Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Aneta Lemiesz Protokolant spec. Iwona Sumikowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi R.L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę

Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD") decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: "K.p.a."), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, ust. 2, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 140ab ust. 1 pkt 3, lit. c), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1260, dalej: "P.r.d."), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2222, dalej: "u.d.p."), § 3 ust. 1 pkt. 11 oraz § 5 ust. 1 pkt. 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. Ł. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą R. (dalej: "Strona", "Skarżący"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] stycznia 2018 r.

Powyższą decyzją, nr [...], wydaną na podstawie art. 64 oraz art. 140aa ust. 1 – 3 P.r.d., i art. 104 § 1 K.p.a., organ I instancji nałożył na Stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

GITD wskazał w zaskarżonej decyzji, że [...] października 2017 r. w miejscowości I. na drodze powiatowej nr [...] zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...]o nr rej. [...], którym kierował W. Ż., który wykonywał krajowy przejazd drogowy na trasie z ul. W. do ul. Z. w I. z ładunkiem gruzu (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy E. M. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą: A.. Załadowcą przewożonego ładunku był przedsiębiorca R. Ł. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: R.. Przebieg kontroli utrwalono protokołem nr [...] z [...] października 2017 r.

GITD wskazał, że stosownie do art. 41 ust. 3 u.d.p., drogi wojewódzkie inne niż drogi określone na podstawie ust. 2 pkt 1 (a więc określone w rozporządzeniu), drogi powiatowe oraz drogi gminne stanowią sieć dróg, po których mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t. W związku z powyższym dopuszczalny nacisk pojedynczej osi na drodze powiatowej nr [...] to 8 t.

Organ wskazał, że zgodnie z § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1.30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30 < d < 1,80 lub 2.00) - 18 ton; dopuszcza się 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w kola bliźniacze lub kola pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

Organ wskazał też, że jak stanowi § 3 ust. 1 pkt 11 ww. rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku pojazdu samochodowego o liczbie osi większej niż trzy - 32 tony.

GITD wyjaśnił następnie, że norma dotycząca nacisków osi podwójnych jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie.

GITD wskazał, że w wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono: a) nacisk na podwójnej osi napędowej 23,50 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0.1 t w górę) - przekroczenie o 4,50 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 23,68 %), b) rzeczywistą masę całkowitą samochodu ciężarowego 36,80 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0.1 t w górę) - przekroczenie o 4,80 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 15,00 %).

Organ wyjaśnił, że miejsce ważenia legitymowało się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z 21 kwietnia 2016 r. Pojazd został zważony przy zastosowaniu przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW [...] o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnymi świadectwami legalizacji ponownej wydanymi 6 grudnia 2016 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 31 grudnia 2018 r. dla wagi o nr [...] i z 20 lutego 2017 r. przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do 28 lutego 2018 r. dla wagi o nr [...]. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem wrażenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

GITD wyjaśnił, że zgodnie z art. 140aa ust. 3 pkt 2 karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się m.in. na załadowcę jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1 i że w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., jest wydawane na przejazd pojazdu: a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI, b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. Stosownie do treści art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c, karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości za brak zezwolenia kategorii VII, 15 000 zł - w pozostałych przypadkach.

GITD stwierdził, że zgromadzony materiał jednoznacznie wskazuje, że Strona, jako załadowca miała wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli drogowej. Podczas kontroli przesłuchano w charakterze świadka kierowcę W. Ż., z których treści wynika, że załadunku gruzu z budynków P. na pojazd dokonano za pomocą ładowarki obsługiwanej przez pracownika przedsiębiorstwa R. Ł..

Organ wyjaśnił następnie, że 11 grudnia 2017 r., przesłuchano w charakterze świadka J. G., tj. operatora koparko - ładowarki, który dokonał załadunku gruzu na kontrowany pojazd [...] października 2017 r. W przesłuchaniu uczestniczyła Strona. Świadek zeznał, że w przedsiębiorstwie Strony jest kierowcą pojazdów o kategorii B i operatorem ładowarki i koparko - ładowarki. [...] października 2017 r. na terenie rozbiórki hal przemysłowych zajmował się czyszczeniem placu i załadunkiem pojazdów ciężarowych. Polecenie dokonywania rozbiórki na tym terenie i dokonywania załadunku otrzymał od Strony dwa dni przed kontrolą drogową pojazdu, natomiast szczegółowe polecenia co ma wykonywać na terenie rozbiórki otrzymywał od R. D.. Świadek zeznał, że ładowarka, którą dokonał załadunku nie była wyposażona w wagę, kierowca znajdował się przy samochodzie, instruował jak ma dokonać załadunku, miał wpływ na ilość załadunku. Jednocześnie świadek dodał, że przed wyjazdem pojazdu na drogę publiczną nie sprawdzał dopuszczalnej masy całkowitej załadowanego pojazdu, nie ustalił wartości dopuszczalnej masy całkowitej tego pojazdu, nie posiadał wiedzy na temat dopuszczalnych wartości pojazdu. Poza tym na miejscu załadunku nie było wagi, nie podjęto żadnych czynności celem ustalenia ile waży pojazd, jakie są naciski osi pojazdu po załadunku.

