Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwarcińska Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Dorota Kotlarek po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2012 r. sprawy ze skargi Towarzystwa A z siedzibą w na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia 27 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę.

W dniu 30 września 2008 r. została zawiązana spółka komandytowo akcyjna "A" spółka z o.o. spółka komandytowo akcyjna z siedzibą w G. (obecna nazwa "B" spółka z o.o. spółka komandytowo akcyjna) - dalej w skrócie zwana Spółką. Kapitał zakładowy został pokryty wkładami niepieniężnymi. Z tytułu zawiązania umowy spółki, na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. a) i art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2005 r., nr 41, poz. 399 ze zm.) – dalej w skrócie zwana u.p.c.c., został pobrany podatek od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł.

W dniu 4 marca 2011 r. Spółka złożyła w Urzędzie Skarbowym wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł.

Decyzją z dnia 18 kwietnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił Spółce stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez podatnika odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia 27 września 2011 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję organu I instancji.

Zdaniem organu odwoławczego brak było podstaw do zwrotu nadpłaty, albowiem pobrany podatek od czynności cywilnoprawnych był podatkiem należnym. Organ wskazał, że w zakresie opodatkowania spółek osobowych, a do takich należy zaliczyć spółkę komandytowo akcyjną znajdują zastosowanie wyłącznie przepisy prawa krajowego. Organ podał dalej, że zawiązanie spółki prawa handlowego na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług jest czynnością neutralną z punktu widzenia podatku VAT. Tym samym czynność zawarcia umowy spółki nie podlega wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 2 pkt 4 u.p.c.c. Bez wpływu na zwolnienie o jakim mowa w tym przepisie pozostaje również fakt zwolnienia wkładów niepieniężnych wnoszonych do spółek prawa handlowego z podatku od towarów i usług. Czym innym zdaniem organu jest bowiem podlegająca opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynność zawiązania umowy spółki, a czym innym czynność wniesienia do spółki wkładu niepieniężnego.

Organ zauważył także, iż przepisy ustawy z 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej nie uzależniały obowiązku uiszczenia opłaty od formy prawnej spółki. Zatem wprowadzenie do polskiego porządku prawnego nowych form spółek m.in. spółki komandytowo akcyjnej, nie skutkowało naruszeniem zasady stand still.

Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, a ponadto zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie, art. 120 Ordynacji podatkowej, a ponadto art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy Rady 69/335/EWG (zwanej dalej Dyrektywą 69).

W uzasadnieniu skargi wskazano, że spółka komandytowo akcyjna jest w rozumieniu przepisów Dyrektywy 69 spółką kapitałową. Tym samym postanowienia tego aktu zostały w sposób nieprawidłowy transponowane do polskiego porządku prawnego poprzez uznanie, że na gruncie u.p.c.c. jest ona spółką osobową. Zdaniem strony w rozumieniu Dyrektywy 69, każda forma działalności nastawiona na zysk stanowi spółkę kapitałową co oznacza, że zasady opodatkowania zawarte w tym akcie znajdują zastosowanie do skarżącej.

Dalej Spółka zwróciła uwagę, że począwszy od dnia 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2006 r. Polska zwolniła z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych pokrycie kapitału zakładowego aportem niepieniężnym. Zwolnienie to, zdaniem strony, wynikało z art. 2 pkt 4 u.p.c.c., albowiem czynność wniesienia aportu została zwolniona z podatku od towarów i usług na podstawie § 8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 97, poz. 970) – dalej w skrócie zwanego Rozporządzeniem. Dopiero z dniem 1 stycznia 2007 r. nastąpiła zmiana przepisów u.p.c.c., która doprowadziła do ponownego opodatkowania czynności pokrycia kapitału zakładowego spółki w wyniku wniesienia aportu. Takie rozwiązanie jest zdaniem skarżącej stanowi odejście od zasady standstill. Skoro bowiem państwo polskie raz zdecydowało się zwolnić z podatku kapitałowego pokrycie kapitału zakładowego w drodze wniesienia wkładu niepieniężnego, to nie było podstaw do tego, aby ponownie wprowadzać to opodatkowanie.

