Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówić M. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.

Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Wnioskodawczyni oświadczyła, że utrzymuje się wraz z mężem z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur o łącznej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Dodała, że z tytułu działalności gospodarczej ponosi stratę.

Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni [...] m ² o wartości [...] zł oraz działkę o powierzchni [...] m ². Wskazała, że mąż jest właścicielem samochodu osobowego marki [...], rok produkcji [...], o wartości około [...] zł. Innych nieruchomości w tym mieszkania, nieruchomości rolnych, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada.

Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawczyni wskazała kredyt hipoteczny w wysokości [...] zł/ [...] franków szwajcarskich, opłaty za wodę [...] zł, gaz -[...] zł, energię elektryczną – [...] zł, wywóz śmieci – [...] zł, telefon – [...] zł, zakup węgla - [...] zł na rok.

Zarządzeniem z 12 czerwca 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie kto prowadzi działalność gospodarczą czy wnioskodawczyni, czy jej mąż oraz jakiego rodzaju działalność gospodarcza jest prowadzona, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy. Zapytano, czy osoba prowadząca działalność gospodarczą prowadzi ją samodzielnie, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, jeśli tak należało wskazać ile osób. Zwrócono się do wnioskodawczyni o podanie orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz kiedy i na jaki cel zaciągnęła kredyt i w jakiej wysokości oraz do kiedy będzie go spłacać. Wezwano wnioskodawczynię do podania jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem samochodu osobowego należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (zakup paliwa, ubezpieczenie, ew. naprawy). Zapytano, czy wnioskodawczyni uzyskuje dochód, a jeśli tak, to jaki z tytułu posiadania działki o powierzchni [...] m ² (np. z tytułu dzierżawy) oraz czy oprócz dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię oraz jej męża z tytułu emerytur wnioskodawczyni lub jej mąż uzyskują jakikolwiek inny dochód np. z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego dochodu oraz tytuł z którego jest on uzyskiwany. Zwrócono się do wnioskodawczyni z pytaniem, czy uzyskuje pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Zapytano z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika w wyboru, którego ustanowiła do prowadzenia niniejszej sprawy. Ponadto, wezwano do nadesłania wyciągów z kont bankowych wnioskodawczyni oraz jej męża z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawczyni oraz jej mąż żadnych kont bankowych nie posiadają, kserokopii zaznania podatkowego wnioskodawczyni oraz jej męża za rok 2017 r. oraz bilansu lub rachunku zysków i strat za ostatnie trzy miesiące z prowadzonej działalności gospodarczej. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.

Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni odebrała wezwanie w dniu

22 czerwca 2018 r., a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upłynął z dniem 29 czerwca 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów.

W tym stanie sprawy zważono, co następuje :

Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 t.j.) powoływanej dalej jako P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. (art. 245 § 3 P.p.s.a.).

Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.

Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony.

W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.).

W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niepełne i niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Z tego też względu, zarządzeniem z 12 czerwca

2018 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o stosowne oświadczenia, wyjaśnienia i dokumenty. Z akt sprawy wynika, że wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawczyni 22 czerwca 2018 r., a zatem termin do jego wykonania upłynął z dniem 29 czerwca 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów.

W szczególności nie podała, kto prowadzi działalność gospodarczą i jakiego rodzaju oraz czy osoba prowadząca działalność prowadzi ją samodzielnie, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby, a jeśli tak, należało wskazać ile osób. Nie wiadomo czy wnioskodawczyni lub jej mąż oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytur uzyskują jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu wykonywania prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, czy o dzieło, a jeśli tak, to jaki uzyskują dodatkowy dochód. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła, czy uzyskuje dochód z tytułu posiadania działki o powierzchni [...] m ² (np. z tytułu dzierżawy), a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Nie podała orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz kosztów jakie ponosi związanych z utrzymaniem samochodu osobowego. Nie wiadomo kiedy i na jaki cel wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt i w jakiej wysokości oraz do kiedy będzie go spłacać. Wnioskodawczyni nie podała, czy uzyskuje pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Nie wyjaśniła także z czego lub przy czyjej pomocy zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego ustanowił do prowadzenia sprawy. Wnioskodawczyni nie nadesłała także dokumentów do nadesłania których została wezwana w tym wyciągów z konta bankowego, kserokopii zeznania podatkowego swojego oraz męża za rok 2017 r. oraz bilansu lub rachunku zysków i strat za ostatnie trzy miesiące z prowadzonej działalności gospodarczej.

Celem wezwania było natomiast ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni poprzez zestawienie wysokości posiadanego dochodu z wysokością ponoszonych wydatków, jak również wyjaśnienie rodzaju oraz wielkości prowadzonej działalności gospodarczej. Wezwanie to miało wyjaśnić czy wnioskodawczyni uzyskuje jakąkolwiek dodatkowy dochód oraz ustalić wysokość wszystkich ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków w tym związanych z bieżącym utrzymaniem siebie i męża oraz związanych z utrzymaniem samochodu i spłatą kredytu. Wezwanie miało na celu ustalenie, czy wnioskodawczyni uzyskuje pomoc od osób fizycznych lub instytucji społecznych czy państwowych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości lub formie oraz wyjaśnić, z czego lub przy czyjej pomocy wnioskodawczyni zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, którego ustanowił do prowadzenia niniejszej sprawy.

Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie nadsyłając dodatkowych informacji i dokumentów tym samym nie wyjaśniła wyczerpująco istotnych przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni.

Wskazać należy, że niepełne czy ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej wnioskodawczyni nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane.

W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia

29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie

w oparciu o pełne dane dotyczące, sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy.

Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wyczerpujących informacji na podstawie których orzekający mógłby ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe. Nie sposób pozytywnie rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy opierając się na niepełnych danych podanych przez wnioskodawczynię. Z powyższych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art.

258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.