GITD stwierdził zatem, że z powyższych ustaleń wynika, że to Strona była załadowcą gruzu na kontrolowany pojazd, a po wykonaniu tych czynności nie podjęła żadnych czynności celem zweryfikowania ilości ładunku, który załadowała na podstawiony pojazd. Ładowarka, którą dokonano załadunku nie była wyposażona w wagę, na miejscu załadunku nie było wagi, a Strona nie podjęła żadnych czynności, celem ustalenia i zweryfikowania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu.

Mając zatem na uwadze wskazany stan faktyczny i prawny, GITD uznał, że należało decyzję organu I instancji utrzymać w mocy.

W skardze z [...] kwietnia 2018 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję GITD z [...] marca 2018 r., Skarżący zaskarżając decyzję w całości, wniósł o jej uchylenie w całości wraz z decyzją ją poprzedzającą, a także o zasądzenie na Jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, brakiem obiektywizmu, w tym niedostateczne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a także przyjęcie za udowodnione na podstawie niepełnego materiału dowodowego, w szczególności a) dowolne i niczym nieuzasadnione przyjęcie, że przy użyciu jednej pary wag SAW [...] dopuszczalne jest uzyskanie pomiaru nacisku dwóch, trzech czy nawet większej liczby osi, podczas gdy w pkt 2.5 instrukcji obsługi w/w wagi zaprezentowano jedynie przykładowe sposoby konfiguracji zastosowania wag także przy pomiarach osi wieloskładowych, które to zobrazowanie ustawienia pomiaru dla różnych typów pojazdów przedstawione w pkt 2.5 instrukcji obsługi wag ma charakter jedynie poglądowy; b) uznanie, iż w przypadku ustalania samej tylko rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, zakwalifikowanie poszczególnych osi jako pojedynczych, podwójnych jest bez znaczenia; c) niedostarczenie Skarżącemu świadectwa legalizacji wag oraz instrukcji obsługi wad, na podstawie których organ dokonał pomiaru i w związku z tym brak jest w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej ukarania Skarżącego,

2) art. 107 § 3 K.p.a., poprzez niewłaściwe wskazanie podstawy prawnej w związku z zaliczeniem do podstawy prawnej protokołu kontroli nr [...] z [...] października 2017 r. i w związku z tym brak jest w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia podstawy prawnej ukarania Skarżącego oraz poprzez niewyjaśnienie podstawy faktycznej decyzji w zakresie okoliczności, jakie jednoznacznie wskazują na fakt, że Skarżący miał wpływ i godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu, w szczególności oparcie się na tendencyjnie zebranym materiale dowodowym, oparcie uzasadnienia prawnego jedynie na przytoczeniu orzeczeń sądów administracyjnych zapadłych na zupełnie innym stanie faktycznym, niemających zastosowania w niniejszej sprawie,

3) art. 107 § 1 K.p.a., poprzez brak uzasadnienia faktycznego skarżonej decyzji w zakresie m.in. oceny materiału dowodowego i jego subsumpcji do konkretnej normy prawnej, tj. jedynie wskazanie zezwolenia kategorii VII, za brak którego została nałożona kara pieniężna,

4) art. 8 K.p.a., poprzez sformułowanie uzasadnienia decyzji w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej,

5) art. 75 § 1 K.p.a., poprzez uznanie za dowód wyników użycia wag do pomiarów nacisków osi niezgodnie ze wskazaniami producenta

6) art. 2 pkt 54 P.r.d., w zw. z rozporządzeniem z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 26, poz. 152), poprzez ustalenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu [...] października 2017 r. w rozumieniu P.r.d., jako sumę nacisków poszczególnych osi, w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW [...], podczas gdy nie można ustalać rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi wielokrotnych za pomocą użycia wag typu SAW [...],

