Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Siemianowice Śląskie i Wójtem Gminy Panki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.D. o wypłatę dodatku węglowego postanawia: wskazać Wójta Gminy Panki jako organ właściwy w sprawie.

Kierownik Referatu Świadczeń Urzędu Miasta w Siemianowicach Śląskich, działający w imieniu Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie, złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Siemianowice Śląskie i Wójtem Gminy Panki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.D. o wypłatę dodatku węglowego.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 12 października 2022 r. B.D. złożyła wniosek o wypłatę dodatku węglowego w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Pankach, wnioskując o dodatek na lokal znajdujący się pod adresem: (...) Panki. Wójt Gminy Panki, uznając, że nie jest organem właściwym w sprawie przekazał w/w wniosek do Siemianowic Śląskich. Wskazano, że wnioskodawczyni zamieszkuje pod oboma adresami. Wobec tego Prezydent Miasta Siemianowice Śląskie wniósł o wskazanie organu właściwego w sprawie.

W odpowiedzi na w/w wniosek, Kierownik GOPS w Pankach, działając z upoważnienia Wójta Gminy Panki, wskazał, że na podstawie informacji udostępnionych przez Urząd Gminy Panki oraz oświadczenia złożonego przez wnioskodawcę można stwierdzić, iż wnioskodawca nie mieszka na stałe w gminie Panki, lecz w Siemianowicach Śląskich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe, zatem spór ma charakter negatywny.

W niniejszej sprawie spór powstał na tle właściwości miejscowej organów pozostających w sporze, które nie mają wspólnego dla nich organu wyższego stopnia. Oznacza to, że wniosek jest dopuszczalny.

Spór o właściwość niniejszej sprawie powstał pomiędzy Prezydentem Miasta Siemianowice Śląskie, a Wójtem Gminy Panki w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.D. o wypłatę dodatku węglowego.

Należy wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 12 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. z 2023 r., poz.141), wniosek o wypłatę dodatku węglowego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek. Dla przyznania dodatku węglowego kluczową informacją jest faktyczne zamieszkiwanie i prowadzenie gospodarstwa domowego.

Wskazana powyżej ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Powyższe rodzi konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej

w art. 25 k.c., zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania należy rozumieć miejscowość, w której osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) oraz wewnętrzny (wola stałego pobytu), przy czym przesłanki te muszą wystąpić łącznie.

Ustawa reguluje natomiast przyznanie dodatku ze względu na źródło ogrzewania konkretnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 2 ustawy o dodatku węglowym, przez gospodarstwo domowe rozumie się zarówno zamieszkiwanie, jak i gospodarowanie w określonym miejscu. Powyższe okoliczności wskazują, że kwestia zamieszkiwania w określonym miejscu jest przesłanką o charakterze materialnoprawnym, warunkującą uzyskanie dodatku, przez co podlega ustaleniu i ocenie na etapie postępowania przed organem właściwym, uprawnionym do przyznania dodatku lub wydania decyzji o odmowie (por. postanowienie NSA z 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OW 157/22). Tym samym przesłanka ta nie może być rozstrzygana na etapie sporu o właściwość, bez udziału strony i możliwości weryfikacji jej twierdzenia o zamieszkiwaniu w określonym miejscu z jej udziałem. Wówczas to bowiem organ winien dokonać weryfikacji wniosku mając na uwadze okoliczności takie jak informacje wynikające z deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, informacje uzyskane w związku z postępowaniem o przyznanie świadczeń rodzinnych, świadczeń wychowawczych, dodatku osłonowego i dodatku mieszkaniowego, czy dane zgromadzone w rejestrze PESEL. W tym kontekście należy również odczytywać instytucję wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego przeprowadzanego w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, która została uregulowana w art. 2 ust. 15 b ustawy. W przypadku uprzedniego ustalenia, że miejsce to nie jest tożsame z podanym we wniosku i tożsamym z lokalizacją nieruchomości, wywiad nie mógłby zweryfikować informacji, co do danych zawartych we wniosku, dotyczących źródła ogrzewania.

Wskazanie w ustawie na właściwość organu miejsca zamieszkania nie pozwala organom na możliwość badania, w jakiej miejscowości osoba faktycznie przebywa z zamiarem stałego pobytu, jako przesłanki własnej właściwości. W przypadku postępowania prowadzonego na wniosek, wniosek taki powinien odpowiadać wymogom dla pierwszego pisma w sprawie (art. 63 § 2 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 k.p.a.), co oznacza obowiązek podania adresu, także w przypadku pisma wnoszonego w postaci elektronicznej. W przedmiotowej sprawie wniosek został złożony na opracowanym wzorze wniosku, w którym wnioskodawczyni podała swoje miejsce zamieszkania gminę Panki, (...) i skierowała wniosek do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Pankach. W oświadczeniu z dnia 26 sierpnia 2022 r. wskazała, że jej stałym miejscem zamieszkania są Siemianowice Śląskie, ul. (...). Natomiast pod adresem (...) przebywa okresowo, w czasie urlopu, czy weekendów, lecz od dnia 1 marca 2023 r. przechodzi na emeryturę i zamierza zmienić miejsce zamieszkania. W oświadczeniu z dnia 27 października 2022 r. B.D. podała, że "stara się o dodatek węglowy na adres domu jednorodzinnego (...).

Jak zostało to wyżej wskazane na etapie badania właściwości organu przyjąć należy adres wskazany we wniosku o wypłatę dodatku węglowego i gminę będącą adresatem wniosku. To zatem do Wójta Gminy Panki należy zweryfikowanie, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki materialnoprawne do otrzymania dodatku, w szczególności, czy pod wskazanym adresem zamieszkuje i gospodaruje, a jej gospodarstwo domowe jest ogrzewane źródłem ciepła, które jest wyszczególnione w art. 2 ust. 1 ustawy.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.