Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 października 2022 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO Gd/4572/21 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu oddala skargę.

Decyzją z dnia 26 stycznia 2021 r. nr KDM.7235.15.9.2021.EB Prezydent Miasta Gdyni nałożył na J. B. (dalej także jako "wnioskodawca" albo "skarżący") obowiązek zapłaty 150 zł tytułem kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia (odwołania holowania), w dniu 5 czerwca 2020 r., pojazdu wnioskodawcy marki Peugeot nr rej. [...] z ulicy [...] w Gdyni.

Pismem z dnia 17 lutego 2021 r. wnioskodawca złożył odwołanie od wyżej wskazanej decyzji wnosząc m.in. o umorzenie nałożonej kwoty.

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy, decyzją z dnia 7 czerwca 2021 r. nr SKO Gd/1634/21, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia 26 stycznia 2021 r.

Wcześniej, to jest w dniu 5 maja 2021 r. wnioskodawca złożył w Urzędzie Miasta Gdyni wniosek datowany na dzień 25 kwietnia 2021 r. o umorzenie kwoty 150 zł opisując swoją trudną sytuację majątkową i dochodową.

Postanowieniem z dnia 14 lipca 2021 r. nr KDM.3221.4.87.2021.EB wydanym na podstawie art. 165a § 1 w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) Prezydent Miasta Gdyni odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów w wysokości 150 zł powstałych w następstwie odwołania holowania pojazdu, określonych w decyzji organu z dnia 26 stycznia 2021 r. KDM.7235.15.9.2021.EB.

W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ pierwszej instancji przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania oraz wskazał, że nie jest możliwe rozpatrzenie złożonego wniosku, gdyż sprawa została rozstrzygnięta decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2021 r.

W zażaleniu na wydane postanowienie J. B. zakwestionował je jako niesprawiedliwe ponownie wnosząc o umorzenie kwoty 150 zł.

Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO Gd/4572/21 wydanym na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy zakwestionowane przez wnioskodawcę postanowienie z dnia 14 lipca 2021 r.

Wskazane postanowienie zostało wydane w następstwie postanowienia z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO Gd/5566/21 o przywróceniu wnioskodawcy, na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie także jako "k.p.a.") terminu do złożenia zażalenia.

W uzasadnieniu postanowienia nr SKO Gd/4572/21 Kolegium wskazało, że przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa dają możliwość umorzenia zaległości podatkowej, którą w realiach sprawy stanowi kwota 150 zł. Wyjaśnić jednakże należy, że zaległość ta powstała dopiero z dniem 15 czerwca 2021 r., a zatem z dniem doręczenia wnioskodawcy decyzji Kolegium z dnia 7 czerwca 2021 r. Dopiero zatem od dnia 15 czerwca 2021 r. istnieje obowiązek zapłaty wskazanych 150 zł. Wniosek o umorzenie tej kwoty J. B. złożył zaś wcześniej, a zatem przedwcześnie. Innymi słowy, wniosek o umorzenie kwoty 150 zł złożono zanim powstał obowiązek jej zapłaty. W związku z tym postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia tej należności było prawidłowe. J. B. ma zaś możliwość ponownego złożenia wniosku o umorzenie spornej należności.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. B. zakwestionował wydane rozstrzygnięcie ponownie wnosząc o umorzenie przedmiotowej należności.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy postanowienie) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy,

bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Wskazać należy, że organy orzekające w wydanych postanowieniach odwołały się do treści art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Ponadto organy uznały, że w sprawie mamy do czynienia z zaległością podatkową.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że orzeczenie wydane w trybie art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa (podobnie jak w przypadku art. 61a § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) jest aktem formalnym, a nie merytorycznym i organ nie rozstrzyga w nim sprawy co do jej istoty, a także przed wydaniem postanowienia nie prowadzi postępowania administracyjnego, zmierzającego do wyjaśnienia sprawy. W postanowieniu tym organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2015 r.; sygn. akt. II OSK 999/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wydanie orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, to jest takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku.

