostało ono zagubione.

Skarżący stwierdził, że z informacji jakie uzyskał na poczcie, w okresie w którym była kierowana do niego przesyłka placówka zmagała się z brakami kadrowymi. Przez dłuższy okres czasu praktycznie żadne przesyłki nie były doręczane w regionie, w którym skarżący zamieszkuje.

Skarżący wystąpił do placówki pocztowej o wyjaśnienia. Podnosi, że istnieje możliwość, iż nie tylko nie podjęto próby doręczenia mu przesyłki ale nawet nie zostawiono żadnego awizo bo w tym czasie nikt nie doręczał przesyłek. Wezwanie do uzupełnienia braków nie zostało zatem odebrane z przyczyn od niego niezależnych. Jako dowód przedstawił pismo kierowane do Poczty Polskiej.

Wraz z zażaleniem skarżący wystąpił do Sądu I instancji z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełniania braku formalnego i uiszczenia opłaty od skargi. Podał swój nr PESEL oraz przedstawił potwierdzenie opłaty wpisu na brakującą kwotę 1900 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 112 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "K.p.a.") błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania lub skutków zrzeczenia się odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia.

Należy zatem uznać, że skarżący nie może ponosić konsekwencji tego, że wpłacił 100 zł tytułem wpisu od skargi i żył w przeświadczeniu, że skarga została prawidłowo opłacona. Jednak nie zmienia to faktu, że wniesiona skarga podlegała wpisowi stosunkowemu z uwagi na to, że jej przedmiot zaskarżenia stanowiło postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia a więc dotyczyło ono należności pieniężnych (art. 231 P.p.s.a.).

W związku z tym Sąd przyjmując skargę do rozpoznania miał prawo i obowiązek określić prawidłowy wpis sądowy wynoszący zgodnie z § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 535) – 2000 zł bowiem wysokość grzywny w celu przymuszenia wynosiła 165.555,04 zł a w przypadku takiej należności ponad 100.000 zł był to 1 % wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2.000 zł i nie więcej niż 100.000 zł. Z tego wynika, że Sąd zobligowany był przed przystąpieniem do rozpoznania skargi wezwać skarżącego do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 1900 zł, co uczynił zarządzeniem z 3 marca 2025 r. doręczonym w przesyłce nr [...] w trybie doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a.

Podobnie Sąd miał obowiązek wezwać skarżącego do nadesłania numeru PESEL albowiem przy pierwszym piśmie w sprawie, będącym skargą, takie dane nie zostały wskazane. Czyniło to zadość wymogom formalnym pisma procesowego z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a. jakim jest przecież skarga i które powinny zostać uzupełnione przed przystąpieniem do jej rozpoznania.

Skoro jak wynika z akt sprawy przesyłka zawierająca powyższe wezwania została doręczona w trybie doręczenia zastępczego a zatem uznano ją za doręczoną po upływie 14 dni od dnia pozostawienia przesyłki w urzędzie pocztowym po uprzednim pozostawieniu zawiadomienia o przesyłce zgodnie z art. 73 § 2 P.p.s.a., to jest 19 marca 2025 r., to braki skargi powinny zostać uzupełnione w terminie 7 dni do tego czyli do dnia 27 marca 2025 r. Do tego dnia braki te nie zostały uzupełnione a zatem Sąd prawidłowo skargę odrzucił stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 220 § 3 P.p.s.a.

Wbrew twierdzeniom skarżącego Sąd nie miał podstaw do zakwestionowania prawidłowości i skuteczności doręczenia zastępczego bowiem adnotacje zamieszczone na zwrocie (k. 24 akt) spełniają wymogi określone w art. 73 P.p.s.a. Adresata w dniu 5 marca 2025 r. nie zastano i pozostawiono przesyłkę w urzędzie pocztowym wskazując, że tego samego dnia pozostawiono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponowna awizacja nastąpiła 13 marca 2025 r. a zwrot do nadawcy 21 marca 2025 r. Zatem w tych okolicznościach brak było podstaw do kwestionowania domniemania doręczenia zastępczego i należało uznać wezwania do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi za skutecznie doręczone w powyższym trybie. Oczywiście nie oznacza to, że nie wystąpiły inne okoliczności podważające domniemanie skutecznego doręczenia zastępczego, o których mówi skarżący. Jednak Sąd dysponując jedynie stanowiskiem skarżącego odnośnie do wadliwości doręczenia zastępczego (brak awizacji) i niepotwierdzonymi w żaden sposób informacjami o niedoręczaniu przesyłek w rejonie jego zamieszkania z uwagi na braki kadrowe na poczcie, w okresie przypadającym na doręczenie korespondencji z sądu, nie mógł przyjąć, że taka sytuacja została w wystarczający sposób uprawdopodobniona. Co prawda skarżący złożył wraz z zażaleniem 22 kwietnia 2025 r. skargę na niedostarczenie przesyłki do Urzędu Pocztowego w [...] ale w chwili orzekania NSA nie dysponuje odpowiedzią w tym zakresie. Dopiero uwzględnienie reklamacji przedmiotowej przesyłki lub choćby potwierdzenie sytuacji braków kadrowych, które mogły wpływać na doręczanie przesyłek mogłoby skutkować uznaniem, że w istocie prawdopodobnym jest, że wezwania nie zostały doręczone pomimo adnotacji poczty na zwrocie.

Na marginesie NSA zauważa, że taka dokumentacja mogłaby mieć istotne znaczenie na etapie rozpoznawania przez Sąd wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnia braków skargi znajdującego się w aktach sprawy, gdyby została dostarczona jeszcze przed jego rozpoznaniem. Samo złożenie skargi na działanie Urzędu Pocztowego nie uzasadnia przyjęcia, ze rzeczywiście doszło do nieprawidłowości w doręczaniu przedmiotowej korespondencji sądowej.

W zawiązku z powyższym NSA stwierdza, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi było prawidłowe i nie zasługiwało na uchylenie.

NSA nie mógł oceniać okoliczności sprawy pod kątem przywrócenia terminu albowiem jest to postępowanie odrębne od badania podstaw odrzucenia skargi. W realiach sprawy podzielić należało stanowisko Sądu I instancji, że skarga posiadała braki formalne i fiskalne, które nie zostały uzupełnione w przewidzianym do tego terminie pomimo skierowanego przez Sąd wezwania doręczonego skutecznie w trybie zastępczym. Z dostępnej dokumentacji nie wynikało, żeby doręczenie zastępcze miało wady. Nie uprawdopodobniono też, że adnotacje poczty zostały sporządzone nierzetelnie np. poprzez wykazanie, że w tym czasie przesyłki sądowe nie były doręczane do adresatów z uwagi na braki kadrowe.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.