Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1549/19 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1437/08 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odrzucić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 stycznia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1548/19 odrzucił skargę J. S. (skarżąca) o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1437/08 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania.

W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że pismem z [...] lipca 2019 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2008 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z [...] lipca 2019 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania sądowego poprzez nadesłanie, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, jej odpisu, wskazania numeru PESEL, wskazania podstawy prawnej i faktycznej skargi o wznowienie postępowania sądowego, a także podania, w jakiej dacie dowiedziała się o podstawie wznowienia. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej [...] sierpnia 2019 r., zaś przy piśmie z [...] sierpnia 2019 r. skarżąca nadesłała odpis skargi, wskazała numer PESEL, a także przytoczyła podstawy wznowienia (art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – brak zdolności sądowej; art. 273 § 2 p.p.s.a. - wykrycie nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych) i je uzasadniła, wyjaśniając dodatkowo, że o możliwości wznowienia postępowania dowiedziała się z otrzymanej [...] lipca 2019 r. informacji z Ministerstwa Sprawiedliwości.

Zdaniem Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie pięcioletni termin, o którym mowa w art. 278 p.p.s.a., od uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 listopada 2008 r., co nastąpiło [...] grudnia 2008 r., upłynął [...] grudnia 2013 r. Tym samym uznał, że skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania po upływie terminu, zaś w sprawie nie zaistniały podstawy wiążące się z pozbawieniem skarżącej możności działania lub brakiem należytej reprezentacji, wobec czego upływ terminu spowodował, że utraciła uprawnienie do podważania wydanego przez Sąd prawomocnego orzeczenia z uwagi na obarczające go, jej zdaniem, inne wadliwości traktowane przez nią jako podstawy wznowienia.

Nadto Sąd wskazał, że skarżąca nie wykonała prawidłowo obowiązku podania, w jakiej dacie dowiedziała się o przytoczonych przez siebie podstawach wznowienia. Nie można bowiem za tę datę przyjąć [...] lipca 2019 r., gdy otrzymała informację z Ministerstwa Sprawiedliwości o możliwości zastosowania w jej przypadku trybu przewidzianego w Dziale VII p.p.s.a., gdyż zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego brak obarczający złożoną przez nią skargę nie został poprawnie uzupełniony. Rozróżnieniu powinny bowiem podlegać zdarzenia wiązane z faktycznym dowiedzeniem się o podstawie wznowienia od okoliczności polegającej na pouczeniu skarżącej, że dana okoliczność może stanowić podstawę do wystąpienia ze skargą o wznowienie postępowania (por. postanowienie NSA z 8 lutego 2017 r. sygn. II OZ 89/17). Jeżeli zasadę tę odnieść m.in. do podstawy wynikającej z art. 273 § 2 p.p.s.a., to wykrycie nowych okoliczności faktycznych i środków dowodowych, a zatem dowiedzenie się o ich istnieniu otwiera termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. i jego bieg jest niezależny od tego, kiedy strona dowiedziała się o znaczeniu prawnym tychże okoliczności i środków dowodowych, w szczególności została pouczona przez określone instytucje państwowe o istnieniu nadzwyczajnego trybu wzruszenia orzeczeń prawomocnych i ewentualnej możliwości zastosowania tego rodzaju trybu w jej sprawie. W ocenie Sądu w tych warunkach wezwanie do podania, w jakiej dacie strona dowiedziała się o przytaczanych przez siebie podstawach wznowienia musi być rozumiane jako wymaganie nakazujące stronie szczegółowo wyjaśnić, kiedy dowiedziała się o podstawach, z zaistnieniem których powiązała swoje żądanie wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem z 27 listopada 2008 r., czemu skarżąca w niniejszej sprawie niewątpliwie uchybiła. Sąd wskazał, iż niejasne w tym kontekście jest również powiązanie art. 277 p.p.s.a. z art. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 916), gdyż, jak wynika z przedstawionego przez skarżącą dokumentu (kopia pisma Zastępcy Burmistrza [...] z [...] października 2019 r. znak: [...]) stan prawny działki nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...] uniemożliwiał dokonanie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności, czego potwierdzeniem było nieotrzymanie przez skarżącą zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie. Tym samym brak jest związku pomiędzy tym faktem a sferą ustaleń, które łączą się z kwestią biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.