Mając na uwadze realia sprawy organy uznały w sposób zasadny, że postępowanie w przedmiocie umorzenia kosztów w wysokości 150 zł powstałych w następstwie odwołania holowania pojazdu skarżącego nie może być wszczęte, gdyż w dacie złożenia wniosku o to umorzenie (5 maja 2021 r.) w obrocie prawnym nie funkcjonowała ostateczna decyzja administracyjna nakładająca na skarżącego wskazany obowiązek zapłaty określonej należności. Taka decyzja weszła do obrotu prawnego dopiero z dniem 15 czerwca 2021 r., to jest z dniem doręczenia skarżącemu decyzji organu odwoławczego (SKO w Gdańsku) wydanej w przedmiocie nałożenia obowiązku zapłaty kosztów w wysokości 150 zł. Skoro zatem obowiązek ten nie został definitywnie określony do dnia 5 maja 2021 r., a zatem do dnia złożenia wniosku o umorzenie należności, postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z oczywistych względów nie mogło być wszczęte.

Wskazane wyżej postanowienia zostały przez Sąd uznane za odpowiadające prawu pomimo tego, że w ich podstawach prawnych organy przywołały art. 165a § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa zamiast art. 61a § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego.

Należy w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z art. 130a ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (obecny publikator: tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.) od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Z ust. 6e wskazanego art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym wynika, że wskazane koszty stanowią dochód własny powiatu (w realiach sprawy – Gminy Gdynia).

Co oczywiste, wskazane koszty nie stanowią podatku czy opłaty, o której mowa w art. 2 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, nie są bowiem ustalane przez organy podatkowe (art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), nie zostały wymienione w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych (art. 2 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej), nie należą w końcu do spraw z zakresu prawa podatkowego (art. 2 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Kwota uiszczona tytułem takiego kosztu stanowi w całości dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego, na terenie której miało miejsce odstąpienie od holowania pojazdu, w związku z czym stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, o której mowa w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (obecny publikator: tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.

Należy dalej wskazać, że przepis art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych z dniem 28 kwietnia 2017 r., na mocy ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 659), otrzymał następujące brzmienie:

"Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może:

1) z urzędu umarzać w całości - w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4;

2) na wniosek zobowiązanego:

a) umarzać w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym,

b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego".

Art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych stanowi z kolei, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, 1491 i 2052 oraz z 2022 r. poz. 1301) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm.).

W związku z tym uznać należy, że aspekty proceduralne w sprawie umorzenia kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu winny mieć swoją podstawę w k.p.a. a nie w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że przepisy proceduralne zawarte w k.p.a. zastosował organ pierwszej instancji przekazując zażalenie skarżącego do Kolegium (pismo z dnia 18 sierpnia 2021 r. – k. 19 akt administracyjnych). Kolegium również stosowało regulacje zawarte w k.p.a. przy rozpoznaniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia (postanowienie z dnia 9 lutego 2022 r. nr SKO Gd/5566/21.)

Mając na uwadze okoliczność, że zarówno w ustawie – Ordynacja podatkowa jak i w k.p.a. zawarto regulację odnoszącą się do odmowy wszczęcia postępowania z uwagi na uzasadnione przyczyny Sąd uznał (uwzględniwszy treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), że opisane wyżej naruszenie ze strony organów orzekających nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu uchylenie wydanych postanowień tylko z tego względu, że organy w podstawach prawnych powołały niewłaściwą podstawę prawną byłoby - na tle wskazanych wyżej okoliczności sprawy - przejawem zbędnego formalizmu. Niezalenie bowiem od powołania określonej podstawy prawnej w sprawie nie mogło być wydane inne orzeczenie niż to o odmowie wszczęcia postepowania w przedmiocie umorzenia kosztów związanych z odstąpieniem od usunięcia pojazdu. Wskazać przy tym należy, że w złożonej skardze jak i w dalszym toku postępowania sądowego nie przedstawiono jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć niezależnie od uchybień stwierdzonych przez Sąd z urzędu w granicach sprawy.

Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy (zgodnie z art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Należy w tym miejscu wskazać, że uprawomocnienie się wyroku wydanego w niniejszej sprawie otworzy organowi pierwszej instancji możliwość rozpoznania wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia należności ustalonych ostatecznie wskazaną wyżej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2021 r. nr SKO Gd/1634/21. Skarżący winien zatem przed organem pierwszej instancji ponowić złożony uprzednio wniosek.