Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Iwona Maciejuk Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skarg J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 2. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 3. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...]; 4. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 5. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 6. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]; 7. oddala skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...].

I. Stan faktyczny

1a. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania J. K. (dalej powoływana jako skarżąca) zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za energię elektryczną. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł. Ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, jednak zrezygnowała z tego dodatku. We wcześniejszych decyzjach, którymi przyznano pomoc na ten cel zwracano skarżącej uwagę na wysokie zużycie energii elektrycznej przekraczające znacząco zużycie średnie i na konieczność racjonalnego użytkowania energii elektrycznej. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami - ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka, co daje 115, 54 zł dla osoby w miesiącu. Natomiast skarżąca otrzymała w formie zasiłków celowych kwotę [...] zł w czerwcu 2013 r. zaś w lipcu 2013 r. kwotę [...] zł

2a. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na opłatę zadłużenia za energię elektryczną nie przekracza w ocenie organu granic uznania i nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżąca w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej - o czym sama wspomniała w odwołaniu.

W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie zadłużenia za energię elektryczną wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano racjonalne sposoby korzystania z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach.

1b. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie czynszu bieżącego i zaległego. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł, a zatem dochód skarżącej przekracza kryterium dochodowe, które dla jednoosobowego gospodarstwa domowego wynosi 542 zł. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Organ wskazał, że skarżąca miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, jednak zrezygnowała z tego dodatku, co oznacza że nie wykorzystuje własnych uprawnień o jakich mowa w art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Rezygnując z w/w dodatku skarżąca powinna zdawać sobie sprawę z konieczności ponoszenia opłat.

Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r., w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej, co wiąże się ze znacznymi kosztami - ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

Organ wykazał też na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej i brak współdziałania skarżącej z pracownikiem socjalnym na jaką może wskazywać roszczeniowa postawa skarżącej.

2b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie należności czynszowych nie przekracza w ocenie organu granic uznania i nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżąca w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej - o czym sama wspomniała w odwołaniu.

W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie należności czynszowych wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystania z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach.

3a. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za gaz. Organ wskazał, że skarżąca otrzymuje świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł, ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] złotych. Jednak skarżąca zrezygnowała z tego dodatku. Organ wskazał, że w uprzednich decyzjach zwracano uwagę na konieczność racjonalnego użytkowania gazu, gdyż zużycie przekroczyło kilkakrotnie zużycie średnie. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami - ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka, co daje 115, 54 zł dla osoby w miesiącu. Natomiast skarżąca otrzymała w formie zasiłków celowych kwotę [...] zł w czerwcu 2013 r. zaś w lipcu 2013 r. kwotę [...] zł.

3b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmowa przyznania zasiłku celowego na opłatę zaległych rachunków za gaz nie może zostać uznana za sprzeczną z prawem. Kolegium wskazało, że skarżącą w miesiącach czerwiec – lipiec 2013 r. otrzymała kwotę zasiłków wielokrotnie przekraczającą średnią wysokość zasiłku celowego. Ponadto skarżąca otrzymywała pomoc od córki w nieznanej wysokości na opłatę telefonu oraz telewizji kablowej - o czym sama wspomniała w odwołaniu.

W ocenie Kolegium pomoc na uregulowanie zadłużenia za gaz wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów. Skarżąca z tych sugestii nie skorzystała. Obecnie oprócz stałego dochodu w formie świadczenia emerytalnego skarżąca może liczyć na pomoc córki, która partycypuje w jej wydatkach.

4a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków za energię elektryczną. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. i nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. Organ podtrzymała stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami - ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie.

4b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że skarżąca osiąga miesięcznie dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Wnioskowana pomoc nie stanowi bowiem niezbędnej potrzeby bytowej. Konieczność opłacenia zaległych rachunków za energię elektryczną nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie pomocy i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów.

5a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na zakup żarówek energooszczędnych. Organ wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] i z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] odmówiono skarżącej przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup żarówek energooszczędnych. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach.

5b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca osiąga miesięczne dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Konieczność zakupu żarówek nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie pomocy i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżąca jest obowiązana wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła a nie zajmować postawy roszczeniowej żądając pomocy często w nieuzasadnionym zakresie.

6a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na zakup wózka na kółkach w cenie [...] zł oraz kosztów przesyłki w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: nr [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku.

Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie.

6b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że konieczność zakupu wózka na kółkach nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżącej zapewniono stosowną pomoc w poprawieniu jej sytuacji, wskazując na możliwość pozyskania dodatkowych środków m.in. w postaci dodatku mieszkaniowego oraz wskazano na racjonalne sposoby korzystanie z posiadanych zasobów, natomiast skarżąca wykazuje postawę roszczeniową.