Skarżąca uznała również, że z uwagi na fakt, iż w dniu 1 lipca 1984 r. w polskim porządku prawnym nie istniała spółka komandytowo akcyjna, to nie mogły do niej znajdować zastosowania przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej. W związku tym, z uwagi na brzmienie art. 7 ust. 1 Dyrektywy, Polska po wejściu do Unii Europejskiej winna zwolnić z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych wkłady wnoszone do spółek komandytowo akcyjnych.

W treści skargi został również zawarty wniosek o wystąpienie przez WSA do ETS z pytaniami prejudycjalnymi.

W piśmie z dnia 23 stycznia 2012 r. Spółka wskazała dodatkowo, że w okresie pomiędzy 2001 a 2002 rokiem czynność założenia spółki komandytowo akcyjnej oraz podwyższenia kapitału zakładowego w tej spółce nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Sytuacja ta zmieniła się dopiero z chwilą nowelizacji ustawy z dniem 1 stycznia 2003 r., a w związku z tym, wprowadzenie opodatkowania podatkiem kapitałowym czynności uprzednio zwolnionych z tego podatku stanowi naruszenie art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

W rozpoznawanej sprawie istotą sporu było to, czy Spółce przysługuje prawo do żądania zwrotu nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych, uiszczonego w związku z zawiązaniem spółki. Spółka prawa do zwrotu upatruje w tym, że podatek został pobrany nienależnie, albowiem czynność pokrycia kapitału zakładowego w drodze aportu nie podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych z uwagi na zwolnienie spółki komandytowo akcyjnej (jako spółki kapitałowej) z tego podatku, na podstawie przepisów Dyrektywy 69. Spółka swoje prawo do żądania zwrotu nadpłaty opiera również na stwierdzeniu, że państwo polskie odstąpiło od opodatkowania umowy spółki, a zatem opodatkowanie tym podatkiem w chwili obecnej pozostaje w sprzeczności z przepisami Dyrektywy 69. Skarżąca twierdzi bowiem, że polski ustawodawca, w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 grudnia 2006 r., zwalniał z podatku kapitałowego czynność wniesienia aportu do spółki, a następnie ponownie takie opodatkowanie wprowadził wraz ze zmianą u.p.c.c dokonaną z dniem 1 stycznia 2007 r. To zdaniem strony stanowiło jawne naruszenie zakazu ponownego wprowadzenia podatku kapitałowego w sytuacji, gdy kiedykolwiek państwo członkowskie przeszło ten podatek naliczać.

Analizując postawione przez Spółkę zarzuty w pierwszej kolejności należy odwołać się do wspólnotowych regulacji w zakresie opodatkowania transakcji kapitałowych. Z oczywistych względów, zakreślonych przedmiotem postępowania, rozważania czynione będą w odniesieniu do unormowań dotyczących operacji kapitałowych polegających na zawiązaniu umowy spółki (utworzeniu spółki).

Jak wynika z treści Preambuły Dyrektywy 69, celem regulacji jest odejście od nakładania przez państwa członkowskie podatku kapitałowego (czyli podatku naliczanego od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych). To ogólne wskazanie znalazło swój normatywny wyraz w treści art. 7 ust. 1, który stanowi, że państwa członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, inne niż operacje określone w art. 9, które w dniu 1 lipca 1984 r. były zwolnione z podatku lub opodatkowane stawką 0,50 % lub niższą.

Niemniej jednak w treści tego aktu wskazany został jednocześnie enumeratywny katalog operacji kapitałowych, które podlegają podatkowi kapitałowemu. Wśród tych czynności wymieniono w Dyrektywie również czynność polegającą na utworzeniu spółki kapitałowej (art. 4 ust. 1 lit. a).

