Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji o przyznaniu renty strukturalnej oddala skargę.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 oraz art. 149 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm., zwanej w skrócie "k.p.a."), oraz § 17 ust. 1 w związku z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2017 r, poz. 1220), po wznowieniu z urzędu postępowania, decyzją z [...] stycznia 2020 r., nr [...] – odmówił uchylenia decyzji z [...] października 2005 r. nr [...] w sprawie przyznania E. S. (Skarżącemu) renty strukturalnej.

W uzasadnieniu decyzji orzekający organ I instancji podniósł, iż w dniu [...] grudnia 2018 r. do Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęła decyzja Prezesa K. R. U. S. z [...] grudnia 2018 r. o ustaniu ubezpieczenia społecznego Skarżącego. W przedmiotowej decyzji organ rentowy stwierdził ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie m.in. ubezpieczenia emerytalno - rentowego Skarżącego od [...] sierpnia 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. oraz od [...] maja 2015 r. do [...] sierpnia 2015 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] sierpnia 2014 r. oraz od [...] maja 2015 r. do [...] grudnia 2015 r. ubezpieczony był zatrudniony na umowie zlecenia. W związku z czym stwierdzono, że w okresie pobierania renty strukturalnej i podlegania ubezpieczeniu w części emerytalno - rentowej z mocy ustawy Skarżący nie spełniał warunku z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2017 r., poz. 2336 z późń zm.) i od 19 do [...] sierpnia 2014 r. oraz od 1 maja do [...] sierpnia 2015 r. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu w części emerytalno - rentowej z mocy ustawy.

Postanowieniem z [...] stycznia 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej Skarżącemu na mocy decyzji nr [...] z [...] października 2005 r.

Organ podniósł, że Skarżący w swoich wyjaśnieniach potwierdził, iż pracował na podstawie umów zlecenia we wrześniu 2014 oraz w czerwcu, lipcu i sierpniu 2015 r.; przedłożył stosowne umowy zlecenia. W dniu [...] maja 2019 r. Skarżący stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w G. i dokonał sprostowania oświadczenia z [...] stycznia 2019 r. w części dotyczącej okresów podlegania zatrudnieniu wskazując, że był to sierpień 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r.

W dniu [...] października 2019 r. Kierownik Biura Powiatowego w G. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wydał decyzję Nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej z [...] października 2005 r. i przyznaniu renty strukturalnej.

W ocenie organu I instancji w niniejszej sprawie zaszły przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Skarżący wniósł odwołanie od ww. decyzji, podnosząc, że przed podjęciem pracy na umowę zlecenie, udał się do ARiMR w G. i pytał się pracownika, czy może podjąć taką pracę. Skarżący twierdzi, że usłyszał w odpowiedzi, iż może podjąć pracę, tylko nie w rolnictwie i dlatego podjął decyzję o podjęciu wykonania zlecenia.

Skarżący oświadczył, że gdyby wiedział, iż nie może pracować, to nie podejmowałby pracy, bo przez ten czas zarobił [...] zł - swoją miesięczną rentę strukturalną, a teraz musi zwrócić rentę strukturalną za okres od maja 2015 r. do sierpnia 2015 r.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją nr [...] z [...] grudnia 2019 r. uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego z [...] października 2019 r. o uchyleniu decyzji przyznającej rentę strukturalną.

Organ odwoławczy wskazał, że przyczyną wydania decyzji z [...] października 2019 r. stanowiło wznowienie postępowania administracyjnego z uwagi na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Jednakże z uwagi na upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a., tj. upływ pięciu lat od dnia doręczenia decyzji Nr [...], organ I instancji nie mógł uchylić przedmiotowej decyzji i orzec co do istoty sprawy. Podstawę prawną do wydania decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego wszczętego z urzędu po upływie terminu określonego w przepisie art. 146 § 1 Kpa, mógł stanowić jedynie art. 151 § 2 Kpa w myśl którego organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.

Rozpoznając ponownie sprawę, w dniu [...] stycznia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję nr [...] o odmowie uchylenie decyzji dotychczasowej. Organ I instancji wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę rozważył, czy były podstawy do wznowienia postępowania, tj. czy nowa okoliczność w postaci podjęcia zatrudnienia przez Skarżącego istniała w dniu wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR tylko taka okoliczność mogła być podstawą do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Okoliczność podjęcia pracy zarobkowej przez stronę miała miejsce w 2014 i 2015 roku, a zatem po wydaniu decyzji o przyznaniu renty strukturalnej, co miało miejsce [...] października 2005 r.

Tym samym organ I instancji uznał, że w sprawie nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i brak było podstaw do uchylenia decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o umorzenie zaskarżonej decyzji, powołując się na swoją trudną sytuację życiową. Strona skarżąca podniosła, że przed podjęciem pracy była w Biurze Powiatowym ARiMR kierując pytanie, czy może podjąć pracę i słysząc odpowiedź, że może, tylko nie w rolnictwie, odwołujący podjął decyzję o podjęciu wykonania zlecenia.

E. S. stwierdził, że aktualnie musi oddać część pobranych pieniędzy, lecz nie dysponuje wystarczającymi środkami.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] marca 2020 r., nr [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

W ocenie Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w rozpoznawanej sprawie nie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania Skarżącemu renty strukturalnej.