Na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła zażalenie wskazując, że Sąd I instancji błędnie zastosował art. 278 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie podlega odrzuceniu.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub na podstawie art. 281 p.p.s.a., niewymienione w art. 173 p.p.s.a. jako jeden z wyjątków od zasady ogólnej, przysługuje skarga kasacyjna.

Przypomnieć należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, mającym na celu wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądu i doprowadzenie do ponownego rozpoznania sprawy. Postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów: badania dopuszczalności tej skargi przez sąd i ewentualnie następnie badania jej zasadności. Etapy te poprzedzone są oceną skargi przez przewodniczącego wydziału pod względem spełnienia warunków formalnych pisma procesowego i warunków fiskalnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie w przypadku nieuzupełnienia braków formalnych skargi jako pisma procesowego (art. 46-47 p.p.s.a.) podstawą odrzucenia skargi o wznowienie jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 276 p.p.s.a., natomiast nieopłacona skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W przypadku zaś, gdy skarga o wznowienie postępowania spełnia warunki formalne pisma procesowego kierowana jest na posiedzenie niejawne celem dokonania oceny jej dopuszczalności (stwierdzenia czy zachowany został termin do jej wniesienia, czy skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia - art. 280 § 1 p.p.s.a. - i czy nie występują przesłanki z art. 285 p.p.s.a.).

Zgodnie z treścią art. 276 p.p.s.a. do skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej, przy czym, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 p.p.s.a. W myśl natomiast art. 193 p.p.s.a. jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stosownie do art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. We wskazanych powyższej przypadkach, gdy skarga kasacyjna nie przysługuje zastosowanie ma zatem art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a., który stanowi, iż na postanowienie o odrzuceniu skargi w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3 przysługuje zażalenie.

Z treści cytowanych przepisów wynika zatem, że zasadą jest, że od postanowień kończących postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna, zaś wyjątki od tej zasady określone w art. 173 § 1 p.p.s.a. nie mogą być wykładane rozszerzająco. Wskazać należy, że postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania wydane na podstawie art. 280 § 1 lub art. 281 p.p.s.a. nie zostało wymienione w art. 173 p.p.s.a., tym samym od takiego postanowienia przysługuje skarga kasacyjna (por. postanowienie NSA z 3 kwietnia 2019 r., II OZ 40/19, J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2017, s. 733).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wyjaśnić trzeba, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie wywiodła skarżąca, zaś nie ulega wątpliwości, iż sporządzenie i wywiedzenie przez samego skarżącego zażalenia na postanowienie, od którego przysługuje skarga kasacyjna powoduje, że zażalenie takie jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu (por.: postanowienie NSA z 17 kwietnia 2018 r., II OZ 372/18). Tym samym złożone w niniejszej sprawie zażalenie nie mogło zostać potraktowane jako skarga kasacyjna, z uwagi na niespełnienie warunku formalnego wynikającego z art. 175 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego przepisu skarga kasacyjna winna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego.

Dodatkowo wskazać należy, że Sąd I instancji doręczając skarżącej postanowienie z 16 stycznia 2020 r., błędnie pouczył skarżącą o przysługującym jej prawie wniesienia zażalenia. Błędne pouczenie strony o przysługujących środkach odwoławczych nie może jednak powodować, że przysługuje jej inny środek odwoławczy niż wynika to z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprawidłowe pouczenie w tym zakresie nie powoduje jednak, że wniesiony środek jest skuteczny. Okoliczność ta może jedynie stanowić podstawę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia właściwego środka odwoławczego (por. np. postanowienie NSA z 28 maja 2013 r., II OZ 392/12).

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.