Wprawdzie przepisy Dyrektywy 69 nie zawierały wprost postanowień stanowiących o tym, że nie jest dozwolone ponowne wprowadzanie opodatkowania podatkiem kapitałowym w sytuacji, gdy w jakimkolwiek momencie państwo członkowskie odstąpiło od jego naliczania, to jednak zasadę tę należy wywieść z celu regulacji tj. z dążenia do zapewnienie swobody przepływu kapitału poprzez usuwanie barier podatkowych. Potwierdzeniem tego jest również brzmienie przepisów Dyrektywy 2008/7/EWG, uchylającej Dyrektywę 69. Z przepisów tego aktu wynika wprost, że państwo członkowskie, które podejmie decyzję o nienakładaniu podatku kapitałowego na wszystkie lub niektóre operacje objęte dyrektywą, nie powinno mieć możliwości ponownego wprowadzenia takich podatków (pkt 6 Preambuły Dyrektywy 2008).

Z powyższych unormowań w sposób jasny wynika, że niezależnie od zwolnienia jakie przewidziane zostało w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69, podatkowi kapitałowemu podlegały określone w art. 4 ust. 1 operacje kapitałowe, w tym zawiązanie spółki. Jednocześnie prawo do utrzymania opodatkowania tym podatkiem zostało uwarunkowane tym, że w dniu 1 lipca 1984 r. wg prawa krajowego państwa członkowskiego, operacja kapitałowa nie była zwolniona z podatku kapitałowego lub była opodatkowana stawką podatku wyższą niż 0,5%. Zwolnienie jakie przewidziane zostało w art. 7 ust. 1, które ma stanowić realizację nadrzędnego celu Dyrektywy 69 tj. odstąpienia od stosowania przez państwa członkowskie podatków pośrednich nie wyklucza zatem możliwości dalszego stosowania opodatkowania operacji kapitałowych.

W związku z powyższym, kluczowego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nabiera zatem nie to, czy spółka komandytowo akcyjna została w sposób prawidłowy na gruncie u.p.c.c. uznana za spółkę osobową. Istotą sprawy jest bowiem to czy państwo polskie, z uwagi na brzmienie przepisów Dyrektywy 69, było w ogóle uprawnione do dalszego stosowania opodatkowania podatkiem kapitałowym, a jeśli tak to w jakim zakresie.

Należy zauważyć, że dokonane przez polskiego ustawodawcę rozróżnienie na spółki osobowe i kapitałowe wynika przede wszystkim z ich charakteru i rodzaju więzi łączących wspólników, wskazując, który element - osobowy, czy kapitałowy - ma zasadnicze znaczenie. Pozostaje to również w zgodzie z przepisami Kodeksu Spółek Handlowych, zawierającym przepisy regulujące ustrój i funkcjonowanie tych podmiotów w polskim porządku prawnym. Niezależnie jednak od różnic występujących pomiędzy spółkami osobowymi i kapitałowymi, ważne jest (z punktu widzenia przedmiotowej sprawy), że na gruncie u.p.c.c. czynność zawarcia umowy spółki oraz jej zmiany, zawsze podlegają opodatkowaniu, niezależnie od tego czy mamy do czynienia ze spółką zdefiniowaną przez ustawodawcę jako osobowa czy kapitałowa. Przepis art. 1 pkt 1 lit. k) i pkt 2 u.p.c.c. określając czynność cywilnoprawną stanowiącą zawarcie umowy spółki lub jej zmianę ujmuje to w sposób jednolity wskazując, że czynność ta podlega opodatkowaniu bez rozróżnienia czy mamy do czynienia ze spółką kapitałową czy osobową. W sposób jednolity została również ukształtowana wysokość stawki podatkowej która kształtuje się na poziomie 0,5% (zmiana ta została wprowadzona ustawą z dnia 19 grudnia 2003 r. (Dz.U.2004.6.42) celem dostosowania przepisów u.p.c.c. do przepisów Dyrektywy 69). W tym zatem sensie, z uwagi na jednolite traktowanie przez polskiego ustawodawcę opodatkowania umowy spółki, istotnego znaczenia nabiera wyłącznie to, czy w zakresie opodatkowania tej czynności przy implementowaniu przepisów Dyrektywy 69 do polskiego porządku krajowego nie doszło do naruszenia prawa. Stwierdzenie bowiem, że dokonano wadliwej implementacji skutkować winno uznaniem, że czynność zawiązania umowy spółki nie powinna w ogóle podlegać opodatkowaniu i to niezależnie od tego, czy spółkę komandytowo akcyjną zaliczymy do spółki osobowej w rozumieniu u.p.c.c., czy kapitałowej w rozumieniu Dyrektywy 69.