7) art. 2 pkt 57 P.r.d. w zw. z rozporządzeniem z 31 stycznia 2008 r. poprzez ustalenie nacisku na podwójną napędową oś pojazdu [...] października 2017 r., w rozumieniu P.r.d., jako sumę nacisków poszczególnych (trzech) osi, w wyniku zastosowanie dwóch przenośnych wag typu SAW [...],

8) art. 8 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. z 2001 r., Nr 63, poz. 636 z późn. zm.), poprzez zastosowanie przyrządów pomiarowych, tj. wag przenośnych typu SAW [...] do pomiarów statycznych w sytuacji, kiedy ten typ wag nie może służyć do ustalania ciężaru całkowitego i obciążeń poszczególnych osi i nakładania kar z uwagi na naruszenie warunków przewozu drogowego,

9) art. 8 ust 1 pkt 4 ustawy - Prawo o miarach, poprzez ustalenie masy całkowitej pojazdu czteroosiowego oraz nacisku poszczególnych osi bez zastosowania przyrządu pomiarowego poddanego prawnej kontroli metodologicznej w związku z nałożeniem na Skarżącego kary administracyjnej,

10) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez złamanie generalnych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów prawa określonych w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz innych aktach prawnych, w zakresie pominięcia dowodów świadczących i braku podstaw do wydania Skarżonej decyzji administracyjnej, a także błędne zastosowanie sankcji w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego,

11) art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 K.p.a., poprzez nadanie przymiotu legalności procedurom przedsięwziętym przez organ wydający przedmiotową decyzję o nałożeniu kary finansowej bez podstawy prawnej.

W obszernym uzasadnieniu skargi, Skarżący powołał się na stanowisko Prezesa Głównego Urzędu Miar, zgodnie z którym wagi nieautomatyczne IRD SAW II oraz Intercomp LP 600 nie mają zastosowania do wyznaczania masy całkowitej pojazdu. W ocenie Skarżącego powyższe prowadzi do wniosku, iż pomiar masy całkowitej pojazdów z użyciem wag typu SAW [...] może mieć charakter co najwyżej orientacyjny i pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Skarżący powołał się również na raport Najwyższej Izby Kontroli i Międzynarodowej Organizacji Metrologicznej WELMEC w zakresie możliwości użycia wag typu SAW [...] do wyznaczania rzeczywistej masy całkowitej i nacisków osi wielokrotnych, który powiela w/w stanowisko Prezesa GUM.

Skarżący stwierdził, że w aktach sprawy brak jest jednak instrukcji obsługi przedmiotowych wag, świadectw legalizacji ponownej tych wag oraz tabeli wartości pomiarów w arkuszu pomiarowym, że nie został zapoznany z w/w dokumentami i nie zostały dołączone do protokołu kontroli, ani przesłane Skarżącemu w późniejszym terminie.

Skarżący dodał, że w sprawie nie wiadomo, czy przestrzegano warunków ważenia przewidzianych w instrukcji obsługi wag SAW [...]. Brak przedmiotowej instrukcji, która stanowi istotny dowód, zdaniem skarżącego uniemożliwia skontrolowanie prawidłowości warunków ważenia, a zarazem ocenę legalności uzyskanych w ten sposób jego wyników, a w konsekwencji nałożenie na skarżącego kary pieniężnej. Ponadto w aktach sprawy powinno znaleźć się świadectwo homologacji wag użytych do pomiarów.

Skarżący wskazał również, że uzyskane wyniki ważenia są wynikami pośrednimi, a w dokumentacji kontrolnej nie zamieszczono wyników bezpośrednich, wyników ważeń cząstkowych, co umożliwiłoby skonfrontowanie wartości zawartych w protokole ze stanem faktycznym. Organ bowiem wskazując nacisk osi zsumował cząstkowe wyniki z każdej wagi i te sumy zawarł w protokole kontroli. W dokumentacji kontrolnej nie zamieszczono wyników bezpośrednich, tj. wyników ważeń cząstkowych, co umożliwiłoby ewentualne skonfrontowanie wartości zawartych w protokole ze stanem faktycznym.

Zdaniem Skarżącego, pomiary zostały wykonane nie tylko z naruszeniem obowiązującego prawa, ale także niezgodnie z warunkami określonymi przez producenta wagi. Z instrukcji użytkowania ww. wagi wynika, że służy ona jedynie do pomiaru nacisków kół i osi w układzie dwóch połączonych wag - w odniesieniu do osi wielokrotnych składających się z maksymalnie 3 osi składowych.

