Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze sprzeciwu B. W. od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 16 listopada 2023 r. nr WINB-WOA.7721.187.2020.PD/AS w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach na rzecz B. W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. nr [...] z dnia 19 lutego 2020 r., nakazał F. M. rozbiórkę samowolnej rozbudowy i przebudowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego przy ul. [...] w R.

Na skutek odwołania adresata rozstrzygnięcia sprawę rozpatrywał Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach, który zaskarżoną obecnie decyzją uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że iż przeprowadzone przez PINB postępowanie administracyjne co do zasady uznać należy za właściwe. Jednakże należy uchylić zaskarżoną decyzję PINB. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszym przypadku doszło jedynie do rozbudowy budynku gospodarczego - a nie jak wskazał organ I instancji do rozbudowy i przebudowy. Ponadto z uwagi na śmierć F. M., obowiązek rozbiórki samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego, zlokalizowanego przy ul. [...] w R., zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia (Repetytorium A numer [...] z dnia [...] roku,) - należy nałożyć na następczynie prawne zmarłego - Panią J. M., Panią A. M. oraz Panią B. W.

Sprzeciw od tej decyzji złożyły J. M. A. M. i B. W. Zarzuciły organowi odwoławczemu naruszenie:

1) art. 138 § 2, 2a i 2b w zw. z art. 136 § 1, 3-4 k.p.a. poprzez brak wykazania przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej i brak zastosowania w niezbędnym zakresie dodatkowego postępowania dowodowego,

2) art. 7, 77 § 1 i § 4 zd. 1, 80 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia i jakiegokolwiek wypowiedzenia się przez organ II instancji co do złożonych przez F. M. "dodatkowych dokumentów jak:

- oszacowanie wartości nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] z dnia 21.02.1975 r.,

- rysunek domu mieszkalnego, chlewu, ustępu, gnoju, śmietnika dla Pana J. P. z dnia 10.11.1930 r.,

- zdjęcia części zabudowań gospodarczych, w miejscu gdzie stanowi je wiata i ogrodzenie murowane stykające się z zabudowaniami,

które to dowody złożone zostały na okoliczność wymiarów zabudowań gospodarczych zlokalizowanych w granicy z działką Państwa S., m. in. podawanych w kosztorysie w kolejności długość, szerokość i wysokość, a nadto błędnej kwalifikacji prawnej dokonanej przez organy, a które są znane organowi II instancji od co najmniej 03.10.2018 r., kiedy to do tego Organu wpłynął wniosek z dnia 25.09.2018 r. F. M. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem z dnia 06.03.2018 r. ŚWINB znak WINB-WOA.7722.39.2018.AP i dalszego procedowania w przedmiotowej sprawie bez przeprowadzenia obligatoryjnego w przypadku zagubienia części akt sprawy postępowania w przedmiocie odtworzenia zagubionych akt",

3) art. 48 ust. 3 Prawa budowanego poprzez jego błędną wykładnię, opierającą się na przyjęciu poglądu, iż w przedmiotowej sprawie ma miejsce samowola budowla zaistniała pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994 r.,

4) naruszenia prawa materialnego, a to art. 49b w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego poprzez błędne przyjęcie, iż część zabudowań nie stanowi wiaty, która nie powinna w ogóle być rozważana jako budynek wymagający uzyskania pozwolenia na budowę, choć wyraźnie na taką kwalifikację wskazał w protokole oględzin pracownik PINB posiadający uprawnienia budowlane, w przeciwieństwie do pracownika Organu II instancji, który nie posiada wystarczającej wiedzy technicznej, aby dokonać odmiennej kwalifikacji wiaty.

W konsekwencji wniesiono o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości,

- dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci pisma z dnia 6.09.2023 r. ŚWINB znak: [...] oraz wniosku F. M. o wznowienie postępowania z dnia 25.09.2018 r. na okoliczność zdekompletowania przez Organ II instancji istotnych części akt przedmiotowej sprawy i dalszego procedowania bez przeprowadzenia postępowania w przedmiocie odtworzenia zagubionych akt sprawy,

- zasądzenie kosztów postępowania.

Odpowiadając na sprzeciw organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Postanowieniem z dnia 12 lutego tutejszy Sąd odrzucił sprzeciwy J. M. i A. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. (art. 64e p.p.s.a.) Uwzględniając sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.), zaś w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).

Mając na uwadze zawężoną przez ustawodawcę granicę rozpoznania sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, wskazać należy, że organ odwoławczy błędnie zastosuje art. 138 § 2 k.p.a., gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ I instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a. Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne. Z użycia w art. 138 § 2 k.p.a. zwrotu "z naruszeniem norm prawa procesowego" wynika, że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 k.p.a. jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Nakazuje to przyjąć, że naruszenie norm prawa procesowego dotyczy wyłączenie przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające a nie jakichkolwiek przepisów postępowania, chyba że organ odwoławczy wykaże, że naruszenie tych innych przepisów miało wpływ na postępowanie wyjaśniające.

W świetle art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sąd powinien oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie. Sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., ale czyni to w świetle przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Jednocześnie, charakter i zakres decyzji kasacyjnej powoduje, że ocena sądu nie może obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne.

Warto również wskazać, że istotnym elementem rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym jest odpowienie uzasadnienie, wykazujące zasadność wydania tego typu decyzji. Organ powinien wskazać w sposób jednoznaczny, dlaczego takie rozstrzygnięcie zapadło oraz określić zakres postępowania dowodowego, które powinno zostać uzupełnione.

Skarżąca w pierwszym zarzucie sprzeciwu wskazała, że organ II instancji naruszył art. 138 § 2, 2a i 2b w zw. z art. 136 § 1, 3-4 k.p.a. poprzez brak wykazania przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej i brak zastosowania w niezbędnym zakresie dodatkowego postępowania dowodowego. I w tym zakresie należy się ze skarżącą zgodzić. Uzasadnienie zastosowanie powyższego rozstrzygnięcia jest niezwykle lakoniczne. Organ stwierdził jedynie, że wydanie decyzji reformatoryjnej naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, z czym zresztą \sąd się w pełni zgadza.

Należy mieć jednak świadomość, że uzasadnienie decyzji jest kierowane przede wszystkim do stron postępowania. W ten sposób realizowana jest przede wszystkim zasada przekonywania. A stosownej argumentacji w kontrolowanej decyzji zabrakło.

Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji powinien w sposób jednoznaczny i jasny wyjaśnić stronie, dlaczego w tym konkretnym przypadku orzekł kasatoryjnie.

Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.