Należy jednocześnie podkreślić, że treść Dyrektywy 69 nie daje uprawnienia do twierdzenia, że samo uznanie określonego podmiotu za spółkę kapitałową prowadzi do zwolnienia z opodatkowania wkładów kapitałowych podatkiem kapitałowym. Dyrektywa 69 wyraźnie dozwala bowiem na stosowanie takiego opodatkowania przez państwa członkowskie. Przyznanie określonemu podmiotowi statusu spółki kapitałowej nie oznacza zatem, że operacje kapitałowe objęte zakresem działania Dyrektywy 69 dokonywane przez ten podmiot (np. operacja utworzenia spółki kapitałowej) podlegają automatycznie zwolnieniu z podatku kapitałowego.

Analizując stan prawny obowiązujący w porządku krajowym w zakresie opodatkowania zmian umowy spółki, nie można zgodzić się ze skarżącą, że państwo polskie z dniem w jakimkolwiek momencie odstąpiło od nakładania tego podatku, a następnie z dniem 1 stycznia 2007 r. wprowadziło go ponownie, co miałoby prowadzić do naruszenia art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69. W szczególności nie można zaakceptować prezentowanego przez Spółkę poglądu jakoby odstąpienie od opodatkowania było wynikiem objęcia czynności zawiązania spółki zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług co, jak na to wskazuje strona, prowadziło do wyłączenia tej czynności z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 4 pkt 2 u.p.c.c.

Zgodnie z art. 1 ust 1. pkt 1 lit k) u.p.c.c. (w brzmieniu obowiązującym na dzień 30 września 2008 r.) podatkowi od czynności cywilnoprawnych podlega umowa spółki. W świetle art. 1 ust 1 pkt 2 podatkowi temu podlega również zmiana wskazanej umowy, jeżeli powoduje podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Podstawą opodatkowania przy umowy spółki, stosownie do przepisu art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. a) u.p.c.c., jest wartość wkładów wniesionych do majątku spółki albo wartość kapitału zakładowego.

Dokonując interpretacji przepisu art. 2 pkt 4 u.p.c.c. wskazać należy, że wymienia on rodzaje czynności cywilnoprawnych, których dokonanie nie jest objęte zakresem przedmiotowym regulacji ustawowej. Przepisy art. 2 pkt 4 u.p.c.c. odgrywają szczególną rolę z uwagi na konkurencję zakresu obowiązku podatkowego pomiędzy podatkiem od czynności cywilnoprawnych a podatkiem od towarów i usług. Przepis ten zawiera wyłączenie podatkowe pozwalające rozgraniczyć obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podatku od towarów i usług.

W stanie prawnym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2006 r. przepis art. 2 pkt 4 u.p.c.c. stanowił, że nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności była opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub była z niego zwolniona, z wyjątkiem umów sprzedaży i zamiany zwolnionych z tego podatku od towarów i usług, których przedmiotem są nieruchomości lub ich części albo prawo użytkowania wieczystego. Przepis ten należy interpretować w ten sposób, że wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlegały te czynności cywilnoprawne, które co do zasady były objęte obowiązkiem podatkowym w podatku od towarów i usług. Wyłączeniu z podatku od czynności cywilnoprawnych podlegały także te czynności cywilnoprawne, wobec których obowiązek w podatku od towarów i usług nie mógł ulec skonkretyzowaniu z uwagi na wprowadzone w tym podatku zwolnienia.

Innymi słowy, jeżeli określona czynność cywilnoprawna podlegała obowiązkowi podatkowemu w podatku od towarów i usług czy to poprzez objęcie jej opodatkowaniem tym podatkiem, czy też zwolnieniem z opodatkowania, to wówczas czynność taka, była zwolniona z obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli natomiast czynność cywilnoprawna nie podlegała w ogóle regulacjom odnoszącym się do podatku od towarów i usług (nie była opodatkowana tym podatkiem, ani nie była z tego podatku zwolniona) to była objęta obowiązkiem podatkowym w podatku od czynności cywilnoprawnych. Oczywiście należy uczynić zastrzeżenie, że zwolnienie podatkowe mogło wynikać z innych podstaw prawnych wskazanych w art. 2 u.p.c.c. Sytuacje opisane w tym przepisie (poza pkt 4) nie dotyczą jednak rozpatrywanej sprawy, a zatem nie stanowią przedmiotu rozważań Sądu.

Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że wśród czynności objętych zwolnieniem z podatku od czynności cywilnoprawnych o jakim mowa w art. 2 pkt 4 u.p.c.c., nie została wymieniona czynności polegająca na zawarciu umowy spółki, wywołująca skutek w postaci wniesienia aportu na poczet kapitału zakładowego. Jednocześnie czynność zawiązania spółki ze swej natury nie stanowi czynności podlegającej obowiązkowi podatkowemu w podatku od towarów i usług, a więc nie podlega regulacjom ustawy o podatku od towarów i usług (nie jest opodatkowana tym podatkiem, ani z tego podatku zwolniona).

Niniejszy skład orzekający podziela wyrażany w orzecznictwie oraz w literaturze przedmiotu prezentowane jest stanowisko, że czym innym jest aport i jego wniesienie do spółki na pokrycie kapitału zakładowego, a czym innym czynność cywilnoprawna polegająca na zawarciu umowy spółki kapitałowej. Niewątpliwym jest, że w przepisie art. 1 ust. 1 u.p.c.c. opodatkowano tym podatkiem umowy spółki (pkt 1 lit. k). Na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług czynność umowy spółki (jak i jej zmiany) jest natomiast czynnością neutralną z punktu widzenia podatku VAT. W rezultacie nie może ona podlegać wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, na podstawie art. 2 pkt 4 u.p.c.c. Opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych podlega umowa spółki, a nie wykonanie, wynikającego z tej umowy, obowiązku polegającego na wniesieniu aportu czyli wkładu niepieniężnego. Za takim stanowiskiem przemawia także treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.c.c, zgodnie z którym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej. Obowiązek podatkowy powstaje zatem nie w chwili wniesienia aportu do spółki, ale już z chwilą samego zawarcia umowy (zawiązania spółki). To przesądza o tym, że czym innym jest zawarcie umowy spółki (czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych), a czym innym wniesienie aportu do spółki (czynność techniczna polegająca na fizycznym przekazaniu przedmiotu aportu spółce), (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 171/04 publ. System Informacji Prawnej LEX 129959, PP 2005/2/60; wyrok WSA we Wrocławiu z 12 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1448/07, publ. LEX nr 434651, POP 2008/4/61; wyrok WSA w Gdańsku z 23 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 593/2006, publ. LEX nr 249065; wyrok WSA w Gliwicach z 4 kwietnia 2007 r., sygn. akt I SA/GL 113/2007, publ. LEX nr 276104, M.Podat. 2007/7/40; A. Goettel, M. Goettel: komentarz do art. 1 u.p.c.c. (w:) A. Goettel, M. Goettel, Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz, Oficyna, 2007).