Zdaniem organu odwoławczego niewątpliwym jest, że po wydaniu decyzji ostatecznej wyszły na jaw nowe, nieznane wcześniej okoliczności faktyczne, jednakże okoliczności te nie istniały w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie renty strukturalnej oraz w dniu wydania decyzji o jej przyznaniu. Tym samym organ odwoławczy nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR naruszenia art. 151 § 1 k.p.a.

Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR odnosząc się do podnoszonych w odwołaniu przez Skarżącego kwestii związanych z jego trudną sytuacją finansową i zwrotem renty strukturalnej stwierdził, że w zaskarżonej decyzji z [...] stycznia 2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, co oznacza, że w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja z [...] października 2005 r. przyznająca Skarżącemu rentę strukturalną. Ewentualny obowiązek zwrotu nienależnie pobranej renty strukturalnej powstanie jedynie w przypadku kiedy Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wyda decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności.

W skardze do Sądu E. S. de facto powielił swoje dotychczasowe stanowisko przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzucił zaskarżonej decyzji, iż przed podjęciem pracy na umowę zlecenia był w ARiMR w G. i pytał się pracownika, czy może podjąć taką pracę. Skarżący stwierdził, że usłyszał, iż może podjąć pracę, tylko nie w rolnictwie i dlatego ją podjął.

Skarżący oświadczył, że gdyby wiedział, że nie może pracować to nie podejmowałby pracy, ponieważ teraz musi zwrócić rentę strukturalną za okres od maja 2015 r. do sierpnia 2015 r.

W odpowiedzi na skargę organ, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia, wniósł o jej oddalenie wskazując, że po ponownej analizie akt sprawy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia, ponieważ zostało ono podjęte zgodnie ze stanem faktycznym oraz w oparciu o obowiązujące przepisy prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Zaskarżona decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] marca 2020 r., nr [...] została wydana na skutek wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] stycznia 2020 r., nr [...] o odmowie uchylenia (po wznowieniu z urzędu postępowania), decyzji z [...] października 2005 r., nr [...] o przyznaniu Skarżącemu renty strukturalnej.

Wskazana decyzja organu I instancji została wydana na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 oraz art. 149 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (w skrócie "k.p.a.") w związku z okolicznością, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i brak było podstaw do uchylenia decyzji, dlatego biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówiono uchylenia decyzji dotychczasowej.

Decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z dnia [...] października 2005 r., nr [...] która była przedmiotem postępowania wznowieniowego, została wydana w sprawie przyznania renty strukturalnej w wysokości 210 % kwoty najniższej emerytury po przekazaniu gospodarstwa oraz zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącego.

Sąd na wstępie pragnie podkreślić, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym decyzję wydano, było dotknięte przynajmniej jedną z kwalifikowanych wad procesowych (przesłanek wznowienia), wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego.

Z akt administracyjnych sprawy, jak i z treści zaskarżonej decyzji wynika, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2019 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania Skarżącemu renty strukturalnej na mocy decyzji z [...] października 2005 r. - ze względu na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., tj. z uwagi na to, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tymi nowymi okolicznościami faktycznymi miało być podjęcia zatrudnienia przez Skarżącego w okresie: sierpień 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r.

Sąd stwierdza, że wskazana przyczyna wznowienia, która zainicjowała wznowieniowe postępowania w sprawie w postaci podjęcia zatrudnienia przez Skarżącego, nie istniała w dniu wydania decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Skarżący był zatrudniony w okresie: sierpień 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r. – a więc po a nie przed wydaniem decyzji o przyznaniu renty strukturalnej. Okoliczności powstałe po dacie wydania decyzji ostatecznej, tj. po dniu [...] października 2005 r. nie mogły stanowić podstawy wznowienia postępowania, co zostało zaakceptowane przez orzekające w sprawie organy administracji I i II instancji.

Z treści przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wynika bowiem, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą charakteryzować się przymiotem nowości, mieć istotne znaczenie dla sprawy (wpływać na zmianę treści decyzji), istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej i być nieznane organowi wydającemu tę decyzję oraz stronie. Przez "nowe okoliczności faktyczne" należy rozumieć zdarzenia faktyczne, które miały miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej, a ujawnione zostały po jej wydaniu, przy czym, bez znaczenia pozostaje, dlaczego organ nie dysponował wiedzą o tych okolicznościach (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04; LEX nr 143703).

Okoliczność zatrudnienia skarżącego w okresie: sierpień 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec i sierpień 2015 r., nie istniała w dniu wydania decyzji pierwotnej, nie może zatem stanowić przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.

Zdaniem Sądu zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji wykazały, że nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a brak istnienia przyczyny wznowieniowej tamuje możliwość badania prawidłowości decyzji ostatecznej, co do której wznowiono postępowanie.

Należy również wskazać, odnosząc się do podnoszonych w skardze kwestii związanych z trudną sytuacją finansową skarżącego i koniecznością zwrotu renty strukturalnej, iż skutkiem wydania zaskarżonej decyzji Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. jest to, że w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja nr [...] z dnia [...] października 2005 r. przyznająca skarżącemu rentę strukturalną.

Innymi słowy – zaskarżona decyzja Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR ani nie pozbawia Skarżącego renty strukturalnej ani nie nakłada na niego obowiązku zwrotu tej renty.

Z tych przyczyn należało orzec o oddaleniu skargi, co Sąd uczynił na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325).