Skarżący zakwestionował również zastosowany przez organ margines błędu dokonanych pomiarów. Zdaniem Skarżącego, organ był zobowiązany w oparciu o art. 11 § 1 K.p.a., udzielić Stronie wyczerpujących wyjaśnień, dlaczego na przestrzeni kilku ostatnich lat Inspekcja przyjmowała do swoich decyzji różne wartości błędów wagi SAW pomimo braku jakichkolwiek zmian konstrukcyjnych, ani tym bardziej prawnych w omawianym zakresie. Ponadto z decyzji nie wynika, dlaczego organ nie uwzględnił błędów określonych przez producenta urządzenia kontrolnego w instrukcji ważenia wagi SAW seria II ze względu na nachylenie punktu kontrolnego tylko przyjął założenia, że procedury pomiaru nacisków osi wykonane przez inspektorów ITD są z pewnością prawidłowe i nie wymagają szczegółowego uzasadniania.

W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji, nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie.

Przedmiotowa sprawa dotyczy odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym – załadowcy, za przewóz ładunku podzielnego (gruzu), pojazdem nienormatywnym.

Odpowiedzialność załadowcy, jako podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, wynika z art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., zgodnie z którym karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący inne czynności związane z przewozem drogowym, a w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę, załadowcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1. Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 P.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a P.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.

Należy wyjaśnić, że w przypadku przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, zastosowanie mają art. 64 ust. 2 i art. 140ab ust. 2 P.r.d. Zgodnie z art. 64 ust. 2 P.r.d., zabrania się przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I lub kategorii II. Dodać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 35b P.r.d., ładunkiem podzielnym jest ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody, mógł być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. W zakresie tej definicji mieści się ładunek w postaci gruzu. W konsekwencji naruszenia zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunku podzielnego, określonego w art. 64 ust. 2 P.r.d., w świetle art. 140ab ust. 2 P.r.d., za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia.

Wyjaśnienia wymaga, że załadowca ponosi odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Nie ponosi jednak odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego lecz, na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 P.r.d., za inne czynności związane z przewozem drogowym. Należy zauważyć, że w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 P.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, ponadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.

W niniejszej sprawie stwierdzono zarówno przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej, jak i przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej pojazdu na drogę.

Podkreślenia wymaga, że zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, za przejazd pojazdem nienormatywnym, znacznie różni się od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Podmiot wykonujący przejazd ponosi odpowiedzialność za przejazd pojazdem nienormatywnym i jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Podmioty wykonujące inne czynności związane z przewozem drogowym – np. nadawca, załadowca lub spedytor ładunku, ponoszą odpowiedzialność za wpływ lub godzenie się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu i jest to odpowiedzialność na zasadzie winy. Pojęcie winy odnosi się do sfery zjawisk psychicznych, jako stosunku psychicznego sprawcy do dokonanego czynu. Oznacza to, że odpowiedzialność podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym uzależniona jest od posiadania przez niego świadomości, że przewoźnik naruszy obowiązki lub warunki związane z wykonywanym przez niego przejazdem, a mimo to temu nie przeszkodził ("godził się"), lub wręcz do tego się przyczynił ("miał wpływ"). Użycie przez ustawodawcę nieostrego kryterium "miał wpływ lub godził się" przy jednoczesnym braku wskazania konkretnych, oczekiwanych przez niego zachowań, powoduje, że na pewno sankcją za przejazd pojazdem nienormatywnym, objęte jest zachowanie mające znamiona zamiaru bezpośredniego wyrażającego się w chęci naruszenia norm prawnych, jak również prawdopodobnie w znacznej części przypadków – zachowanie o znamionach zamiaru ewentualnego wyrażające się w przewidywaniu możliwości czy wręcz konieczności przekroczenia norm prawnych i godzeniu się na to. Natomiast w odniesieniu do winy nieumyślnej możliwość zastosowania przedmiotowej sankcji będzie uzależniona od konkretnych okoliczności faktycznych, różnych w każdym indywidualnym przypadku (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 155/12).