Tak więc, skoro czynność cywilnoprawna w postaci umowy spółki nie jest objęta obowiązkiem podatkowym w podatku od towarów i usług, to wobec powyższego w rozpatrywanej sprawie nie ma znaczenia treść § 8 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia, w którym zwolniono z podatku od towarów i usług wkłady niepieniężne (aporty) wnoszone do spółek prawa handlowego. Zwolnienie to obejmuje wkłady niepieniężne (aporty) wnoszone do spółek prawa handlowego i cywilnego, lecz nie czynność zawiązania spółki w wyniku czego dochodzi do pokrycia kapitału zakładowego. Ponadto przepis § 8 ust. 1 pkt 6 powołanego przez stronę skarżącą rozporządzenia zwalnia z podatku od towarów i usług wkłady niepieniężne (aporty) wnoszone do spółek prawa handlowego i cywilnego objęte obowiązkiem podatkowym w tym podatku. W tej sytuacji fakt zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług wkładów niepieniężnych wnoszonych do spółek prawa handlowego pozostaje bez wpływu na istnienie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych od zmiany umowy spółki (zob. m.in. wyrok NSA z 7 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 171/04, niepubl.).

Sytuacja w zakresie opodatkowania umowy spółki podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie uległa również zmianie w następstwie dokonywanej z dniem 1 stycznia 2007 r. nowelizacji przepisu art. 2 pkt 4 u.p.c.c. I tak, zgodnie z nowym brzmieniem przepisu, z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych zwolnione zostały czynności cywilnoprawne, w których przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności była opodatkowana podatkiem od towarów i usług lub zwolniona z tego podatku, z wyjątkiem (...) umowy spółki i jej zmiany. Należy zatem podkreślić, że brzmienie przepisu w jego początkowej części nie uległo modyfikacjom w stosunku do treści obowiązującej w dniu 31 grudnia 2006 r. Rozszerzeniu uległ natomiast katalog wyłączeń od zwolnienia (w porównaniu z poprzednio istniejącym) poprzez wyraźne wskazanie, że zwolnieniu z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych nie podlegają umowy spółki. Tym samym uznać należy, że z dniem dokonanej nowelizacji ustawodawca nadal traktował czynność umowy spółki, jako podlegającą opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Wprowadzona zmiana miała zatem charakter doprecyzowujący zakres zwolnienia, a nie zmieniający zasady opodatkowanie podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Reasumując, nie sposób uznać, że w następstwie nowelizacji u.p.c.c. dokonywanej z dniem 1 stycznia 2007 r. zmieniło się stanowisko państwa polskiego w zakresie opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych czynności umowy spółki. Państwo polskie stało bowiem na stanowisku, że czynność ta jest objęta zakresem opodatkowania tym podatkiem. Wynikało to wprost z treści art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.c.c., a także z brzmienia art. 2 pkt 4 u.p.c.c., w którym ustawodawca wymieniając czynności niepodlegające opodatkowaniu, konsekwentnie z tego katalogu wyraźnie wykluczał czynność umowy spółki i jej zmianę. W związku