7a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego przeznaczonego na opłacenie zaległych rachunków na telefon w kwocie [...] zł. Organ wskazał, że skarżąca składała już wnioski w przedmiotowej sprawie, które zostały rozpoznane odmownymi decyzjami: nr [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] z dnia [...] lutego 2013 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w tych decyzjach, w których organ podniósł, że skarżąca ma prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego a ponadto miała przyznany dodatek mieszkaniowy, jednak zrezygnowała z tego dodatku. Organ ustalił również, że skarżąca jest współwłaścicielką samochodu osobowego zakupionego w 2008 r. w okresie gdy korzystała z pomocy społecznej. Utrzymanie samochodu wiąże się ze znacznymi kosztami - ubezpieczeniem, kupnem paliwa. Ponadto córka skarżącej znajduje się w kręgu osób zobowiązanych do alimentacji.

Organ wykazał też na możliwości finansowe ośrodka wskazując, że w odniesieniu do środków finansowych którymi dysponuje skarżąca otrzymała pomoc w znacznej kwocie.

7b. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca osiąga miesięczne dochody, których wysokość przekracza ustawowo określone kryterium dochodowe jednoosobowego gospodarstwa domowego. Przy czym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Konieczność zapłacenia zaległych rachunków telefonicznych nie może być uznana za szczególnie kwalifikowany przypadek uzasadniający przyznanie i wykracza poza ramy art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Organ wskazał, że skarżąca jest obowiązana wykorzystywać własne środki, możliwości i uprawnienia do przezwyciężania sytuacji, w której się znalazła a nie zajmować postawy roszczeniowej żądając pomocy często w nieuzasadnionym zakresie.

8. Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżąca złożyła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji. Nie zgadzając się z kwestionowanymi rozstrzygnięciami skarżąca w obszernych uzasadnieniach skarg opisała swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną.

9. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji.

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniami z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt: I SA/Wa 2756/13, I SA/Wa 2757/13, I SA/Wa 2758/13, I SA/Wa 2759/13, I Sawa 2760/13 i I SA/Wa 2761/13 połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zainicjowane powyższymi skargami oraz prowadzenia pod sygn. akt I SA/Wa 2755/13.

11. Pełnomocnik z urzędu skarżącej – adw. M. R. pismem z dnia 5 lutego 2014 r. wskazała, że zaskarżone decyzje naruszają art. 2 ust. 1, art. 3 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego. Ponadto organy prowadząc postępowanie naruszyły art. 7, 80 i 86 Kpa. Mając powyższe na względzie pełnomocnik skarżącej podniosła, że zaskarżone decyzje należy uchylić i przekazać do ponownego rozpoznania przez organ II instancji.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

1. Zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej zwana ,,ustawą"), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W świetle ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

2. Wobec powyższego zasadnym było rozważenie przez organ możliwości przyznania skarżącej zasiłków celowych specjalnych, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym artykułem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przy czym organ rozpatrując sprawę w oparciu o w/w przepis działa w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek".

3. Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań.

Wbrew zarzutom pełnomocnika skarżącej zaskarżone decyzje nie naruszają w żaden sposób art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy. Organ w sposób dokładny, w kontekście żądanej pomocy, ocenił sytuację skarżącej i wyczerpująco zbadał sytuację majątkową i rodzinną skarżącej trafnie przyjmując, że wnioskowane w rozpoznawanych sprawach zasiłki nie mogą być przyznane. Zatem brak było uzasadnionych podstaw do wydania decyzji pozytywnych, a w konsekwencji uwzględnienia wniosków skarżącej o przyznanie pomocy finansowej. Wskazywane przez skarżącą okoliczności mają bowiem niewątpliwie charakter ogólny i nie uzasadniają istnienia wyjątkowych okoliczności, których strona nie byłaby w stanie samodzielnie przezwyciężyć. Nie bez znaczenia dla sprawy jest również to, że skarżąca zrezygnowała z dodatku mieszkaniowego i oczekuje, iż wszystkie jej potrzeby będą zaspokajane przez instytucje pomocy społecznej poprzez zasiłki celowe.

4. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, że w przedmiotowych sprawach nie zachodzi uzasadniony przypadek, o którym mowa w powołanym przepisie art. 41 pkt 1 ustawy, gdyż regulowanie zadłużenia osób nie mieści się w celach pomocy społecznej. Środki publiczne mają bowiem służyć pomocy w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej obywateli, w której znaleźli się wskutek zdarzeń, których nie mogli przewidzieć. Cele wnioskowane przez skarżącą w sposób oczywisty nie mieszczą się w zakresie unormowania art. 41 pkt 1 ustawy i wykraczają poza finansowe możliwości ośrodka pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku