Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 407/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

A.L. wnioskiem z dnia 9 lipca 2012 r. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o zwolnienie od kosztów sądowych związanych ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie.

Ze złożonego wniosku wynika, że skarżący utrzymuje siebie i rodzinę

z renty w kwocie 560 zł netto oraz wynagrodzenia 1.800 zł brutto. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubiną i 27 letnim synem. Podkreślił, że leczy się psychiatrycznie, cierpi także na dyskopatię kręgosłupa. Oświadczył, że jego konkubina otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł, a uzyskiwane przez rodzinę środki w całości przeznaczane są na utrzymanie. Podał również, że na ich utrzymaniu pozostaje 13- letni syn konkubiny.

Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2012 r. skarżący zobowiązany został do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: (a) odpisów zeznań podatkowych za 2011 r., złożonych przez niego oraz konkubinę, bądź imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok, (b) kopii dokumentów potwierdzających aktualną wysokość pobieranej renty, (c) zaświadczeń od pracodawców skarżącego

i jego konkubiny o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy, (d) kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, itp.),

(e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego konkubinę rachunków

i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz

z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie, (f) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości).

W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył:

- kopie zeznań podatkowych za 2011 r. swoje i konkubiny;

- zaświadczenie o swoim wynagrodzenie ze stosunku pracy, gdzie jego płaca netto wynosi 1.313 zł, zaś otrzymywane świadczenie rentowe ma wysokość 547 zł;

- zaświadczenie o otrzymywaniu przez konkubinę wnioskodawcy wynagrodzenia

w kwocie 1.535 zł netto;

- rachunek za gaz na kwotę 1.889 zł z datą płatności do 2 maja 2012 r., kolejny na kwotę 765,65 zł z datą płatności do 31 lipca 2012 r.;

- rachunek za energię elektryczną na kwotę 588,95 zł płatny do 16 lipca 2012 r.

- rachunek za wodę i ścieki za okres 1 stycznia 2012 r. do 20 marca 2012 r. na kwotę 226,84 zł.

Oświadczył, że posiada samochód marki Toyota Corolla z 2004 r. o wartości około 15.000 zł. Poza tym wskazał, że ani on, ani jego konkubina nie posiadają żadnych oszczędności na rachunkach bankowych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia

9 października 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 407/12 odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia odwołując się do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej : P.p.s.a.) stwierdził, że wezwanie o dodatkowe dokumenty nie zostało przez skarżącego w całości zrealizowane. Nie przedłożył on wyciągów ze wszystkich posiadanych przez niego, jego konkubinę rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania nie złożył w tym przedmiocie stosownych oświadczeń. W ocenie Sądu pierwszej instancji złożenie oświadczenia o braku oszczędności na rachunkach bankowych nie stanowi wykonania zobowiązania.

W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest dokumentów, które pozwalałyby usunąć istotne wątpliwości dotyczące rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Uniemożliwiło to dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej.

Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że

z przedłożonych przez skarżącego dokumentów nie wynika, że jego sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że nie ma on środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z nieprzedstawieniem przez niego wyciągów bankowych trudno przyjąć, że nie posiada on zasobów finansowych. Przyczyną odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy jest nie w pełni wyjaśniona jego sytuacja finansowa, co oznacza, że nie wykazał on faktu, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego A.L. W ocenie skarżącego, skoro złożył oświadczenie, że nie posiada żadnych oszczędności, to składanie jakichkolwiek wyciągów z posiadanych kont bankowych było bezprzedmiotowe. W konsekwencji stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów nie zostało przez niego zrealizowane. Ponadto podkreślił, że utrzymuje również dziecko konkubiny co ma w tej sprawie istotne znaczenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2).

Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W związku z tym przyjąć należy, iż rozstrzygnięcie Sądu

w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, na wezwanie Sądu jest ona zobowiązana złożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia w całości lub w części uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że podstawą nieuwzględnienia przez Sąd wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy było niewyjaśnienie jego sytuacji finansowej poprzez nieprzedłożenie wyciągów

z posiadanych przez niego oraz jego konkubinę, rachunków i lokat bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenie stosowanych oświadczeń w tym przedmiocie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że oświadczenie skarżącego zawarte w piśmie z dnia 6 sierpnia 2012 r., w którym poinformował, że ani on, ani jego konkubina nie posiadają żadnych oszczędności na rachunkach bankowych, nie może być uznane za wystarczające. Wbrew stanowisku skarżącego przez wyżej wymienione oświadczenia nie wyjaśnił bowiem, czy on albo jego konkubina posiadają rachunki bankowe oraz nie przedstawił Sądowi historii operacji z ostatnich trzech miesięcy. Oznacza to, że skarżący nie wyjaśnił istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji majątkowej

i sytuacji majątkowej osób pozostających z nim na wspólnym utrzymaniu.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że skoro skarżący nie zastosował się do wezwania, to złożony przez niego wniosek

o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Osoba chcąca skorzystać z prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie

art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 193 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.