z tym nie znajduje uzasadnienia prezentowany przez stronę pogląd, że doszło do naruszenia Dyrektywy 69. Skoro państwo polskie, począwszy od nia przystąpienia do Unii Europejskiej nie odstępowało od zasady, że czynność umowy spółki podlega opodatkowaniu podatkiem kapitałowym, to nie można przyjmować, iż w jakimkolwiek momencie doszło do ponownego wprowadzenia opodatkowania tym podatkiem. Czynność umowy spółki, wbrew twierdzeniom strony, nie była bowiem zwolniona z podatku od czynności cywilnoprawnych z uwagi na opodatkowanie tej czynności podatkiem od towarów i usług. Tym samym regulacje krajowe pozostają w tym zakresie w zgodzie z przepisami prawa wspólnotowego.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów podnoszonych przez stronę, a dotyczących naruszenia treści art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69 należy wskazać, że cytowany przepis powinien być interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem zastosowania tej dyrektywy, które to czynności w dniu 1 lipca 1984 r. były w Polsce zwolnione od podatku kapitałowego lub które były opodatkowane owym podatkiem według stawki obniżonej wynoszącej 0,5% lub niższej (zob. wyrok ETS z 16 lutego 2012 r. w sprawie Pak-Holdco sp. z o.o., sygn. akt. C-372/10). Należy przy tym dodać, że obowiązek zwolnienia o jakim mowa w przepisie ma zastosowanie do państwa polskiego począwszy od dnia 1 maja 2004 r., a zatem od chwili przystąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Skoro istotnym w przedmiotowej sprawie jest odniesienie się do przepisów prawa krajowego obowiązujących na dzień 1 lipca 1984 r. to należy zauważyć, że na ten dzień umowa spółki polegająca na utworzeniu spółki podlegała opłacie skarbowej o stawce wyższej niż 0,5 % stosownie do treści przepisów art. 1 ust. 1 pkt 3 lit. d) ustawy z dnia z dnia 19 grudnia 1975 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 45, poz. 226) i § 54 ust. 1 i 3, 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 34, poz. 161 ze zm.). Podstawę obliczenia opłaty stanowił przy zawiązaniu spółki - kapitał zakładowy, a przy powiększeniu kapitału zakładowego spółki - kwota, o którą powiększono kapitał zakładowy (§ 54 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Przewidziane stawki opłaty wynosiły 10 i 5 % w zależności od tego, co stanowiło przedmiot wkładu.

Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że zwolnienie przewidziane w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69 nie miało zastosowania do zawarcia umowy spółki. Uprawnionym zatem przez państwo polskie było opodatkowanie ww. czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych, a przewidziana w art. 7 ust. 1 pkt 9 u.p.c.c. stawka podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 0,5% nie przekracza stawki podatkowej (tj. 1 %) przewidzianej w art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69.

Jednocześnie bez znaczenia dla istnienia obowiązku podatkowego skarżącej Spółki pozostaje fakt, że w dacie 1 lipca 1984 r. w obrocie prawnym nie funkcjonowały spółki komandytowo akcyjne. Należy zauważyć, że tak przepisy ustawy o opłacie skarbowej jak i Dyrektywy 69, odwołując się do kwestii związanych z obowiązkiem uiszczenia podatku kapitałowego (opłaty skarbowej wg ówcześnie obowiązującego w Polsce stanu prawnego), nie wiążą tego obowiązku z faktem działania spółki w ściśle określonej formie prawnoorganizacyjnej.

I tak Dyrektywa 69 wskazując w art. 7 ust. 1 na obowiązek wprowadzenia przez państwa członkowskie zwolnienia z podatku kapitałowego odwołuje się do pojęcia operacji objętych zastosowaniem Dyrektywy. Przepis art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69 nie wskazuje zatem, że zwolnieniu podlegać mają transakcje w spółkach działających w określonej formie prawnoorganizacyjnej, lecz odnosi się w sposób ogólny do opodatkowania samych operacji kapitałowych. Istotą tej regulacji miało być zatem nałożenie na państwa członkowskie obowiązku zwolnienia z opodatkowania podatkiem kapitałowym transakcji kapitałowych, które w dacie 1 lipca 1984 r. były w państwie członkowskim zwolnione z opodatkowania lub opodatkowane stawką 0,5% lub niższą. Dyrektywa nie nakładała natomiast obowiązku wprowadzenia zwolnienia z podatku z uwagi na to, jaki podmiot był lub mógł potencjalnie być stroną transakcji kapitałowej. Obowiązku wprowadzenia zwolnienia nie wiązała z dokonywaniem operacji kapitałowej przez spółki działające w określonej prawnoorganizacyjnej formie (np. w formie spółki akcyjnej), lecz z faktem zaistnienia określonego zdarzenia np. zawarcia umowy spółki, podwyższenia kapitału zakładowego, przekształcenia spółki. Innymi słowy, kierując się wytycznymi zawartymi w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69, każde państwo członkowskie (w tym Polska począwszy od 1 maja 2004 r.), wprowadzając opodatkowanie operacji kapitałowych miało obowiązek przeanalizować jedynie to, czy wg prawa krajowego danego państwa, obowiązującego na dzień 1 lipca 1984 r. określona czynność, operacja kapitałowa (objęta działaniem Dyrektywy 69) była zwolniona z opodatkowania lub opodatkowana stawką 0,5 % lub niższą. Oceny tej państwa członkowskie nie musiały natomiast dokonywać z uwzględnieniem tego, czy opodatkowaniu podlegały operacje kapitałowe, które były lub potencjalnie mogły być dokonywane przez podmioty działające na rynku w określonej formie prawnej. W tym sensie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia i zgodności polskiego prawa z prawem unijnym pozostaje okoliczność, że w dacie 1 lipca 1984 r. w polskim porządku prawnym nie funkcjonowały spółki komandytowo akcyjne i z tej obiektywnej przyczyny, ówczesne prawo nie mogło mieć do nich zastosowania. Podkreślić jeszcze raz należy, że istotne z punktu widzenia regulacji zawartej w Dyrektywie, stanowiącej wytyczne dla państwa członkowskiego było to jakim regułom opodatkowania podlegała sama operacja kapitałowa, a nie operacja kapitałowa dokonywana przez podmiot działający w określonej formie prawnej.

Sąd nie aprobuje również poglądu prezentowanego przez skarżącą, że państwo polskie odstąpiło w latach 2001-2002 od opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych umowy spółki komandytowo akcyjnej, a następnie wprowadziło to opodatkowanie z dniem 1 stycznia 2003 r., co zdaniem strony stanowiłoby naruszenie art. 7 ust. 2 Dyrektywy 69.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu ustawy z dnia 7 czerwca 2002 r. o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2002 r, nr 121, poz. 1031) zmieniającej u.p.c.c. z dniem 1 stycznia 2003 r., zmiana ta miała jedynie służyć doprecyzowaniu przepisu dotyczącego opodatkowania zmiany umowy spółki przez objęcie nim, w sposób wyraźny, dwóch nowych rodzajów spółek – partnerskiej i komandytowo-akcyjnej. Zmiana ta miała na celu usunięcie wątpliwości pojawiających się przy stosowaniu przepisów ustawy w odniesieniu do tych sytuacji, w których zwiększenie majątku lub podwyższenie kapitału w tych spółkach następowało bez formalnej zmiany umowy spółki.

Wprowadzona przez ustawodawcę nowelizacja przepisów u.p.c.c. nie służyła zatem wprowadzaniu do polskiego porządku prawnego opodatkowania czynności umowy spółki komandytowo akcyjnej. Czynność zawarcia umowy tej spółki podlegała bowiem opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych już w oparciu o przepisy u.p.c.c. obowiązujące od dnia wejścia w życie tego aktu tj. z dniem 01 stycznia 2001 r. Była to wyłącznie zmiana mająca na celu uściślenie istniejącego stanu prawnego, a zatem nie wprowadzała ona opodatkowania czynności, która nie byłaby uprzednio objęta podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Tym samym państwo polskie nie naruszyło przepisów wskazywanej Dyrektywy 69.

Podsumowując, państwo polskie nie naruszyło przepisów Dyrektywy 69, albowiem w żadnym momencie, począwszy od dnia wejścia w życie u.p.c.c. regulującej opodatkowanie czynności zawiązania i zmiany umowy spółki, nie odstąpiło od opodatkowania podatkiem kapitałowym tych czynności, a zatem wszelkie zmiany prawa krajowego nie mogły z natury rzeczy prowadzić do ponownego wprowadzenia ich opodatkowania. Słusznie zatem organy podatkowe obu instancji stwierdziły, że brak jest podstaw do uznania, że podatek naliczony w związku z czynnością umowy spółki, jest podatkiem należnym. Spółce nie przysługiwało zatem prawa do żądania zwrotu nadpłaty w tym podatku.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) skargę oddalił.