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż Skarżący był załadowcą gruzu przewożonego zatrzymanym do kontroli pojazdem. Organ dokonał prawidłowych ustaleń w tym zakresie na podstawie zeznań kierowcy, operatora koparko-ładowarki oraz wyjaśnień przedsiębiorcy, który dokonał rozbiórki budynków, z których pochodził przewożony gruz. Skarżący nie zakwestionował faktu, iż dokonał załadunku gruzu na pojazd. Z zeznań operatora ładowarki, zatrudnianego przez Skarżącego wynika, że ładowarka, którą dokonał załadunku nie była wyposażona w wagę, przed wyjazdem pojazdu na drogę publiczną nie sprawdzał dopuszczalnej masy całkowitej załadowanego pojazdu, nie ustalił wartości dopuszczalnej masy całkowitej tego pojazdu, nie posiadał wiedzy na temat dopuszczalnych wartości pojazdu, na miejscu załadunku nie było wagi, nie podjęto żadnych czynności celem ustalenia ile waży pojazd, jakie są naciski osi pojazdu po załadunku.

Okoliczności te przesądzają, że na Skarżącym, jako załadowcy, ciążyły obowiązki wynikające z art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 P.r.d., z których się nie wywiązał nie dochowując należytej staranności profesjonalisty. Oznacza to, że Skarżący miał wpływ i godził się na wyjazd na drogę publiczną załadowanego przez siebie pojazdu nienormatywnego. Działanie Skarżącego, jako załadowcy, ograniczające się w istocie rzeczy do samego załadowania pojazdu, mieści się w zakresie przesłanek warunkujących odpowiedzialność podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym, w tym załadowcy, za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego.

Skarżący nie kwestionuje powyższych okoliczności w skardze, kwestionuje natomiast ustalenia organu co do parametrów wagowych skontrolowanego pojazdu, załadowanego przez Skarżącego.

Organ I instancji, nałożył na Skarżącego, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 140ab ust. 2 P.r.d., karę pieniężną, jak za przejazd bez zezwolenia kategorii VII, z czym zgodził się organ II instancji.

Wyjaśnienia wymaga, że ustawodawca nie przewidział odrębnej kary za naruszenie zakazu przewozu pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, a w konsekwencji za wykonywanie innych czynności związanych z przewozem drogowym pojazdem nienormatywnym ładunków podzielnych, lecz uregulował konstrukcję prawną polegającą na zastosowaniu kary jak za przejazd bez zezwolenia, bez sprecyzowania konkretnej kategorii zezwolenia.

Z art. 64 ust. 3, art. 64a-64g oraz z załącznika nr 1 do P.r.d. wynika, że ustawodawca przewidział siedem kategorii zezwoleń, natomiast w art. 140ab ust. 1 pkt 1-3 P.r.d. uregulował wysokość kary pieniężnej za brak każdego z zezwoleń. W niniejszej sprawie nie mogły mieć zastosowania zezwolenia kategorii I i kategorii II, jedyne zezwolenia wydawane w przypadku przewozu ładunku podzielnego, ponieważ zezwolenie kategorii I nie jest wydawane w przypadku przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi, natomiast zezwolenie kategorii II, jak stanowi art. 64b ust. 1 tej ustawy, jest wydawane na przejazd nienormatywnego pojazdu wolnobieżnego, ciągnika rolniczego albo zespołu pojazdów składającego się z pojazdu wolnobieżnego lub ciągnika rolniczego i przyczepy specjalnej.

Zgodnie natomiast z lp. 7 załącznika nr 1 do P.r.d., zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdów nienormatywnych o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI oraz o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t. W niniejszej sprawie zostało stwierdzone naruszenie dotyczące nacisku podwójnej osi napędowej przekraczające tę wartość. W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono nacisk na podwójnej osi napędowej 23,50 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0.1 t w górę), co oznacza przekroczenie o 4,50 t, a więc o 23,68 %, dopuszczalnej normy. Jak wynika bowiem z § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1.30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30 < d < 1,80 lub 2.00) - 18 ton; dopuszcza się 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w kola bliźniacze lub kola pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.

Podkreślenia wymaga, że naruszenie tego parametru zadecydowało o wysokości nałożonej kary pieniężnej. Jak bowiem wynika z art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c P.r.d., karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się w wysokości, za brak zezwolenia kategorii VII, 15.000 zł, w pozostałych przypadkach, tj., gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 20%. Stwierdzony w wyniku kontroli drogowej nacisk podwójnej osi przekroczył dopuszczalną wartość o więcej niż 20%, organ I instancji zatem, zdaniem Sądu, prawidłowo nałożył na Skarżącego, karę pieniężną w wysokości 15.000 zł, z czym zgodził się organ II instancji.

Wyjaśnienia wymaga, że wartość stwierdzonego przekroczenia dopuszczalnego nacisku podwójnej osi napędowej znacznie przekraczał przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej. Ponieważ przewożonym ładunkiem był gruz, który nie jest ładunkiem sypkim, w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2, co oznacza, że jak wyżej wskazano, przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej nie miało w sprawie znaczenia dla samego nałożenie kary pieniężnej, jak i jej wysokości. Z tego względu, nie mają znaczenia zarzuty kwestionujące możliwość użycia, zastosowanych w niniejszej sprawie wag typu SAW [...], do ustalania masy całkowitej pojazdu.

Nie budzi wątpliwości Sądu możliwość użycia jednej pary wag typu SAW [...], do pomiaru nacisku podwójnej osi napędowej, co wynika z instrukcji obsługi tych wag. Z pkt 2.4 instrukcji wag SAW/Seria II wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów. Sąd zgadza się z organem, że w pkt 2.5 instrukcji wag SAW/Seria II, zaprezentowano jedynie przykładowe sposoby konfiguracji zastosowania wag także przy pomiarach osi wieloskładowych, które nie wykluczają możliwości zważenia nacisku podwójnej osi napędowej przy użyciu jednej pary wag.

Powyższe oznacza, że niezasadne są podniesione przez Skarżącego w skardze zarzuty naruszenia art. 2 pkt 54 i pkt 57 P.r.d. w zw. z rozporządzeniem z 31 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi nieautomatyczne, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych, jak również art. 8 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach.

Sąd stwierdza, że Skarżący bezzasadnie kwestionuje zastosowanie przez organ 2% marginesu błędu pomiarów wagowych dokonanych w trakcie kontroli. Organ precyzyjnie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że wartość zastosowanego marginesu błędu w trakcie ważenia przedmiotowego pojazdu, była korzystniejsza dla Skarżącego, niż wartości wynikające z instrukcji obsługi wag, przy zachowaniu spadku podłużnego 1 % i w przypadku spadku poprzecznego nie przekraczającego 2 %, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Prawdą jest, że przyjęte przez organ wartość marginesu błędu jest przyjęta odgórnie, jednak jest ona przyjęta na korzyść Skarżącego, co organ wyjaśnił. Nie ma zatem znaczenia jakie wartości marginesu błędu organu ITD. Przyjmowały w przeszłości.

Sąd stwierdza również, że Skarżący bezzasadnie kwestionuje, iż wskazane w protokole kontroli wartości ważenia pojazdu nie pozwalają na ich skonfrontowanie ze stanem faktycznym. Należy podkreślić, że warzenie pojazdu w trakcie kontroli odbywa się w obecności kierowcy pojazdu, a protokół sporządzany jest na bieżąco. Do protokołu wpisywane są zatem bezpośrednio wyniki ważenia, kierowca natomiast ich nie zakwestionował lecz potwierdził swoim podpisem.

Ponadto wskazania wymaga, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się instrukcja obsługi wag użytych do ważenia przedmiotowego pojazdu SAW/Seria II, świadectwa legalizacji tych wag, dokument producenta dotyczący wykorzystywania wag do ważenia osi wielokrotnych i dopuszczalnej masy całkowitej. Skarżący miał zatem możliwość zapoznania się z powyższą dokumentacją, niezasadne są w związku z tym zarzuty Skarżącego kwestionujące taką możliwość.

Z powyższych względów, Sąd stwierdza, że również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., nie są zasadne. Zdaniem Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Jak wskazano powyżej organy Inspekcji Transportu Drogowego, rozstrzygające w sprawie prawidłowo ustaliły parametry wagowe pojazdu i przyczyny odpowiedzialności załadowcy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego.

W konsekwencji niezasadne są również zarzuty naruszenia art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w związku z art. 6 K.p.a. Naruszenie tych przepisów Skarżący wiąże z zarzucanym w skardze naruszeniem pozostały przepisów postepowania jak i przepisów prawa materialnego. Tymczasem, jak to zostało wykazane powyżej, organy ITD w rozpatrywanej sprawie nie naruszyły przepisów postepowania, w tym nie złamały generalnych zasad postępowania administracyjnego, nie naruszyły przepisów prawa materialnego. Organy nie pominęły żadnych dowodów, które mogłyby świadczyć o braku podstaw do wydania zaskarżonej decyzji administracyjnej i o błędnym zastosowaniu sankcji w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego. Organy prawidłowo wskazały podstawy prawne decyzji obu instancji wydanych w niniejszej sprawie, co przesądza o ich legalności.

Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.